Στο Νταβός, ο Εμανουέλ Μακρόν και η Κριστίν Λαγκάρντ έστειλαν μηνύματα που μπορεί να αποτελούν την πρώτη πράξη μιας συντονισμένης ευρωπαϊκής αντίδρασης στο «America First» του Ντόναλντ Τραμπ.
Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός φαίνεται να λειτούργησε ως η σκηνή όπου άρχισαν να διαμορφώνονται σαφή σημάδια μιας ευρωπαϊκής αντίδρασης απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο.
Ο Γάλλος πρόεδρος εμφανίστηκε στο Νταβός με εμφανή αποφασιστικότητα, έστω κι αν ο Τραμπ τον ειρωνεύτηκε για την εμφάνισή του με τα γυαλιά ηλίου αλά Top Gun. Ωστόσο δύσκολα μπορεί να αποφύγει κανείς τα σαφή μηνύματα της ομιλίας του Γάλλου προέδρου, η οποία προηγήθηκε αυτής του Αμερικανού ομολόγου του.
Η Ευρώπη «προτιμά τον σεβασμό αντί των νταήδων»
Ο Μακρόν μίλησε για έναν «κόσμο χωρίς νόμους», για την επιστροφή «αυτοκρατορικών φιλοδοξιών» φωτογραφίζοντας ευθέως τις πρακτικές και της Ουάσιγκτον με αφορμή την διεκδίκηση της Γροιλανδίας.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του στο ενδεχόμενο ενεργοποίησης του ευρωπαϊκού εργαλείου αντι-εκβίασης απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα βήμα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητο στη διατλαντική σχέση. Ο Γάλλος πρόεδρος χαρακτήρισε την κατάσταση «τρελή», υπογραμμίζοντας πως η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμένει θεατής σε έναν εμπορικό και γεωπολιτικό ανταγωνισμό που απειλεί να τη μετατρέψει σε υποτελή δύναμη.
Παρά τη σκληρή κριτική, ο Μακρόν δεν παρέλειψε να υπερασπιστεί το ευρωπαϊκό μοντέλο. Αναγνώρισε ότι η Ευρώπη είναι συχνά αργή και χρειάζεται μεταρρυθμίσεις, τόνισε όμως ότι παραμένει προβλέψιμη, αξιόπιστη και θεμελιωμένη στο κράτος δικαίου.
Σε μια σαφή αντιδιαστολή με τη λογική της ισχύος, δήλωσε ότι η Ευρώπη «προτιμά τον σεβασμό αντί των νταήδων και το κράτος δικαίου αντί της βαρβαρότητας», στέλνοντας μήνυμα προς εταίρους και επενδυτές ότι η ήπειρος εξακολουθεί να αποτελεί έναν ασφαλή και σταθερό πόλο, με προφανείς υπαινιγμούς κατά του Ρώσου προέδρου, Βλαντιμίρ Πούτιν αλλά και του Ντόναλντ Τραμπ.
Το πρωτοφανές επεισόδιο με την Λαγκάρντ
Την ίδια στιγμή, ένα λιγότερο θεαματικό αλλά εξίσου ηχηρό επεισόδιο εκτυλίχθηκε στο παρασκήνιο του Νταβός.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, αποχώρησε αιφνιδιαστικά από κλειστό δείπνο, φανερά ενοχλημένη από τις δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού Εμπορίου, Χάουαρντ Λάτνικ. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Λάτνικ μίλησε υποτιμητικά για τις ευρωπαϊκές οικονομίες και την ανταγωνιστικότητά τους, δημιουργώντας έντονη αμηχανία στην αίθουσα.
Η κίνηση της Λαγκάρντ είχε ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η ίδια γνωρίζει σε βάθος τη λογική της διακυβέρνησης Τραμπ, έχοντας βρεθεί επικεφαλής του ΔΝΤ κατά το μεγαλύτερο μέρος της πρώτης του θητείας. Δεν είναι τυχαίο ότι ήδη από τις αρχές του 2024 είχε προειδοποιήσει πως μια πιθανή επιστροφή του στον Λευκό Οίκο θα δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα για την Ευρώπη.
Το μήνυμα στην Ουάσιγκτον
Το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο καθιστά την κατάσταση ακόμη πιο σύνθετη. Η επιθετική στάση του Ντόναλντ Τραμπ στο ζήτημα της Γροιλανδίας και η ανοιχτή αντιπαράθεση με την Ευρώπη δυσχεραίνουν τους διπλωματικούς ελιγμούς των Βρυξελλών. Αν και στο Νταβός απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικών μέσων, ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε τις αξιώσεις του, ενώ προχώρησε σε επιλεκτική άρση της απειλής δασμών προς ευρωπαϊκές χώρες που έστειλαν στρατιωτικές δυνάμεις στη Γροιλανδία. Ωστόσο στη συνέχεια μίλησε για την επίτευξη πλαισίου μιας «μελλοντικής συμφωνίας» σχετικά με την Γροιλανδία, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες, ύστερα από συνάντηση με τον επικεφαλής του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.
Σε αυτό το περιβάλλον, τα μηνύματα των δύο Γάλλων αξιωματούχων δείχνουν ότι η Ευρώπη αρχίζει να αντιλαμβάνεται πως η διεκδίκηση της στρατηγική της αυτονομίας, σε έναν κόσμο όπου οι διεθνείς κανόνες και η συμβατική διπλωματία δίνουν τη θέση τους στην σκληρή πραγματικότητα της ισχύος, δεν αποτελεί πλέον θεωρητική συζήτηση. Τόσο ο Μακρόν, όσο και η Λαγκάρντ με την στάση τους στο Νταβός, απέστειλαν ξεκάθαρα μηνύματα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.