Σοβαρό πλήγμα στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου προκαλεί η σύγκρουση ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA) να προειδοποιεί ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου δεν θα μπορέσει να καλύψει τη ζήτηση μέσα στο 2026.
- Ο IEA ανακοίνωσε τη μεγαλύτερη κρίση προσφοράς πετρελαίου στην ιστορία, λόγω εκτεταμένων ζημιών στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν και γειτονικών χωρών, καθώς και του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, με πάνω από 14 εκατ. βαρέλια εκτός αγοράς.
- Οι νέες προβλέψεις του IEA δείχνουν ότι η παγκόσμια αγορά πετρελαίου θα έχει έλλειμμα 1,78 εκατ. βαρελιών ημερησίως το 2026, αντιστρέφοντας προηγούμενες εκτιμήσεις. Ακόμη και με αποκλιμάκωση, η αγορά θα είναι υποτροφοδοτούμενη έως τα τέλη του 2026.
- Η κρίση έχει μειώσει σημαντικά τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου κατά 246 εκατ. βαρέλια σε δύο μήνες, αυξάνοντας την αστάθεια τιμών. Οι χώρες-μέλη του IEA αποδέσμευσαν 400 εκατ. βαρέλια από στρατηγικά αποθέματα για να σταθεροποιήσουν την αγορά.
- Παράλληλα με την κρίση προσφοράς, ο IEA αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις για τη ζήτηση πετρελαίου, εκτιμώντας μείωση 420.000 βαρελιών ημερησίως λόγω των υψηλών τιμών. Αναμένονται οι εκτιμήσεις του OPEC για την περαιτέρω εικόνα της αγοράς.
Στη μηνιαία έκθεσή του που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, ο IEA κάνει λόγο για τη μεγαλύτερη κρίση προσφοράς πετρελαίου στην Ιστορία, εξαιτίας των εκτεταμένων ζημιών στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν και γειτονικών χωρών του Κόλπου, αλλά και του ουσιαστικού αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ.
Πάνω από 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως εκτός αγοράς
Σύμφωνα με τον Οργανισμό, οι απώλειες παραγωγής από τις χώρες του Περσικού Κόλπου έχουν ήδη ξεπεράσει το 1 δισ. βαρέλια σωρευτικά, ενώ περισσότερα από 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως παραμένουν εκτός αγοράς.
«Πρόκειται για ένα πρωτοφανές σοκ προσφοράς», αναφέρει χαρακτηριστικά ο IEA, τονίζοντας ότι οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ εξακολουθούν να επηρεάζουν καθοριστικά τις εξαγωγές αργού.
Έλλειμμα στην αγορά πετρελαίου έως και το τρίτο τρίμηνο του 2026
Οι νέες προβλέψεις του Οργανισμού δείχνουν πως η παγκόσμια αγορά πετρελαίου θα εμφανίσει έλλειμμα 1,78 εκατ. βαρελιών ημερησίως το 2026, ανατρέποντας πλήρως τις προηγούμενες εκτιμήσεις για πλεόνασμα.
Μάλιστα, ο IEA εκτιμά ότι, ακόμη και αν η σύγκρουση αποκλιμακωθεί στις αρχές Ιουνίου, η αγορά θα παραμείνει «σοβαρά υποτροφοδοτούμενη» έως το τέλος του τρίτου τριμήνου του 2026.
Για το δεύτερο τρίμηνο του έτους, το έλλειμμα προσφοράς αναμένεται να φτάσει ακόμη και τα 6 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Εκτίναξη τιμών και μείωση αποθεμάτων
Η κρίση έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντική μείωση των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου. Ο IEA υπολογίζει πω τα αποθέματα μειώθηκαν κατά 246 εκατ. βαρέλια μόνο τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο έντονης μεταβλητότητας στις τιμές ενόψει της θερινής περιόδου υψηλής ζήτησης.
Παράλληλα, οι 32 χώρες-μέλη του Οργανισμού προχώρησαν τον Μάρτιο στη μεγαλύτερη συντονισμένη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων στην Ιστορία, διαθέτοντας συνολικά 400 εκατ. βαρέλια πετρελαίου στην αγορά. Από αυτά, περίπου 164 εκατ. βαρέλια έχουν ήδη διοχετευθεί.
Η τιμή του brent παρέμεινε σχετικά σταθερή την Τετάρτη, στα 106,93 δολάρια το βαρέλι.
Πιέσεις και στη ζήτηση λόγω ακριβού πετρελαίου
Παράλληλα με την κρίση προσφοράς, ο IEA αναθεώρησε προς τα κάτω και τις προβλέψεις για τη ζήτηση πετρελαίου, εκτιμώντας πλέον ότι η παγκόσμια κατανάλωση θα μειωθεί κατά 420.000 βαρέλια ημερησίως μέσα στο έτος.
Όπως σημειώνεται στην έκθεση, οι υψηλές τιμές ενέργειας επιβαρύνουν την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη και περιορίζουν την κατανάλωση καυσίμων, προκαλώντας φαινόμενα «καταστροφής ζήτησης».
Αναμένονται οι εκτιμήσεις του OPEC
Ο IEA ανακοίνωσε, επίσης, πως οι πρώτες προβλέψεις για την αγορά πετρελαίου το 2027 θα δημοσιευθούν στην έκθεση Ιουνίου, με καθυστέρηση λόγω της πολεμικής κρίσης.
Αργότερα μέσα στην ημέρα αναμένεται και η μηνιαία έκθεση του OPEC, η οποία εκτιμάται ότι θα δώσει τη δική της εικόνα για τις επιπτώσεις της κρίσης στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.