Ο Κιρ Στάρμερ βρίσκεται αντιμέτωπος με τη σοβαρότερη πολιτική κρίση της σύντομης πρωθυπουργικής του θητείας.
- Οι Εργατικοί κατέγραψαν βαριές απώλειες στις πρόσφατες αυτοδιοικητικές εκλογές σε Αγγλία, Ουαλία και Σκωτία, χάνοντας χιλιάδες συμβούλους και τον έλεγχο της Ουαλίας. Αυτό θεωρείται πολιτικός σεισμός για τον Κιρ Στάρμερ.
- Η άνοδος του Reform UK και οι διαρροές ψηφοφόρων των Εργατικών προς τους Πράσινους αποκαλύπτουν τη φθορά της κυβέρνησης. Πάνω από 30 βουλευτές ζητούν την παραίτηση του Στάρμερ ή έναν οδικό χάρτη αποχώρησης.
- Ο Στάρμερ θα επιχειρήσει μια συνολική «επανεκκίνηση» της κυβέρνησης με πιο φιλόδοξο σχέδιο σε ανάπτυξη, άμυνα, ενέργεια και συνεργασία με την ΕΕ, παραδεχόμενος ότι οι σταδιακές αλλαγές δεν επαρκούν.
- Εν μέσω εσωκομματικής κινητικότητας και πιθανών διαδόχων, όπως η Άντζελα Ρέινερ, η βουλευτής Κάθριν Γουέστ αμφισβητεί άμεσα τον Στάρμερ, απειλώντας με εσωκομματικές εκλογές. Ο Στάρμερ, ωστόσο, δηλώνει αποφασισμένος να μην παραιτηθεί.
Οι καταστροφικές επιδόσεις των Εργατικών στις τοπικές και περιφερειακές εκλογές της περασμένης εβδομάδας έχουν ανοίξει δημόσια πλέον τη συζήτηση για αμφισβήτηση της ηγεσίας του.
Η ομιλία που αναμένεται να εκφωνήσει ο Στάρμερ σήμερα Δευτέρα θεωρείται από πολλούς στο Λονδίνο ως η τελευταία του ευκαιρία να αποτρέψει μια εσωκομματική ανταρσία και να πείσει βουλευτές και στελέχη ότι είναι ακόμη σε θέση να οδηγήσει το κυβερνών κόμμα στις επόμενες εθνικές εκλογές.
Βαριά ήττα και εσωκομματικός αναβρασμός στους Εργατικούς
Οι Εργατικοί υπέστησαν σοβαρές απώλειες στις αυτοδιοικητικές εκλογές στην Αγγλία, χάνοντας σχεδόν 1.500 δημοτικούς συμβούλους, ενώ για πρώτη φορά από την ίδρυση του ουαλικού κοινοβουλίου το 1999 έχασαν και τον έλεγχο της Ουαλίας. Παράλληλα, στη Σκωτία κατέγραψαν ιστορικά χαμηλές επιδόσεις.
Το αποτέλεσμα θεωρήθηκε πολιτικός σεισμός για τον Στάρμερ μόλις δύο χρόνια μετά τη σαρωτική νίκη των Εργατικών στις εθνικές εκλογές του 2024 που έβαλε τέλος σε 14 χρόνια διακυβέρνησης των Συντηρητικών.
Δεκάδες βουλευτές των Εργατικών ζητούν να παραιτηθεί ο Στάρμερ
Η άνοδος του δεξιού λαϊκιστικού κόμματος Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ, αλλά και οι διαρροές ψηφοφόρων των Εργατικών προς τους Πράσινους σε μεγάλες αστικές περιοχές, αποκάλυψαν τη βαθιά φθορά της κυβέρνησης σε διαφορετικά κοινωνικά ακροατήρια.
Σύμφωνα με βρετανικά μέσα περισσότεροι από 30 βουλευτές των Εργατικών έχουν πλέον ζητήσει ανοιχτά την παραίτηση του Στάρμερ ή έναν σαφή οδικό χάρτη αποχώρησής του από την ηγεσία.
Ένας βουλευτής
του κόμματος δήλωσε χαρακτηριστικά:
«Βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας κυβέρνησης που δεν λειτουργεί».
Η «ομιλία επιβίωσης» του Στάρμερ
Ο Στάρμερ αναμένεται να επιχειρήσει μια συνολική «επανεκκίνηση» της κυβέρνησής του, παρουσιάζοντας ένα πιο φιλόδοξο πολιτικό σχέδιο, με έμφαση στην οικονομική ανάπτυξη, την ενεργειακή πολιτική, την άμυνα και τη στενότερη συνεργασία της Βρετανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με αποσπάσματα που έδωσε στη δημοσιότητα η Ντάουνινγκ Στριτ, ο Βρετανός πρωθυπουργός θα παραδεχθεί ότι: «Για να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα μας, οι σταδιακές αλλαγές δεν αρκούν».
Παράλληλα θα τονίσει: «Στην ανάπτυξη, την άμυνα, την Ευρώπη και την ενέργεια χρειαζόμαστε μια μεγαλύτερη απάντηση από αυτή που είχαμε προβλέψει το 2024, γιατί δεν ζούμε σε συνηθισμένες εποχές».
Στελέχη κοντά στον Στάρμερ εκτιμούν ότι η ομιλία μπορεί να του εξασφαλίσει πολιτικό χρόνο ώστε να παρουσιάσει το νέο νομοθετικό πρόγραμμα της κυβέρνησης κατά την επαναλειτουργία του κοινοβουλίου μετά το καλοκαίρι.
Ωστόσο, αρκετοί υπουργοί και βουλευτές θεωρούν ότι η κρίση έχει ήδη ξεπεράσει το σημείο επιστροφής. Ένας κορυφαίος κοινοβουλευτικός παράγοντας των Εργατικών ανέφερε στο Politico: «Ο Κιρ δεν θα ανταποκριθεί στη συγκυρία και θα επικρατήσει αίσθημα πανικού».
Οι δελφίνοι και τα σενάρια διαδοχής
Η εσωκομματική κινητικότητα έχει ήδη ξεκινήσει, με αρκετά στελέχη να εμφανίζονται ως πιθανοί διάδοχοι.
Η πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Άντζελα Ρέινερ, άσκησε δημόσια πίεση στον Στάρμερ χωρίς να ανακοινώσει επίσημη υποψηφιότητα, προειδοποιώντας: «Αυτή μπορεί να είναι η τελευταία μας ευκαιρία. Ο πρωθυπουργός πρέπει τώρα να ανταποκριθεί στις περιστάσεις και να παρουσιάσει την αλλαγή που χρειάζεται η χώρα μας».
Η Ρέινερ ζήτησε άμεσα μέτρα για τη μείωση του κόστους ζωής, αύξηση του κατώτατου μισθού και μεγαλύτερο δημόσιο έλεγχο σε βασικούς τομείς της οικονομίας.
Παράλληλα, ο υπουργός Υγείας, Γουές Στρίτινγκ, εμφανίζεται επίσης ως πιθανός διεκδικητής της ηγεσίας, με συμμάχους του να θεωρούν ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να κινηθεί πολιτικά.
Στο παρασκήνιο παραμένει και ο δήμαρχος του Μάντσεστερ, Άντι Μπέρναμ, ο οποίος όμως δεν μπορεί ακόμη να είναι υποψήφιος καθώς δεν διαθέτει έδρα στο βρετανικό κοινοβούλιο.
Η πρόκληση της Κάθριν Γουέστ
Την πιο άμεση αμφισβήτηση στον Στάρμερ προκάλεσε η βουλευτής Κάθριν Γουέστ, η οποία δήλωσε ότι θα κινηθεί για την έναρξη διαδικασίας εσωκομματικής εκλογής εάν δεν υπάρξει σαφής αλλαγή πορείας μετά την ομιλία του πρωθυπουργού.
Μιλώντας στο BBC, υποστήριξε ότι: «Οι ψηφοφόροι μάς έστειλαν ένα πολύ ισχυρό μήνυμα ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί».
Παρότι λίγοι θεωρούν ότι η ίδια μπορεί να διεκδικήσει σοβαρά την ηγεσία, η πρωτοβουλία της αυξάνει την πίεση προς πιο ισχυρούς εσωκομματικούς αντιπάλους να κινηθούν ανοικτά.
Σύμφωνα με τον κανονισμό των Εργατικών, απαιτούνται οι υπογραφές 81 βουλευτών για να προκληθεί επίσημη εσωκομματική αναμέτρηση.
Στάρμερ: «Δεν θα φύγω»
Παρά την αυξανόμενη πίεση, ο Στάρμερ επιμένει ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την πρωθυπουργία.
«Δεν πρόκειται να εγκαταλείψω τη δουλειά για την οποία εκλέχθηκα τον Ιούλιο του 2024», δήλωσε σε συνέντευξή του στον Observer. Και υποστήριξε ότι εξακολουθεί να επιδιώκει μια «δεκαετία εθνικής ανανέωσης» για τη Βρετανία.
Ωστόσο, οι επόμενες ημέρες θεωρούνται καθοριστικές όχι μόνο για την πολιτική επιβίωση του Στάρμερ, αλλά και για τη συνοχή της κυβέρνησης των Εργατικών, καθώς αρκετοί βουλευτές φοβούνται ότι η παράταση της εσωτερικής κρίσης μπορεί να οδηγήσει σε παρατεταμένη πολιτική παράλυση.