Προεδρικό διάταγμα για την «επείγουσα απαλλοτρίωση» εκτάσεων του Εσκί Σεχίρ, όπου υπάρχει «το δεύτερο μεγαλύτερο κοίτασμα σπάνιων γαιών στον κόσμο», εξέδωσε η τουρκική κυβέρνηση.
Το κοίτασμα πιστεύεται ότι περιέχει «σημαντικές ποσότητες θορίου, βαρίτη, φθορίτη και σπάνιων γαιών», ενώ το σχετικό διάταγμα που υπέγραψε ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αφορά συνολικά 258 ακίνητα στις περιοχές Μπεϊλίκοβα και Σιβριχισάρ.
Η σημασία του κοιτάσματος για την Τουρκία
Οι σπάνιες γαίες θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για την αμυντική βιομηχανία, αλλά και για την παραγωγή ηλεκτρονικών συσκευών, ηλεκτρικών οχημάτων και άλλων τεχνολογικών προϊόντων.
Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει τη συζήτηση για τη στρατηγική αξία του κοιτάσματος, καθώς στην περιοχή του Εσκί Σεχίρ λειτουργεί ήδη πιλοτικό εργοστάσιο, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία πριν από περίπου τριάμισι χρόνια, με τις τουρκικές αρχές να υποστηρίζουν ότι το κοίτασμα διαθέτει δυναμικότητα έως 694 εκατ. τόνους μεταλλεύματος.
Μάλιστα, η τοποθεσία παρουσιάζεται στην Τουρκία ως η δεύτερη μεγαλύτερη συγκέντρωση κοιτασμάτων σπάνιων γαιών στον κόσμο, μετά την Κίνα.
Η Γενική Διεύθυνση Εξόρυξης της κρατικής Eti Maden πραγματοποιεί από τον Απρίλιο του 2023 εργασίες έρευνας και ανάπτυξης στην περιοχή, όπου εκτός από τις σπάνιες γαίες υπάρχουν και στρατηγικής σημασίας ορυκτά, όπως θόριο, βαρίτης και φθορίτης.
Και ενώ οι εργασίες στο πιλοτικό εργοστάσιο συνεχίζονται, η τουρκική κυβέρνηση προχώρησε σε απόφαση ταχείας απαλλοτρίωσης για έκταση περίπου 2,65 εκατ. τετραγωνικών μέτρων.
Διαγωνισμοί για την ανάληψη του έργου και αντιδράσεις
Το έργο έχει αναλάβει η κρατική Eti Maden, η οποία στη συνέχεια θα προκηρύξει δημόσιους διαγωνισμούς για την κατασκευή των εγκαταστάσεων.
Παρά τη δρομολόγηση της δεύτερης φάσης, δεν έχει γίνει γνωστό το ύψος της δημόσιας χρηματοδότησης που θα διατεθεί ειδικά για τις επενδύσεις στις σπάνιες γαίες.
Ο υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, είχε ανακοινώσει στο παρελθόν ότι η Τουρκία θα επενδύσει συνολικά 600 εκατ. δολάρια σε τρία έργα στο Εσκί Σεχίρ.
Παρά τη στρατηγική σημασία που αποδίδεται στο κοίτασμα, ο αριθμός των 694 εκατ. τόνων αποθεμάτων μεταλλεύματος παραμένει αντικείμενο αμφισβήτησης.
Σε εργαστήριο για τα στρατηγικά ορυχεία που διοργάνωσε στα τέλη του περασμένου έτους το Επιμελητήριο Μηχανικών Μεταλλείων, είχαν διατυπωθεί προβληματισμοί σχετικά με την έλλειψη επαρκούς διαφάνειας στη διαδικασία ανάπτυξης των σπάνιων γαιών.
Το έργο στην Μπεϊλίκοβα έχει προκαλέσει πολιτική αντιπαράθεση και στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, με τον βουλευτή του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, Ντενίζ Γιαβουζγιλμάζ, να κατηγορεί την κυβέρνηση ότι ουσιαστικά παραδίδει στην Κίνα το δεύτερο μεγαλύτερο κοίτασμα σπάνιων γαιών στον κόσμο.
Ο ίδιος έχει υποστηρίξει ότι οι σπάνιες γαίες διαθέτουν στρατηγική αξία ακόμη μεγαλύτερη από εκείνη του χρυσού και των διαμαντιών.
Η Eti Maden, από την πλευρά της, έχει διαψεύσει ότι υπάρχει μυστική συμφωνία με κινεζική μεταλλευτική εταιρεία, δηλώνοντας πως δεν έχει συναφθεί οποιαδήποτε μυστική συμφωνία μεταξύ της τουρκικής εταιρείας και κινεζικής εταιρείας εξόρυξης.
ΑΠΕ-ΜΠΕ