Μια πρόταση που έχει προκαλέσει πολιτικό και οικονομικό σεισμό στη Γαλλία έφερε ο Ζαν-Λικ Μελανσόν στο επίκεντρο της προεκλογικής συζήτησης.
- Ο Ζαν-Λικ Μελανσόν προτείνει το «πάγωμα» του γαλλικού χρέους της πανδημίας που διακρατεί η ΕΚΤ, ύψους 600 δισ. ευρώ. Στόχος του είναι η δημιουργία δημοσιονομικού χώρου για την αντιμετώπιση της οικονομικής πίεσης στη Γαλλία.
- Η πρόταση προκάλεσε την άμεση αντίδραση του πολιτικού κατεστημένου. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι τη χαρακτηρίζουν «απάτη» και προειδοποιούν ότι ισοδυναμεί με έξοδο από το ευρώ, πλήττοντας την εμπιστοσύνη των επενδυτών και το κόστος δανεισμού.
- Οι ευρωπαϊκές Συνθήκες απαγορεύουν ρητά τη χρηματοδότηση κρατών-μελών από την ΕΚΤ. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η πρόταση παραβιάζει τους κανόνες της Ευρωζώνης, ζητώντας από την τράπεζα να αναλάβει το βάρος της δημοσιονομικής προσαρμογής.
- Η κίνηση εντάσσεται στην προεκλογική στρατηγική του Μελανσόν ενόψει των εκλογών του 2027, καθώς ανεβαίνει δημοσκοπικά. Στόχος του είναι να καταστήσει το δημόσιο χρέος το κεντρικό θέμα της πολιτικής αντιπαράθεσης στη Γαλλία.
O νεοκομμουνιστής ηγέτης της ριζοσπαστικής Αριστεράς υποστηρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα πρέπει να «παγώσει» τις πληρωμές τόκων για ένα τεράστιο μέρος του γαλλικού δημόσιου χρέους, ξεκινώντας από το χρέος που δημιουργήθηκε την περίοδο της πανδημίας.
Η πρόταση έρχεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη στιγμή για τα δημόσια οικονομικά της Γαλλίας, με το χρέος να ξεπερνά τα 3,5 τρισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 117,5% του ΑΕΠ.
Και ενώ ο Μελανσόν επιχειρεί να μετατρέψει το ζήτημα του χρέους σε κεντρικό όπλο της προεκλογικής του εκστρατείας, οι αντίπαλοί του κάνουν λόγο για μια πρόταση επικίνδυνη τόσο για τη Γαλλία όσο και για ολόκληρη την Ευρωζώνη.
Η πρόταση Μελανσόν που «ανάβει φωτιές»
Μιλώντας σε συγκέντρωση περίπου 10.000 υποστηρικτών του κόμματός του, της «Ανυπότακτης Γαλλίας» (LFI), ο Μελανσόν επανέφερε με ιδιαίτερα επιθετικό τρόπο την ιδέα του για το γαλλικό χρέος.
Υποστήριξε ότι η ΕΚΤ «μπορεί και πρέπει» να παγώσει το χρέος των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, αρχίζοντας από εκείνο που δημιουργήθηκε κατά την πανδημία της Covid-19.
Ο Μελανσόν είχε χρησιμοποιήσει ήδη από το καλοκαίρι ακόμη πιο χαρακτηριστική διατύπωση, λέγοντας ότι θέλει να «βάλει φωτιά» στο χρέος που διακρατεί το Ευρωσύστημα.
Η πρόταση αφορά ένα ιδιαίτερα μεγάλο ποσό. Το Ευρωσύστημα, δηλαδή η ΕΚΤ και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης, κατέχει περίπου το ένα έκτο του γαλλικού δημόσιου χρέους, συνολικής αξίας περίπου 600 δισ. ευρώ.
Ο Μελανσόν υποστηρίζει ότι μια τέτοια κίνηση θα έδινε στη Γαλλία δημοσιονομικό χώρο για να αντιμετωπίσει την οικονομική πίεση, την ώρα που προειδοποιεί ότι η γαλλική οικονομία βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση.
«Απάτη» και «ανοησίες», λένε οι αντίπαλοι του Μελανσόν
Η πρόταση Μελανσόν προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις από το πολιτικό κατεστημένο.
Ο πρωθυπουργός, Σεμπαστιάν Λεκορνί, χαρακτήρισε την ιδέα «απάτη στην πιο καθαρή της μορφή», ενώ ο πρόεδρος του ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού, Ζορντάν Μπαρντελά, την απέρριψε ως «ανοησία».
Ο υπουργός Οικονομίας Ρολάν Λεσκίρ ήταν ακόμη πιο σαφής, υποστηρίζοντας ότι η παρέμβαση στον ισολογισμό της Τράπεζας της Γαλλίας θα ισοδυναμούσε ουσιαστικά με έξοδο από το ευρώ, καθώς η Γαλλία θα έδειχνε ότι δεν σέβεται τους κανόνες της νομισματικής ένωσης.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται αρκετοί οικονομολόγοι, οι οποίοι θεωρούν ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να πλήξει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και να αυξήσει το κόστος δανεισμού της Γαλλίας.
Το μεγάλο ρίσκο για την Ευρωζώνη
Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και νομικό.
Οι ευρωπαϊκές Συνθήκες απαγορεύουν στην ΕΚΤ να χρηματοδοτεί άμεσα τα κράτη-μέλη και να λειτουργεί ως μηχανισμός διάσωσης κυβερνήσεων που αντιμετωπίζουν δημοσιονομικά προβλήματα.
Η ΕΚΤ έχει βέβαια παρέμβει αποφασιστικά σε προηγούμενες κρίσεις. Στην κορύφωση της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης, ο τότε πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι είχε δεσμευθεί ότι θα κάνει «ό,τι χρειαστεί» για τη διατήρηση του ευρώ. Αντίστοιχες παρεμβάσεις ακολούθησαν και κατά την πανδημία.
Ωστόσο, οι επικριτές του Μελανσόν υποστηρίζουν ότι η πρότασή του περνά μια κρίσιμη γραμμή: θα ζητούσε από την ΕΚΤ να αναλάβει ουσιαστικά το βάρος της δημοσιονομικής προσαρμογής μιας χώρας που αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα στα δημόσια οικονομικά.
Ο Γερμανός οικονομολόγος Κάρστεν Μπρέτσκι της ING εκτίμησε ότι ο Μελανσόν επιδιώκει ουσιαστικά τα οφέλη της Ευρωζώνης, χωρίς να αποδέχεται το κόστος και τους κανόνες της.
Η Γαλλία έχει παραβιάσει τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ σε μεγάλο μέρος των τελευταίων δύο δεκαετιών, ενώ έχει προχωρήσει με αργούς ρυθμούς σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, όπως η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού.
Ο Μελανσόν ανεβαίνει δημοσκοπικά
Πίσω από την οικονομική πρόταση υπάρχει και ένας ξεκάθαρος πολιτικός υπολογισμός.
Η Γαλλία έχει ήδη μπει ουσιαστικά σε προεκλογική τροχιά ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027 και ο Μελανσόν έχει ξεκινήσει την εκστρατεία του αρκετά νωρίτερα από τους περισσότερους αντιπάλους του.
Σε πρόσφατη δημοσκόπηση της Toluna Harris Interactive συγκεντρώνει 17%, ποσοστό που τον φέρνει σε απόσταση αναπνοής από τον πρώην πρωθυπουργό Εντουάρ Φιλίπ και σε θέση να διεκδικήσει την πρόκριση στον δεύτερο γύρο.
Ένα ενδεχόμενο δεύτερου γύρου μεταξύ Μελανσόν και Μαρίν Λεπέν θα δημιουργούσε μια πρωτοφανή πολιτική σύγκρουση γύρω από την οικονομική αρχιτεκτονική της Ευρώπης, καθώς και οι δύο πολιτικοί έχουν εκφράσει έντονη αμφισβήτηση απέναντι σε μεγάλο μέρος της οικονομικής ορθοδοξίας που έχει διαμορφώσει την Ευρωζώνη.
Το ζήτημα του χρέους αναμένεται, μάλιστα, να βρεθεί στο επίκεντρο της μεγάλης προεκλογικής τηλεμαχίας που διοργανώνει η γαλλική επιχειρηματική ένωση Medef, με τη συμμετοχή επτά κορυφαίων υποψηφίων.
Για τον Μελανσόν, πάντως, η ίδια η αντιπαράθεση φαίνεται να αποτελεί ήδη πολιτική επιτυχία.
«Είμαστε πολύ χαρούμενοι που υπάρχει αντιπαράθεση για το χρέος», δήλωσε ο βουλευτής του κόμματός του, Αντουάν Λεομάν.
Και αυτό ακριβώς μπορεί να είναι το μεγάλο στοίχημα του Μελανσόν: όχι απαραίτητα να πείσει ότι η ΕΚΤ θα διαγράψει ή θα παγώσει 600 δισ. ευρώ, αλλά να κάνει το γαλλικό χρέος το κεντρικό θέμα της προεκλογικής μάχης.