Σε τροχιά περαιτέρω ενίσχυσης των φορολογικών εσόδων κινείται ο Προϋπολογισμός, καθώς η ανάπτυξη της οικονομίας, η ενίσχυση της απασχόλησης, η αύξηση των τιμών, αλλά και η διεύρυνση της φορολογικής βάσης αναμένεται να αποφέρουν επιπλέον 2,149 δισ. ευρώ το 2027.
Σύμφωνα με το προσχέδιο του Προϋπολογισμού, τα συνολικά φορολογικά έσοδα θα ανέλθουν στα 77,878 δισ. ευρώ, με τον φόρο εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων να αποτελεί τον βασικό μοχλό της ανόδου.
Ρεκόρ φορολογικών εσόδων και το 2026
Η εικόνα αυτή έρχεται ως συνέχεια του τρέχοντος έτους που καταγράφεται ρεκόρ φορολογικών εσόδων. Για το 2026, οι φορολογικές εισπράξεις εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν στα 75,729 δισ. ευρώ, έναντι αρχικού στόχου 73,645 δισ. ευρώ. Η διαφορά φθάνει τα 2,085 δισ. ευρώ, με τον ΦΠΑ να έχει τη μεγαλύτερη συμβολή στην υπέρβαση. Οι εισπράξεις από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας υπολογίζεται ότι θα είναι υψηλότερες κατά 1,548 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόβλεψη.
Ως εκ τούτου, η καλύτερη του αναμενομένου πορεία των φορολογικών εσόδων έχει άμεσο αντίκτυπο και στο δημοσιονομικό αποτέλεσμα. Το πρωτογενές πλεόνασμα του 2026 αναμένεται πλέον να φθάσει στο 3,6% του ΑΕΠ, ή σε 9,548 δισ. ευρώ. Η εξέλιξη δημιουργεί δημοσιονομικό περιθώριο περίπου 400 εκατ. ευρώ, το οποίο το οικονομικό επιτελείο σχεδιάζει να αξιοποιήσει για την αντιμετώπιση των πιέσεων που προκαλεί η ενεργειακή κρίση.
Το δημοσιονομικό περιθώριο των 400 εκατ. ευρώ
Από το συγκεκριμένο ποσό, περίπου 200 εκατ. ευρώ εκτιμάται ότι θα κατευθυνθούν στη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης έως το τέλος του 2026, ενώ αντίστοιχο ποσό αναμένεται να παραμείνει ως «μαξιλάρι» για το πρώτο τρίμηνο του 2027. Το ύψος του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου, ωστόσο, δημιουργεί ερωτήματα ως προς την επάρκειά του, ιδιαίτερα εφόσον οι ενεργειακές τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα και συνεχίσουν να επιβαρύνουν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων.
Πιο αναλυτικά, στο προσχέδιο του Προϋπολογισμού, τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος προβλέπεται να ανέλθουν το 2027 στα 29,376 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 2,038 δισ. ευρώ ή 7,5% σε σχέση με το 2026. Πρόκειται για τη σημαντικότερη πηγή ενίσχυσης των εσόδων.
Αύξηση στα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος
Ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 16,995 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 620 εκατ. ευρώ. Η άνοδος συνδέεται κυρίως με την αύξηση των αποδοχών από εξαρτημένη εργασία και των συντάξεων, την αναμενόμενη νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, αλλά και με την περαιτέρω αποκλιμάκωση της ανεργίας.
Ακόμη μεγαλύτερη αύξηση προβλέπεται από τη φορολογία των επιχειρήσεων. Τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων αναμένεται να φθάσουν στα 9,844 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 1,302 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2026. Η πρόβλεψη στηρίζεται στην εκτίμηση ότι τα κέρδη των επιχειρήσεων κατά το τρέχον φορολογικό έτος θα κινηθούν σε υψηλότερα επίπεδα, με τα σχετικά εισοδήματα να αποτυπώνονται στις φορολογικές δηλώσεις του 2027.
Ο ΦΠΑ υποχωρεί ελαφρώς το 2027
Παρά τη μεγάλη συνεισφορά του στην υπέρβαση των εσόδων του 2026, ο ΦΠΑ εμφανίζεται το 2027 ελαφρώς μειωμένος. Οι εισπράξεις προβλέπεται να διαμορφωθούν στα 30,581 δισ. ευρώ, δηλαδή 196 εκατ. ευρώ χαμηλότερα από την εκτίμηση για το 2026.
Η υποχώρηση δεν αποδίδεται σε εξασθένηση της κατανάλωσης, αλλά κυρίως στη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Τα έσοδα από τον ΦΠΑ που συνδέονται με την εκτέλεση έργων του ΤΑΑ αναμένεται να μειωθούν κατά 911 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, τα έσοδα του 2026 περιλαμβάνουν και μη επαναλαμβανόμενη είσπραξη 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού.
Ανοδικά οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης -Μικρότερες εισπράξεις από την ακίνητη περιουσία
Στον αντίποδα, οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης αναμένεται να κινηθούν ανοδικά, με τις εισπράξεις να φθάνουν τα 7,312 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 136 εκατ. ευρώ.
Εξάλλου, μειωμένα εμφανίζονται τα έσοδα από τους τακτικούς φόρους στην ακίνητη περιουσία. Για το 2027 προβλέπονται εισπράξεις 2,365 δισ. ευρώ, κατά 48 εκατ. ευρώ χαμηλότερες από την εκτίμηση του 2026.
Η εξέλιξη συνδέεται με την κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για τις κύριες κατοικίες σε μικρούς οικισμούς. Η αρχική παρέμβαση αφορούσε οικισμούς με πληθυσμό έως 1.500 κατοίκους και στη συνέχεια διευρύνθηκε σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους, καθώς και σε οικισμούς έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία.
Μείωση προβλέπεται επίσης στους λοιπούς φόρους επί της παραγωγής, με τα έσοδα να υπολογίζονται στα 614 εκατ. ευρώ, δηλαδή 147 εκατ. ευρώ λιγότερα από την εκτίμηση για το 2026. Βασικός λόγος είναι η σταδιακή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και για τα νομικά πρόσωπα.