Το ημερολόγιο δείχνει 6 Οκτωβρίου και οι εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου, αλλά και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για τις επιπτώσεις της νέας ενεργειακής κρίσης μοιάζουν ήδη ξεπερασμένες από τις εξελίξεις.
Ψάχνοντας ανάμεσα στις προβλέψεις του Προσχεδίου Προϋπολογισμού, το πρώτο που αναζητά κανείς είναι οι δείκτες του πληθωρισμού. Ο πήχης για φέτος έχει τεθεί λίγο χαμηλότερα από το 4%, στο 3,8%, επιβεβαιώνοντας έτσι τις πληροφορίες του iefimerida.
Το πρόβλημα είναι ότι οι προβλέψεις αυτές βασίζονται στη ροή στοιχείων ως και τον Αύγουστο, συνεπώς δεν ενσωματώνουν ούτε τα πρώτα στοιχεία της Eurostat για τον Σεπτέμβριο -που έδειξαν επιτάχυνση του πληθωρισμού στο 5,1% για την Ελλάδα- ούτε τις διεθνείς εξελίξεις κυρίως στο πεδίο της ενέργειας. Και κάπου εδώ αρχίζουν τα ζόρια.
Γρίφος οι διεθνείς τιμές των καυσίμων
«Για να κατανοήσουμε το πλαίσιο, μας περιμένει ένας πολύ δύσκολος χειμώνας όσον αφορά στις τιμές της ενέργειας», παραδέχθηκε χθες αφοπλιστικά η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, χωρίς, όμως να δώσει την παραμικρή ένδειξη για τις επικαιροποιημένες εκτιμήσεις της Κομισιόν αναφορικά με την τιμή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Αν λάβουμε, ωστόσο, υπόψιν τις πρόσφατες, αναθεωρημένες σχετικές παραδοχές της ΕΚΤ, τότε μπορεί να πει κανείς με ασφάλεια ότι οι Ευρωπαίοι τρέχουν πίσω από τις εξελίξεις.
Μόλις στις 10 Σεπτεμβρίου, οι τεχνοκράτες της ΕΚΤ αναθεώρησαν τις προβλέψεις του περασμένου Ιουνίου. Αν και ανέβασαν τον πήχη για το φυσικό αέριο στα 51 ευρώ, δηλαδή 11,7 ευρώ πάνω, για το πετρέλαιο εκτίμησαν ότι η φετινή μέση τιμή θα διαμορφωθεί στα μόλις 89,5 δολάρια, δηλαδή 7,6 δολάρια χαμηλότερα από τις εκτιμήσεις του Ιουνίου! Προφανώς και οι δύο προβλέψεις διαψεύδονται από την πραγματικότητα, καθώς η τιμή του φυσικού αερίου παραμένει πάνω από τα 70 ευρώ, ενώ η τιμή του πετρελαίου κινείται πάνω από τα 100 δολάρια. Αν προσθέσει κανείς στην εξίσωση τη μεγάλη απόκλιση από τις διεθνείς τιμές του diesel (ξεπερνούν ακόμα και τα 200 δολάρια το βαρέλι), είναι απορίας άξιον πώς οι Ευρωπαίοι «βλέπουν» τον πληθωρισμό να συγκρατείται στο 3%.
Στα καθ’ ημάς, η εκτίμηση για την τιμή του πετρελαίου ακολουθεί τη «γραμμή» από τις Βρυξέλλες κι έτσι ο πήχης τίθεται στα 91,2 δολάρια. Ωστόσο πάνω κι από αυτήν την εκτίμηση πλανάται βαριά η σκιά των γεωπολιτικών εξελίξεων.
Το «μαύρο» σενάριο και η μάχη για τα εισοδήματα
«Παρατεταμένη διατήρηση των ενεργειακών τιμών σε υψηλά επίπεδα θα ενίσχυε τις πληθωριστικές πιέσεις, θα περιόριζε το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα και θα επηρέαζε αρνητικά την οικονομική δραστηριότητα. Αντίστοιχοι κίνδυνοι δημιουργούνται από ενδεχόμενες νέες αυξήσεις στις διεθνείς τιμές τροφίμων και γεωργικών εισροών καθώς και από την αυξανόμενη συχνότητα ακραίων καιρικών φαινομένων, με δυνητικές επιπτώσεις στην εγχώρια παραγωγή και στις υποδομές», προειδοποιεί το υπουργείο Οικονομικών κι εδώ βρίσκεται η ρίζα του προβλήματος.
Αν επιβεβαιωθούν αυτά τα σενάρια, που δεν είναι απίθανο αν λάβει κανείς υπόψιν ότι δεν φαίνεται φως στο διπλωματικό πεδίο και ότι έχει ήδη αρχίσει η διάχυση του υψηλού κόστους ενέργειας στην παραγωγή και διακίνηση αγαθών, τότε ο φετινός πληθωρισμός θα κινηθεί πάνω από το 4%, φέρνοντας πιο κοντά το «μαύρο» σενάριο που είχε εκπονήσει πέρσι τέτοιο καιρό το οικονομικό επιτελείο για πληθωρισμό 4,7%!
Η ζημιά στο διαθέσιμο εισόδημα είναι ήδη εμφανής, ακόμα και στο βασικό σενάριο του Προσχεδίου. Με πληθωρισμό 3,8% και εκτιμώμενη ονομαστική αύξηση των αμοιβών εξαρτημένης εργασίας κατά 3,7%, οι απώλειες είναι προφανείς. Όσο για το 2027, με το βασικό σενάριο -μάλλον αισιόδοξο- για πληθωρισμό 2,6%, η αντίστοιχη ονομαστική αύξηση των αποδοχών υπολογίζεται στο 3,9%.
Το πρώτο ανάχωμα σε αυτές τις εισοδηματικές απώλειες «χτίζεται» με τα μόνιμα και έκτακτα μέτρα, που ήδη «τρέχουν» ή πρόκειται να νομοθετηθούν. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του ΓΛΚ, ο λογαριασμός φτάνει συνολικά στα 7,3 δισ. ευρώ. Το δεύτερο ανάχωμα θα είναι ή μάλλον πρέπει να είναι, η μεγαλύτερη αύξηση των μισθών. Σε πραγματικούς όρους οι ονομαστικές αμοιβές ανά εργαζόμενο προβλέπεται να αυξηθούν κατά 1,4% το 2027, καθ’ όσον η αύξηση των ονομαστικών αμοιβών συνδυάζεται με την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Επιπλέον, οι καθαρές πραγματικές αμοιβές θα ενισχυθούν περαιτέρω από τη μείωση κατά 0,5% των ασφαλιστικών εισφορών. Ως «κλειδί» χαρακτηρίζεται η επέκταση των συλλογικών συμβάσεων, με την υπογραφή και την επέκταση και άλλων κλαδικών συμφωνιών που βρίσκονται στα σκαριά. Ωστόσο, προϋπόθεση αυτών, είναι να αντέξουν οι άμυνες της οικονομίας και κατ' επέκταση των επιχειρήσεων, κυρίως των μικρότερων.