Η εκλογική αναμέτρηση στις ΗΠΑ έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Τουρκία, καθώς το αποτέλεσμα θα καθορίσει τους συσχετισμούς στο Κογκρέσο για το δεύτερο μισό της προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ.
Η Τουρκική οπτική για τις ενδιάμεσες εκλογές
Για την τουρκική οπτική, τα βασικά ερωτήματα είναι εάν το εκλογικό αποτέλεσμα θα ενισχύσει ή θα περιορίσει την ελευθερία κινήσεων του Τραμπ και ποιες συνέπειες μπορεί να έχει για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, τις αμυντικές συμφωνίες, τις κυρώσεις και την πολιτική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Σημαντικός παράγοντας στις τουρκικές εκτιμήσεις είναι και η Ελλάδα με την Κύπρο, που εμφανίζονται ως πιθανοί ωφελημένοι από μια ενίσχυση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο, ιδιαίτερα στα ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου και των τουρκικών εξοπλιστικών προγραμμάτων.
Η τουρκική πολιτική ανάλυση δεν συγκροτεί ενιαία θέση υπέρ των Ρεπουμπλικάνων ή των Δημοκρατικών, αλλά προβάλλει τρεις βασικές ανησυχίες: τους περιορισμούς που μπορεί να αντιμετωπίσει ο Τραμπ στο Κογκρέσο, το μέλλον της αμυντικής συνεργασίας με την Τουρκία και τις αμερικανικές αποφάσεις για το Ιράν και το Ισραήλ.
Η φιλοκυβερνητική οπτική: Ελλάδα, Κύπρος και γεωπολιτικές ισορροπίες
Στον φιλοκυβερνητικό Τύπο, οι αμερικανικές εκλογές αντιμετωπίζονται ως αναμέτρηση που μπορεί να περιορίσει τα διπλωματικά πλεονεκτήματα που θεωρείται ότι έχει εξασφαλίσει η 'Αγκυρα μέσω της προσωπικής σχέσης Ερντογάν-Τραμπ.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο ενίσχυσης των Δημοκρατικών, καθώς εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να διευκολύνουν την προώθηση νομοθετικών πρωτοβουλιών υπέρ της Ελλάδας και της Κύπρου, υιοθετώντας παράλληλα πιο επικριτική στάση απέναντι στη «Γαλάζια Πατρίδα».
Στην ίδια λογική εντάσσεται και η εκτίμηση ότι η πολιτική Τραμπ έχει δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για την Τουρκία, καθώς η αποστασιοποίηση της Ουάσιγκτον από την ευρωπαϊκή ασφάλεια έχει αυξήσει την ανάγκη των Ευρωπαίων για συνεργασία με την 'Αγκυρα.
Ωστόσο, ακόμη και στο φιλοκυβερνητικό στρατόπεδο διατυπώνονται προειδοποιήσεις ότι μια ισχυρότερη παρουσία των Δημοκρατικών θα δυσκολέψει την προώθηση των τουρκικών εξοπλιστικών αιτημάτων. Η 'Αγκυρα καλείται επομένως να αντιμετωπίζει το Κογκρέσο ως αναγκαίο συνομιλητή και όχι απλώς ως εμπόδιο που μπορεί να παρακαμφθεί μέσω του Λευκού Οίκου.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις περιφερειακές ισορροπίες. Η ενίσχυση των Δημοκρατικών εκτιμάται ότι θα μπορούσε να ενδυναμώσει τις αμερικανικές αντιρρήσεις στις τουρκικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία και στο Ιράκ, περιορίζοντας τα περιθώρια ελιγμών της 'Αγκυρας.
Στο ζήτημα του Ισραήλ, πάντως, καταγράφονται διαφορετικές προσεγγίσεις. Από τη μία, προβάλλεται η ενίσχυση πολιτικών δυνάμεων που αμφισβητούν την άνευ όρων αμερικανική υποστήριξη προς το Ισραήλ. Από την άλλη, εκφράζεται σκεπτικισμός για το κατά πόσον οι Δημοκρατικοί θα ακολουθούσαν ουσιαστικά διαφορετική πολιτική, με αναφορές στη στήριξη που παρείχε η κυβέρνηση Μπάιντεν στο Ισραήλ.
Ανάλογη προσοχή αποδίδεται και στο Ιράν, καθώς το εκλογικό αποτέλεσμα ενδέχεται να επηρεάσει τις αποφάσεις του Τραμπ για τη συνέχιση ή μη των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η αντιπολιτευόμενη και θεσμική οπτική: Το Κογκρέσο και οι κίνδυνοι για την Τουρκία
Στον αντιπολιτευόμενο Τύπο και στις αναλύσεις που δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στους αμερικανικούς θεσμούς, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις συνέπειες μιας ενδεχόμενης ήττας των Ρεπουμπλικάνων και στη διαχρονική αδυναμία της τουρκικής διπλωματίας να οικοδομήσει σταθερές σχέσεις με το Κογκρέσο.
Η κριτική στρέφεται κυρίως στην επιλογή του Ερντογάν να επενδύει στην απευθείας συνεννόηση με τον εκάστοτε Αμερικανό πρόεδρο, θεωρώντας ότι ο Λευκός Οίκος μπορεί να υπερβεί τις αντιρρήσεις των νομοθετών.
Η σημαντικότερη πρακτική συνέπεια για την Τουρκία αφορά τα εξοπλιστικά προγράμματα. Σύμφωνα με έκθεση του τουρκικού Ινστιτούτου Κοινωνικών Μελετών, η ενίσχυση των Δημοκρατικών θα μπορούσε να δυσκολέψει την υλοποίηση των δεσμεύσεων του Τραμπ προς την 'Αγκυρα.
Η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35, η άρση των κυρώσεων CAATSA και η προμήθεια αμερικανικών κινητήρων για το μαχητικό KAAN αποτελούν κρίσιμες εκκρεμότητες, καθώς η προσωπική πολιτική βούληση του Αμερικανού προέδρου δεν αρκεί για την υπέρβαση των νομοθετικών και θεσμικών εμποδίων.
Παράλληλα, η αντιπολιτευόμενη αρθρογραφία αναδεικνύει τη δυσαρέσκεια της αμερικανικής κοινωνίας για την οικονομία, τις συνέπειες του πολέμου με το Ιράν και την πολιτική φθορά του Τραμπ.
Το σημείο σύγκλισης
Παρά τις διαφορετικές προτεραιότητες, κοινός παρονομαστής των τουρκικών αναλύσεων είναι η ανησυχία ότι μια αλλαγή των ισορροπιών στο Κογκρέσο θα μπορούσε να περιορίσει τη δυνατότητα του Τραμπ να υλοποιήσει τις δεσμεύσεις του προς την 'Αγκυρα.
Η φιλοκυβερνητική πολιτική ανάλυση ανησυχεί κυρίως για την απώλεια των γεωπολιτικών πλεονεκτημάτων της Τουρκίας, ενώ οι περισσότερο θεσμικά προσανατολισμένοι αναλυτές αναδεικνύουν την ανάγκη να απεξαρτηθεί η τουρκική διπλωματία από την προσωπική σχέση των δύο προέδρων.
Η Ελλάδα και η Κύπρος αποτελούν σημαντικό παράγοντα και στις δύο προσεγγίσεις: αφενός ως πιθανοί ωφελημένοι από μια ισχυρότερη παρουσία των Δημοκρατικών, αφετέρου ως παράδειγμα της σημασίας που έχει η συστηματική πολιτική επιρροή στο αμερικανικό Κογκρέσο.
Για την 'Αγκυρα, επομένως, το διακύβευμα δεν είναι μόνο ποιος θα ελέγχει το Κογκρέσο, αλλά και κατά πόσον η Τουρκία θα μπορέσει να διατηρήσει τα διπλωματικά και αμυντικά πλεονεκτήματα που επιδιώκει, σε ένα ενδεχομένως λιγότερο ευνοϊκό πολιτικό περιβάλλον στην Ουάσιγκτον.
ΑΠΕ-ΜΠΕ