Σε μια περίοδο αυξανόμενης γεωπολιτικής αστάθειας, ο Mαρκ Ρούτε πιστεύει ακράδαντα ότι χωρίς την αμερικανική ισχύ και την εύνοια του Ντόναλντ Τραμπ, το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να επιβιώσει.
Ωστόσο, αυτή η στρατηγική έχει αρχίσει να δημιουργεί σοβαρές εντάσεις στο εσωτερικό της συμμαχίας, ιδίως με τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, εξηγεί το Politico με αφορμή τις πρόσφατες φιλοφρονήσεις του γγ του ΝΑΤΟ προς τον Αμερικανό πρόεδρο, αλλά και την συνολική του στάση απέναντι στον Τραμπ.
Ο Ρούτε θέλει με κάθε κόστος τον Τραμπ στο ΝΑΤΟ
Η πρόσφατη αντιπαράθεση γύρω από τις απειλές του Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας ανέδειξε με τον πιο έντονο τρόπο αυτές τις αντιφάσεις. Ο Ρούτε πιστώνεται ότι συνέβαλε στην αποκλιμάκωση της κρίσης, πείθοντας τον Αμερικανό πρόεδρο να αποσύρει τις δηλώσεις-απειλές του. Ωστόσο, πολλοί Ευρωπαίοι αναρωτιούνται αν το τίμημα αυτής της «επιτυχίας» ήταν υπερβολικά υψηλό, αναρωτιέται το διεθνές ΜΜΕ.
Η ένταση κορυφώθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τη Δευτέρα, όταν ο Ρούτε υπερασπίστηκε απερίφραστα την στρατηγική υπεροχή των ΗΠΑ εντός του ΝΑΤΟ. «Αν κάποιος πιστεύει ότι η Ευρώπη μπορεί να αμυνθεί χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες, ας συνεχίσει να ονειρεύεται», δήλωσε χαρακτηριστικά. Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε άμεσες και οργισμένες αντιδράσεις.
Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό απάντησε δημόσια ότι «οι Ευρωπαίοι μπορούν και πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη για την ασφάλειά τους», υπενθυμίζοντας τον ευρωπαϊκό πυλώνα του ΝΑΤΟ. Η ευρωβουλευτής Ναταλί Λουαζό χαρακτήρισε τη στάση του Ρούτε «ντροπιαστική» αναφερόμενος στις δημόσιες φιλοφρονήσεις προς τον Αμερικανό πρόεδρο ενώ ο Ισπανός ευρωβουλευτής Νάτσο Σάντσεζ Αμόρ έθεσε το πιο αιχμηρό ερώτημα: «Είστε ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ ή ο γενικός γραμματέας που εκπροσωπεί όλα τα μέλη της συμμαχίας;»
Η σύγκρουση αυτή φανερώνει μια βαθύτερη ρήξη. Από τη μία πλευρά, ο Ρούτε θεωρεί ότι η διατήρηση της εύνοιας του Τραμπ είναι ο μόνος τρόπος να αποφευχθεί η αποδυνάμωση ή ακόμη και η διάλυση του ΝΑΤΟ. Από την άλλη, αυξάνεται η ευρωπαϊκή ανησυχία ότι αυτή η προσέγγιση υπονομεύει τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης και ενισχύει την εξάρτησή της από έναν απρόβλεπτο σύμμαχο.
Διπλωμάτες και αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ, μιλώντας ανώνυμα, περιγράφουν τον Ρούτε ως ικανό διαχειριστή κρίσεων, αλλά ταυτόχρονα ως ηγέτη που έχει επικεντρωθεί σχεδόν μονοδιάστατα στο να κρατήσει τις ΗΠΑ «εντός παιχνιδιού». Η κρίση της Γροιλανδίας, σύμφωνα με αρκετούς, προκάλεσε «σημαντική ζημιά» στην εσωτερική συνοχή της συμμαχίας. «Δεν είμαστε μια λέσχη των ΗΠΑ με 31 ακόμη χώρες», σχολίασε χαρακτηριστικά ένας διπλωμάτης.
Η κριτική δεν περιορίζεται μόνο στο πολιτικό επίπεδο, αλλά αγγίζει και ζητήματα αξιοπιστίας. Το ΝΑΤΟ βασίζεται όχι μόνο στο Άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας, αλλά και στα Άρθρα 2 και 3, που προωθούν τη συνεργασία και τον κοινό επανεξοπλισμό. Οι απειλές του Τραμπ για δασμούς στην Ευρώπη και η αμφισβήτηση της υποστήριξής του στο Άρθρο 5 θεωρούνται ως ευθεία παραβίαση αυτών των αρχών επισήμανε ένας διπλωμάτης.
Παρά ταύτα, οι υπερασπιστές του Ρούτε επιμένουν ότι η στρατηγική του αποδίδει. Η συμφωνία για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035 παρουσιάζεται ως απτό αποτέλεσμα της αμερικανικής πίεσης, πίεση που, κατά τον Ρούτε, δεν θα είχε υπάρξει χωρίς τον Τραμπ.
Η κολακεία και οι συνέπειες
Η τακτική της δημόσιας κολακείας δεν είναι καινούργια για τον Ρούτε. Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας Τραμπ, είχε ήδη διαπιστώσει ότι η θετική ρητορική και η προσωπική προσέγγιση λειτουργούν. Βιογράφοι και πρώην συνεργάτες του τον περιγράφουν ως ρεαλιστή, διατεθειμένο να «μικρύνει» πολιτικά προκειμένου να πετύχει τον στόχο του. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση ενέχει κινδύνους.
Πολιτικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η συνεχής επιβεβαίωση του εγώ του Τραμπ μπορεί να τον ενθαρρύνει να προχωρήσει σε ακόμη πιο τολμηρές και αποσταθεροποιητικές κινήσεις στο μέλλον. Όπως σημειώνει στο Politico ο πολιτικός επιστήμονας Στίβεν Φάρνσγουορθ, «όσοι αγνοούν το εγώ του Τραμπ, το κάνουν με δική τους ευθύνη».
Το ΝΑΤΟ, προς το παρόν, παραμένει όρθιο. Όμως το ερώτημα που πλανάται είναι μέχρι πού μπορεί να φτάσει η στρατηγική της κολακείας χωρίς να διαβρώσει τα θεμέλια της συμμαχίας.