Σαφές μήνυμα ότι η Ελλάδα πρέπει να επιταχύνει άμεσα την ανάπτυξη έργων αποθήκευσης ενέργειας έστειλαν εκπρόσωποι του κλάδου, θέτοντας ως προτεραιότητα την ταχύτερη σύνδεση των νέων μπαταριών στο δίκτυο και τη διαμόρφωση μηχανισμού στήριξης που θα εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα των επενδύσεων σε βάθος χρόνου.
Όπως επισημάνθηκε στο συνέδριο της Ελληνικής Ένωσης Ενεργειακής Οικονομίας, η Ελλάδα, παρότι έθεσε τις βάσεις για την αποθήκευση από το 2021, όταν η Ρυθμιστική Αρχή εξέδωσε τις πρώτες άδειες παραγωγού, βρίσκεται στα μέσα του 2026 με μόλις 150 MW εγκατεστημένης ισχύος μπαταριών. Το μέγεθος αυτό θεωρείται εξαιρετικά χαμηλό, ιδίως σε σχέση με την εγκατεστημένη ισχύ φωτοβολταϊκών και αιολικών, που προσεγγίζει τα 18 GW.
Η Βουλγαρία έτρεξε πιο γρήγορα
Η καθυστέρηση της Ελλάδας γίνεται ακόμη πιο εμφανής σε σύγκριση με γειτονικές χώρες που ξεκίνησαν αργότερα, αλλά κινήθηκαν ταχύτερα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Βουλγαρίας, η οποία, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών της χώρας, έχει ήδη θέσει σε λειτουργία μπαταρίες ισχύος 3,43 GW.
Πρόκειται για το μεγαλύτερο μέγεθος σε απόλυτους όρους στην Ευρώπη, με τις μπαταρίες να καλύπτουν το 46% της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ της χώρας.
Κάπρος: Πετάμε καθαρή ενέργεια, εξάγουμε σε μηδενικές τιμές και κάνουμε ακριβές εισαγωγές
Τις επιπτώσεις της καθυστέρησης στην αποθήκευση περιέγραψε ο καθηγητής του ΕΜΠ, Παντελής Κάπρος. Όπως ανέφερε, η Ελλάδα άργησε, την ώρα που Βουλγαρία και Ρουμανία κινήθηκαν πολύ ταχύτερα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το αποτέλεσμα είναι να τίθεται σε κίνδυνο η χρηματοδότηση νέων έργων ΑΠΕ, να χάνονται μεγάλες ποσότητες καθαρής ενέργειας -κυρίως ηλιακής- και η χώρα να εξάγει ηλεκτρική ενέργεια σε μηδενικές τιμές, ενώ στη συνέχεια εισάγει σε υψηλότερες.
Ο κ. Κάπρος συνέδεσε το έλλειμμα αποθήκευσης με το προφίλ των εισαγωγών και εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας, σημειώνοντας ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι το φυσικό ισοζύγιο, αλλά οι όροι της διασυνοριακής εμπορίας. «Δεν θα πρέπει να είμαστε υπερήφανοι που εξάγουμε ενέργεια με αυτούς τους όρους», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Πάνος (ΕΣΣΑΗΕ): Ξεκινήσαμε νωρίτερα, αλλά…
Από την πλευρά του, ο Απόστολος Πάνος, επικεφαλής του Ελληνικού Συνδέσμου Συστημάτων Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας, περιέγραψε την εικόνα της ελληνικής αγοράς.
Όπως είπε, σήμερα υπάρχουν 150 MW μπαταριών συνδεδεμένα στο σύστημα, μέγεθος που είναι πολύ μικρό σε σχέση με τις ανάγκες. Μάλιστα, μέρος αυτών των έργων δεν είναι ακόμη πλήρως λειτουργικό, καθώς βρίσκεται σε δοκιμαστική λειτουργία, ενώ έχουν δυνατότητα συμμετοχής μόνο στην Προημερήσια Αγορά, γεγονός που περιορίζει τα δυνητικά έσοδά τους.
Ο κ. Πάνος σημείωσε ότι τους επόμενους μήνες αναμένεται να συνδεθούν επιπλέον 600-700 MW. Πρόκειται για έργα που έχουν ήδη κατασκευαστεί, αλλά εκκρεμεί η ολοκλήρωση των έργων σύνδεσης με το δίκτυο ηλεκτρισμού.
Η καθυστέρηση στις συνδέσεις αποτελεί, σύμφωνα με την αγορά, ένα από τα βασικά εμπόδια για την ανάπτυξη της αποθήκευσης. Ο κ. Πάνος υπενθύμισε ότι η διαδικασία ξεκίνησε νωρίς, καθώς οι πρώτες άδειες παραγωγής δόθηκαν από τη ΡΑΑΕΥ το 2021 και ακολούθησαν οι διαγωνιστικές διαδικασίες της περιόδου 2023-2024, μέσω των οποίων έργα άνω των 700 MW έλαβαν λειτουργική και επενδυτική ενίσχυση από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Παρά ταύτα, στα μέσα του 2026 η εγκατεστημένη ισχύς παραμένει στα 150 MW, γεγονός που δείχνει ότι το βασικό ζήτημα δεν είναι μόνο η αδειοδότηση ή η χρηματοδότηση, αλλά και ο χρόνος σύνδεσης των έργων.
Στάμτσης (ΕΣΑΗ): Να μειωθούν στο μισό οι χρόνοι σύνδεσης
Τη μείωση των χρόνων σύνδεσης των μπαταριών στο δίκτυο κατά 50% ή και περισσότερο έθεσε ως απόλυτη προτεραιότητα για την επόμενη διετία ο Γιώργος Στάμτσης, γενικός διευθυντής του Ελληνικού Συνδέσμου Ανεξάρτητων Εταιρειών Ηλεκτρικής Ενέργειας.
Ο ίδιος σημείωσε, πάντως, ότι ακόμη και αν επιταχυνθεί η διείσδυση των μπαταριών, οι περικοπές πράσινης ενέργειας και οι αρνητικές τιμές δεν θα εξαλειφθούν άμεσα, όσο συνεχίζεται η ταχεία είσοδος νέων φωτοβολταϊκών στο σύστημα.
Ως παραδείγματα ανέφερε την Ισπανία και τη Γερμανία, χώρες που αναπτύσσουν μπαταρίες με ταχύτερους ρυθμούς από την Ελλάδα, αλλά εξακολουθούν να καταγράφουν αύξηση των αρνητικών τιμών στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.
Χρειάζονται όλες οι μορφές αποθήκευσης
Ο κ. Στάμτσης υπογράμμισε ότι το ηλεκτρικό σύστημα δεν χρειάζεται μόνο μπαταρίες, αλλά όλες τις μορφές αποθήκευσης, όπως η αντλησιοταμίευση και το υδρογόνο.
Ωστόσο, όπως σημείωσε, πρόκειται για έργα και τεχνολογίες με μεγάλους χρόνους ωρίμανσης. Κατά συνέπεια, στο ορατό μέλλον, το βασικό βάρος για την αποθήκευση θα το σηκώσουν οι μπαταρίες.
Το χρηματοοικονομικό αδιέξοδο των μπαταριών
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ανάγκη στήριξης των έργων αποθήκευσης, λόγω του χρηματοοικονομικού προβλήματος που συνοδεύει την αγορά. Όπως εξήγησε ο κ. Κάπρος, όσο περισσότερες μπαταρίες μπαίνουν στο σύστημα τόσο περιορίζονται τα έσοδα των έργων, όχι μόνο για τους νέους επενδυτές, αλλά και για όσους μπήκαν πρώτοι στην αγορά.
Σύμφωνα με τα μοντέλα που επικαλέστηκε, ακόμη και αν επιτευχθεί ο στόχος του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα για εγκατάσταση περίπου 5 GW μπαταριών έως το τέλος της δεκαετίας, τα έσοδα από το arbitrage στη χονδρεμπορική αγορά και από την παροχή υπηρεσιών εξισορρόπησης δεν θα επαρκούν για την ανάκτηση του κόστους των επενδύσεων.
Στο τραπέζι τα CfDs και το ιταλικό μοντέλο
Ως απάντηση στο πρόβλημα αυτό, ο κ. Κάπρος πρότεινε τη δημιουργία μιας συμπληρωματικής αγοράς με συμβόλαια επί διαφοράς, τα γνωστά CfDs, ώστε να περιοριστεί η μεταβλητότητα και η αβεβαιότητα της spot αγοράς.
Την ανάγκη ενός σχήματος στήριξης για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των έργων αποθήκευσης ανέδειξε και ο κ. Πάνος. Όπως σημείωσε, οι διαγωνισμοί του 2023-2024 ήταν επιτυχημένοι, αλλά είχαν πολλούς περιορισμούς και δεν αποτελούν απαραίτητα το κατάλληλο μοντέλο για την επόμενη φάση.
Ο ίδιος παρέπεμψε στις καλές πρακτικές άλλων χωρών, αναφέροντας ότι η Βουλγαρία αποτελεί ειδική περίπτωση, καθώς εκεί επιδοτήθηκε ευθέως το κεφαλαιουχικό κόστος των μπαταριών. Αντίθετα, εκτίμησε ότι το ιταλικό μοντέλο μπορεί να προσφέρει χρήσιμα στοιχεία για τη δημιουργία μιας δεξαμενής βιώσιμων έργων.
«Δεν θέλουμε να υπερρυθμίσουμε την αγορά με επιδοτήσεις. Θέλουμε διαφορετικούς δρόμους και τρόπους, ώστε τα έργα να έχουν πρόσβαση σε πολλαπλές πηγές εσόδων», κατέληξε.