Ο ιός δεν περιορίζεται πια σε ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως οι χρήστες ναρκωτικών και οι εργαζόμενοι στο σεξ, αλλά απλώνεται στον γενικό πληθυσμό.
- Ένας στους 60 ενήλικες ζει πλέον με τον ιό HIV, με την επικράτησή του να τριπλασιάζεται μέσα σε πέντε χρόνια. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση στις εγκύους, όπου δύο στις 100 είναι φορείς του ιού.
- Η κυβέρνηση συγκροτεί ειδική επιτροπή υπουργών με επικεφαλής τον υπουργό Υγείας και διευρύνει την πρόσβαση σε δωρεάν τεστ, προφυλακτική αγωγή και θεραπεία για την αντιμετώπιση της κρίσης και του στίγματος.
- Το UNAIDS χαιρετίζει την απόφαση, τονίζοντας ότι η επιδημία δεν έχει τελειώσει. Σύμφωνα με τον οργανισμό, μέχρι το 2025 μόνο το 39% των φορέων στα Φίτζι γνώριζε την κατάστασή του και μόλις το 22% λάμβανε θεραπεία.
- Η ραγδαία αύξηση των μολύνσεων συνδέεται με την ενέσιμη χρήση ναρκωτικών, απότοκο της θέσης της χώρας ως κόμβου διακίνησης. Παρά την κρίση, η κήρυξη έκτακτης ανάγκης αποτελεί κάλεσμα για δράση και όχι για φόβο.
Τα νησιά Φίτζι κήρυξαν τον HIV ως μια «εθνική κρίση υγείας», ώστε να αντιμετωπιστεί η σημαντική άνοδος των κρουσμάτων και να προστατευθούν οι κοινότητες σε ολόκληρη τη χώρα. Η ανακοίνωση έγινε νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα και συνοδεύτηκε από έναν αριθμό που μοιάζει με καμπανάκι κινδύνου: 2.016 νέες διαγνώσεις το 2025, δεκαέξι φορές περισσότερες από όσες είχαν καταγραφεί το 2019.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι ο ιός δεν περιορίζεται πια σε ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως οι χρήστες ναρκωτικών και οι εργαζόμενοι στο σεξ, αλλά απλώνεται στον γενικό πληθυσμό. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η επικράτηση του ιού στους ενήλικες σχεδόν τριπλασιάστηκε μέσα σε μία πενταετία σε ένα νησιωτικό κράτος λίγο πάνω από 900.000 κατοίκων.
Το πιο ανησυχητικό κεφάλαιο αφορά τις εγκύους
«Υπολογίζεται ότι ένας στους 60 ενήλικες ζει πλέον με HIV, έναντι ενός στους 167 πριν από πέντε χρόνια», ανέφερε η κυβέρνηση. Το πιο ανησυχητικό κεφάλαιο αφορά τις εγκύους. «Στις έγκυες γυναίκες, δύο στις 100 ζουν με HIV, ενώ το 2025 γεννήθηκαν 59 μωρά με τον ιό και τα 18 πέθαναν πριν κλείσουν τον πρώτο χρόνο ζωής», προειδοποίησε.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επισήμανε ότι η διεύρυνση των τεστ βοηθά τις υγειονομικές υπηρεσίες να φτάσουν σε περισσότερους ανθρώπους και να εντοπίσουν κρούσματα που ίσως έμεναν στο σκοτάδι. Έκανε λόγο για περίοδο πιο αργής επιτήρησης που ξεκίνησε περίπου πριν από μία δεκαετία.
Επικεφαλής της προσπάθειας θα είναι ο υπουργός Υγείας Ράτου Ατόνιο Λαλαμπαβάλου, μαζί με τέσσερις ακόμη αρμόδιους υπουργούς, οι οποίοι θα αποτελέσουν επιτροπή με αποστολή να «άρει τα εμπόδια για ταχεία δράση».
Η κυβέρνηση, που εδρεύει στη Σούβα, πρωτεύουσα και λιμάνι της χώρας, διευρύνει την πρόσβαση σε δωρεάν τεστ, πρόληψη και θεραπεία. Στο πακέτο περιλαμβάνονται τα γρήγορα τεστ, η προφυλακτική φαρμακευτική αγωγή για όσους βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο, μέτρα μείωσης της βλάβης για όσους κάνουν ενέσιμη χρήση ουσιών και δωρεάν θεραπεία για τους διαγνωσμένους.
«Η απάντηση επικεντρώνεται στην προστασία ζωών, στη βελτίωση της πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας και στη μείωση του στίγματος», τόνισε η κυβέρνηση, προσθέτοντας ότι τα Φίτζι λαμβάνουν στήριξη από διεθνείς εταίρους, μεταξύ των οποίων η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, η Ινδία, το Παγκόσμιο Ταμείο και τα Ηνωμένα Έθνη. Υπενθύμισε επίσης ότι το τεστ είναι δωρεάν και εμπιστευτικό σε όλη τη χώρα: «Το να γνωρίζεις την κατάστασή σου σού επιτρέπει να κάνεις τα σωστά βήματα για να προστατεύσεις τη δική σου υγεία και των άλλων».
Στους δρόμους της Σούβας, αφίσες με το μήνυμα «η προστασία προλαμβάνει τη μόλυνση» δίνουν καθημερινά το στίγμα της εκστρατείας ενημέρωσης, ενώ κλιμάκια του προγράμματος Moonlight της οργάνωσης Medical Services Pacific περιφέρονται στα προάστια και προσφέρουν δωρεάν τεστ.
Το UNAIDS, από τη Γενεύη, χαιρέτισε την απόφαση την περασμένη Τετάρτη. «Τα Φίτζι αναγνώρισαν το επείγον της στιγμής και εντείνουν την απάντησή τους», δήλωσε η εκτελεστική διευθύντρια Γουίνι Μπιανυιμά. «Είναι επίσης μια σκληρή υπενθύμιση προς όλο τον κόσμο ότι το AIDS δεν έχει τελειώσει. Οι επιδημίες του HIV μπορούν να αλλάξουν γρήγορα και οι χώρες χρειάζονται συστήματα υγείας και κοινότητες έτοιμες να αντιδράσουν άμεσα».
Ο οργανισμός ανέφερε ότι στα κρούσματα με γνωστό τρόπο μετάδοσης, πάνω από τα μισά συνδέονται με σεξουαλική επαφή και πάνω από 42% με ενέσιμη χρήση ναρκωτικών. Εκτιμά επίσης ότι οι νέες λοιμώξεις αυξήθηκαν δωδεκαπλάσια από το 2010 έως το 2025. Από τους περίπου 9.100 ανθρώπους που ζούσαν με τον ιό το 2025, «μόνο το 39% γνώριζε την κατάστασή του και μόλις το 22% είχε πρόσβαση σε αντιρετροϊκή θεραπεία».
Τα Ηνωμένα Έθνη υπολογίζουν ότι λιγότεροι από τους μισούς φορείς στη χώρα γνώριζαν την κατάστασή τους, τουλάχιστον μέχρι πέρυσι, πριν από τις τωρινές προσπάθειες ενίσχυσης των ελέγχων.
Παρ' όλα αυτά, χάρη στις ιατρικές εξελίξεις και στην αυξημένη αποτελεσματικότητα των θεραπειών, υπάρχει χρόνος να αλλάξει η πορεία των πραγμάτων. «Η κήρυξη εθνικής κρίσης είναι κάλεσμα σε δράση και όχι σε φόβο. Ο HIV δεν μεταδίδεται με την καθημερινή επαφή και όσοι λαμβάνουν αποτελεσματική θεραπεία με μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο δεν μεταδίδουν τον ιό σεξουαλικά», τόνισε ο Έιμον Μέρφι του UNAIDS. «Τα Φίτζι έχουν ακόμη την ευκαιρία να αλλάξουν την πορεία της επιδημίας».
Η διευθύντρια του UNAIDS για τα Φίτζι, Ρενάτα Ραμ, εξήγησε στο πρακτορείο AFP ότι οι μολύνσεις άρχισαν να αυξάνονται γύρω στο 2019, όταν εμφανίστηκε μια ομάδα «πολύ υψηλού κινδύνου» χρηστών ενέσιμων ναρκωτικών, κυρίως μέσα στην κοινότητα των εργαζομένων στο σεξ.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Νησιά του Ειρηνικού όπως τα Φίτζι έχουν μετατραπεί σε κόμβους διέλευσης ναρκωτικών από τη Λατινική Αμερική και την Ασία προς τις προσοδοφόρες αγορές της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας. Το φαινόμενο έχει αυξήσει και την τοπική χρήση, συχνά επειδή ξένα εγκληματικά συνδικάτα πληρώνουν τους ντόπιους συνεργούς τους με ουσίες.