Οι ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, με την προσοχή της διεθνούς κοινότητας να είναι στραμμένη στις κάλπες που θα καθορίσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Δύο διακεκριμένοι Έλληνες αναλυτές, ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Αριστοτέλης Τζιαμπίρης και ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος, αναλύουν το διακύβευμα της αναμέτρησης και εξηγούν πώς οι αλλαγές στην Ουάσιγκτον επηρεάζουν άμεσα τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα.
Αριστοτέλης Τζιαμπίρης: «Η Αμερική έχει μια ιδιομορφία - Το Κογκρέσο έχει τεράστιες εξουσίες»
Ο πρόεδρος του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου, Αριστοτέλης Τζιαμπίρης, εξηγεί αρχικά τη δομή και τη δύναμη του αμερικανικού συστήματος.
«Η Αμερική έχει μια ιδιομορφία. Στο Κογκρέσο όλοι οι βουλευτές επανεκλέγονται κάθε δύο χρόνια, στο μέσο της θητείας του προέδρου των ΗΠΑ και περίπου το 1/3 των γερουσιαστών, καθώς είναι εξαετής η θητεία τους. Αυτές οι εκλογές είναι σημαντικές διότι, σε αντίθεση με την Ελλάδα και τις ευρωπαϊκές χώρες, στην Αμερική το Κογκρέσο έχει την οικονομική αρμοδιότητα συνταγματικά και πολλές άλλες εξουσίες. Για παράδειγμα, ένας πρόεδρος μπορεί να πει στην Τουρκία "παίρνετε τα F-35", αλλά πρέπει να το περάσει από το Κογκρέσο. Παράλληλα, το Κογκρέσο επικυρώνει όλους τους πρέσβεις ή έχει δικαίωμα να κάνει έρευνες, κλήσεις σε μάρτυρες, να ψάξει υποθέσεις διαφθοράς. Άρα, το Κογκρέσο, του οποίου η τύχη θα εξαρτηθεί από τις ενδιάμεσες εκλογές σήμερα, έχει σημαντικές νομοθετικές εξουσίες. Επιπρόσθετα, η Αμερική παραμένει το ισχυρότερο κράτος στον κόσμο», αναφέρει.
Η μάχη για τη Βουλή, το θρίλερ της Γερουσίας και τα πρόσωπα-κλειδιά για την Αθήνα
Αναλύοντας το πολιτικό διακύβευμα και τις προβλέψεις της σημερινής κάλπης, ο κ. Τζιαμπίρης σημειώνει: «Οι εκλογές θα αποφασίσουν το Κογκρέσο με όλες του τις εξουσίες αν θα ελέγχεται από τους Δημοκρατικούς ή τους Ρεπουμπλικανούς ή θα ελέγχεται και από τους δύο, άλλη μια ιδιομορφία του αμερικανικού συστήματος. Αυτή τη στιγμή όλοι προεξοφλούν ότι ο έλεγχος της Βουλής των Αντιπροσώπων θα περάσει στο κόμμα των Δημοκρατικών. Και συζητιέται αν ο έλεγχος της Γερουσίας θα περάσει και αυτός στους Δημοκρατικούς ή αν θα παραμείνει στους Ρεπουμπλικανούς. Αυτό είναι το διακύβευμα».
Σε κάθε περίπτωση, όπως λέει ο Έλληνας ειδικός, θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε, στην περίπτωση που το Κογκρέσο περάσει στους Δημοκρατικούς, ποιοι θα αναλάβουν τις επιτροπές-κλειδιά, όπως την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας. «Οι εκτιμήσεις είναι ότι αυτοί που προαλείφονται γι' αυτές τις θέσεις είναι αρκετά πιο φίλα προσκείμενοι στην Ελλάδα. Γιατί αυτό μπορεί να ενδιαφέρει την Ελλάδα; Είπαμε ότι όλες οι αποφάσεις περνούν από το Κογκρέσο. Άρα, δεν είναι μια εκλογική αναμέτρηση που δεν μας ενδιαφέρει. Μας νοιάζει γιατί είναι μια σημαντική αλλαγή και γιατί έχει αυτόν τον τρόπο που κυβερνάται».
Ο παράγοντας «Τραμπ», ο πληθωρισμός και η επόμενη μέρα
Ο καθηγητής εστιάζει στους παράγοντες που θα διαμορφώσουν το τελικό αποτέλεσμα, αλλά και στην επόμενη ημέρα για τον Ντόναλντ Τραμπ, λέγοντας:
«Τι μπορεί να κρίνει αυτές τις εκλογές; Πρώτον, ο Τραμπ δεν είναι υποψήφιος, αλλά φυσικά υπάρχουν πολλοί οι οποίοι είναι υπέρ ή κατά του. Δεύτερον, η δημοφιλία του είναι ιδιαίτερα χαμηλή αυτή την περίοδο, κάτω από 40%. Τρίτον, οι Αμερικανοί δεν είναι καθόλου διαφορετικοί από κάθε άλλο λαό, βλέπουν τον πληθωρισμό, τα προβλήματα, και αυτά θα επηρεάσουν την ψήφο τους. Και, τέταρτον, κάτι που μπορεί να ακούγεται απλό, αλλά οι εκλογές θα εξαρτηθούν απ’ αυτούς που θα πάνε να ψηφίσουν, όχι από τις δημοσκοπήσεις. Άρα έχει σημασία να δούμε ποιες ομάδες πολιτών θα πάνε να ψηφίσουν σήμερα. Από εκεί και πέρα θα περιμένουμε να δούμε τα αποτελέσματα. Ο Τραμπ μπορεί να είναι ευχαριστημένος με τα αποτελέσματα, μπορεί να τα αμφισβητήσει ή μπορεί να αποφασίσει να αλλάξει τη θεματολογία, ενδεχομένως με κάποιες θεαματικές ενέργειες. Θα πρέπει να περιμένουμε».
Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος: «Οι εκλογές δεν ανατρέπουν τη στρατηγική σχέση Ελλάδας-ΗΠΑ»
Από την πλευρά του, ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος προσεγγίζει το θέμα μέσα από το πρίσμα της γεωπολιτικής σταθερότητας των διμερών σχέσεων Αθήνας και Ουάσιγκτον.
«Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ ενδέχεται να μεταβάλουν σημαντικά τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσιγκτον. Δεν πρόκειται όμως να ανατρέψουν τη στρατηγική σχέση Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών. Η σχέση αυτή έχει πλέον ξεπεράσει τη συγκυρία προσώπων και κυβερνήσεων. Στηρίζεται σε κοινά συμφέροντα και μια γεωπολιτική πραγματικότητα που καθιστά την Ελλάδα σημαντικό εταίρο των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη», τονίζει.
Σύμφωνα με τον γνωστό διεθνολόγο, η Σούδα, η Αλεξανδρούπολη, η αμυντική συνεργασία, αλλά και ο ενισχυμένος ρόλος της χώρας μας στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης έχουν προσδώσει στις διμερείς σχέσεις βάθος που δεν εξαρτάται από το ποιος ελέγχει το Κογκρέσο. Ο πρόσφατος ελληνοαμερικανικός Στρατηγικός Διάλογος, όπως σημειώνει, επιβεβαίωσε ακριβώς αυτή τη συνέχεια, με νέες δεσμεύσεις στην άμυνα και την ενέργεια.
Το «μπλόκο» των Δημοκρατικών στην Άγκυρα και ο αυστηρότερος έλεγχος στα F-16
Παρά τη δεδομένη σταθερότητα, ο κ. Δεσποτόπουλος εξηγεί πώς μια στροφή του Κογκρέσου προς τους Δημοκρατικούς μπορεί να επηρεάσει άμεσα την Άγκυρα και τα εξοπλιστικά προγράμματα.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι το αποτέλεσμα των εκλογών είναι αδιάφορο για την Αθήνα. Μια ενδεχόμενη πλειοψηφία των Δημοκρατικών, ιδιαίτερα και στα δύο σώματα, θα μπορούσε να αυξήσει την πολιτική και θεσμική πίεση προς την Άγκυρα. Οι αντιρρήσεις στο Κογκρέσο για την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 είναι ήδη έντονες, συχνά μάλιστα υπερκομματικές. Χαρακτηριστική είναι η πρωτοβουλία δεκαοκτώ Δημοκρατικών βουλευτών τον Ιούλιο να ζητήσουν να αξιοποιηθούν τα νομοθετικά εργαλεία για την αποτροπή της επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35», επισημαίνει.
Ένα ισχυρότερο Δημοκρατικό Κογκρέσο θα μπορούσε να προσδώσει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα σε τέτοιες πρωτοβουλίες. Ακόμη στο ζήτημα των F-16, παρόλο που η πώληση εγκρίθηκε το 2024 και δεν δύναται να ακυρωθεί στην παρούσα συγκυρία, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει αυστηρότερο έλεγχο. Το ίδιο ισχύει για πιθανές μεταφορές προηγμένης αμερικανικής τεχνολογίας στην τουρκική αμυντική βιομηχανία.
«Ασφαλώς, το Κογκρέσο δεν υποκαθιστά τον πρόεδρο στην εξωτερική πολιτική. Μπορεί όμως να αυξήσει ουσιαστικά το πολιτικό κόστος επιλογών της κυβέρνησης που αφορούν την Άγκυρα», λέει με νόημα.
Το μήνυμα για την ελληνική διπλωματία: «Δεν περιμένουμε σωτήρες»
Κλείνοντας την ανάλυσή του, ο κ. Δεσποτόπουλος περιγράφει την ενδεδειγμένη στρατηγική που πρέπει να ακολουθήσει η ελληνική διπλωματία: «Για την Ελλάδα, συνεπώς, το ζητούμενο δεν είναι να περιμένει σωτήρες από τις αμερικανικές κάλπες. Είναι να αξιοποιεί τη διαχρονική στρατηγική της αξία, διατηρώντας ισχυρούς διαύλους με αμφότερα τα κόμματα. Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις έχουν πλέον σταθερά θεμέλια. Η πρόκληση είναι να αποδίδουν διαρκώς περισσότερα για την ελληνική ασφάλεια και τα εθνικά συμφέροντα».