Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ενδέχεται να επισπεύσουν τη διαδικασία επιλογής του διαδόχου της Κριστίν Λαγκάρντ στην προεδρία της ΕΚΤ, για να αποφύγουν το ενδεχόμενο διαπραγμάτευσης με έναν πιθανό ακροδεξιό πρόεδρο της Γαλλίας μετά τις εκλογές του 2027.
Η θητεία της Λαγκάρντ ολοκληρώνεται τον Οκτώβριο του 2027 και βάσει της συνήθους πρακτικής η απόφαση για τον διάδοχό της στο τιμόνι της ΕΚΤ θα λαμβανόταν το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς.
Ωστόσο, η άνοδος της γαλλικής ακροδεξιάς και τα υψηλά ποσοστά που καταγράφουν στις δημοσκοπήσεις η Μαρίν Λεπέν και ο προστατευόμενός της Ζορντάν Μπαρντελά ενόψει των προεδρικών εκλογών την άνοιξη του 2027, ενδέχεται να ανατρέψουν τον συνήθη σχεδιασμό.
Το «μάθημα» από τη Γαλλία
Αφορμή για τις σχετικές συζητήσεις για την επιλογή του νέου επικεφαλής της ΕΚΤ, σύμφωνα με το Bloomberg, αποτέλεσε η αιφνίδια παραίτηση του διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας, Francois Villeroy de Galhau. Η πρόωρη αποχώρησή του σημαίνει ότι ο αντικαταστάτης του θα επιλεγεί από τον νυν πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν πριν από τις προεδρικές εκλογές.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη ενισχύει το επιχείρημα υπέρ της επίσπευσης της επιλογής και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Όπως σημειώνεται σε κύκλους της ευρωζώνης, «είναι ευκολότερο να ληφθούν αποφάσεις με τον Μακρόν παρά με μια ενδεχόμενη προεδρία Λεπέν ή Μπαρντελά, οι οποίοι έχουν διατυπώσει διαφορετικές απόψεις για τον ρόλο της ΕΚΤ.
Πακέτο διορισμών για αποφυγή πολιτικού ρίσκου
Δεν υπάρχει προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα για την επιλογή προέδρου της ΕΚΤ. Η συμφωνία για την ανάθεση του ρόλου στη Λαγκάρντ το 2019 εντάχθηκε σε ένα ευρύτερο «πακέτο» κατανομής κορυφαίων ευρωπαϊκών θέσεων, τέσσερις μήνες πριν αναλάβει καθήκοντα. Αντίστοιχα είχε συμβεί και με τον προκάτοχό της, Μάριο Ντράγκι.
Σήμερα, στους ευρωπαϊκούς διαδρόμους συζητείται το ενδεχόμενο μιας συνδυαστικής συμφωνίας που θα περιλαμβάνει περισσότερα από ένα πόστα. Εκτός από την προεδρία λήγει τον Μάιο του 2027 η θητεία του επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ, Philip Lane, ενώ στο τέλος του 2027 αποχωρεί και η εκτελεστική σύμβουλος Ιζαμπέλ Σνάμπελ.
Μια συνολική συμφωνία έως τα τέλη του 2026 θα μπορούσε να αποτρέψει την εμπλοκή της επόμενης γαλλικής ηγεσίας στη διαδικασία και να περιορίσει την αβεβαιότητα στις αγορές.
Η άνοδος της ακροδεξιάς και οι ανησυχίες στις Βρυξέλλες
Στις Βρυξέλλες, η πιθανότητα ανάληψης της εξουσίας από την ακροδεξιά «Εθνική Συσπείρωση» στη Γαλλία προκαλεί έντονη ανησυχία. Η Λεπέν έχει στο παρελθόν ταχθεί υπέρ της εξόδου της Γαλλίας από το ευρώ, αν και έχει αναθεωρήσει τη θέση της. Ο Μπαρντελά από την πλευρά του έχει δηλώσει ότι θα επιδίωκε πίεση προς την ΕΚΤ για επανεκκίνηση της ποσοτικής χαλάρωσης με στόχο την αντιμετώπιση του υψηλού δημόσιου χρέους της Γαλλίας.
Τέτοιες τοποθετήσεις προκαλούν προβληματισμό σε κεντρικούς τραπεζίτες. Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, προειδοποίησε πρόσφατα για τον κίνδυνο οι κεντρικές τράπεζες να υποκύψουν σε δημοσιονομικές επιδιώξεις, επισημαίνοντας τις επιθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ κατά της Federal Reserve ως παράδειγμα πολιτικής πίεσης που θα μπορούσε να βρει μιμητές.
Οι πιθανοί διάδοχοι της Λαγκάρντ στο τιμόνι της ΕΚΤ
Σύμφωνα με έρευνα του Bloomberg μεταξύ οικονομολόγων, ο διοικητής της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας Klaas Knot θεωρείται φαβορί για τη διαδοχή της Λαγκάρντ στο τιμόνι της ΕΚΤ. Μεταξύ των πιθανών υποψηφίων συγκαταλέγονται επίσης ο πρόεδρος της Bundesbank, Νάγκελ, καθώς και ο επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών Pablo Hernandez de Cos από την Ισπανία.
Μια πρόωρη συμφωνία θα μπορούσε να εξισορροπήσει τις εθνικές φιλοδοξίες -ιδίως αν η Γαλλία επιδιώξει ρόλο-κλειδί, όπως τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ - καθησυχάζοντας παράλληλα χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία ότι θα διατηρήσουν επιρροή στο Εκτελεστικό Συμβούλιο.
Το ενδεχόμενο αιφνιδιασμού
Παρά τα σενάρια επίσπευσης, δεν αποκλείεται οι εξελίξεις να επιβάλουν διαφορετικό ρυθμό. Η Λαγκάρντ έχει στο παρελθόν αποχωρήσει πρόωρα από τη θέση της στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ενώ κατά καιρούς έχουν υπάρξει φήμες περί ενδεχόμενης μετακίνησής της στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ - αν και η ίδια έχει δηλώσει ότι «δεν είναι άνθρωπος που εγκαταλείπει».
Σε κάθε περίπτωση, η διαδοχή στην κορυφή της ΕΚΤ αποτελεί μία από τις κρισιμότερες θεσμικές αποφάσεις για την ευρωζώνη τα επόμενα χρόνια. Με τη γαλλική πολιτική σκηνή σε αναβρασμό και τις αγορές ευαίσθητες σε σημάδια αβεβαιότητας, η χρονική επιλογή της απόφασης ενδέχεται να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με το πρόσωπο που τελικά θα αναλάβει το τιμόνι της ευρωπαϊκής νομισματικής πολιτικής.