Η σαρωτική επικράτηση των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ δεν περιορίζεται στα στενά όρια της αμερικανικής πολιτικής σκηνής.
- Η ήττα των Ρεπουμπλικανών αυξάνει την πίεση στον Τραμπ για διπλωματική λύση στο Ιράν. Παράλληλα, για το Ισραήλ η κυριαρχία των Δημοκρατικών ενδέχεται να σημάνει εντονότερο έλεγχο στις στρατιωτικές του επιχειρήσεις και την αμερικανική βοήθεια.
- Οι αγορές ενέργειας αντιδρούν με πτώση στις τιμές του πετρελαίου, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν ότι η πολιτική πίεση θα οδηγήσει τον Τραμπ σε διπλωματική συμφωνία με το Ιράν για την αποκλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο.
- Οι Δημοκρατικοί αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να παρέμβουν στη βοήθεια προς την Ουκρανία, προωθώντας νέα πακέτα στήριξης, και να εμποδίσουν ευνοϊκές για τη Ρωσία αποφάσεις της κυβέρνησης Τραμπ, όπως η χαλάρωση των κυρώσεων.
- Οι διεθνείς εμπορικές ισορροπίες μεταβάλλονται, με την Κίνα και την Ινδία να αποκτούν πλεονέκτημα. Ταυτόχρονα, ο τεχνολογικός κλάδος ανησυχεί για αυστηρότερη εποπτεία, καθώς οι επενδυτές φοβούνται νέους περιορισμούς στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Η απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου από τον Ντόναλντ Τραμπ δημιουργεί νέα δεδομένα για την Ουάσιγκτον, τα οποία παρακολουθούν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο οι παραδοσιακοί σύμμαχοί της όσο και οι γεωπολιτικοί και οικονομικοί ανταγωνιστές της.
Από τις εξελίξεις στο πολεμικό μέτωπο της Μέσης Ανατολής και τη στάση απέναντι στην Ουκρανία μέχρι τις εμπορικές σχέσεις με την Κίνα και την πορεία της τεχνητής νοημοσύνης, το αποτέλεσμα των εκλογών ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικές πτυχές της αμερικανικής εξωτερικής και οικονομικής πολιτικής.
Όπως καταγράφει το Reuters, τα κράτη και οι αγορές έχουν ήδη αρχίσει να αξιολογούν τις πιθανές συνέπειες της πολιτικής ανατροπής στην Ουάσιγκτον.
Πιέσεις για τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν
Η ήττα των Ρεπουμπλικανών δημιουργεί ερωτήματα για το πώς θα κινηθεί πλέον ο Ντόναλντ Τραμπ στο μέτωπο του Ιράν, με τον πόλεμο να βρίσκεται ήδη στον όγδοο μήνα του.
Το εκλογικό αποτέλεσμα έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική κοινή γνώμη εμφανίζεται ολοένα πιο κουρασμένη από τη σύγκρουση, ενώ η εκτόξευση των τιμών των καυσίμων έχει εντείνει τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων.
Σε αυτό το περιβάλλον, ορισμένες κυβερνήσεις του Κόλπου εκτιμούν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει πλέον περισσότερους λόγους να αναζητήσει μια διπλωματική διέξοδο. Θεωρούν, μάλιστα, λιγότερο πιθανό το ενδεχόμενο μιας νέας μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν μετά τις εκλογικές απώλειες των Ρεπουμπλικανών, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις εκτιμήσεις των κυβερνήσεων της περιοχής και μίλησαν στο Reuters.
Η πολιτική αποδυνάμωση του Τραμπ, ωστόσο, μπορεί να λειτουργήσει και προς όφελος της Τεχεράνης, ενισχύοντας τη διαπραγματευτική της θέση.
Όπως επισημαίνει η Εμπτεσάμ αλ-Κέτμπι του Emirates Policy Center, εάν το Ιράν αντιληφθεί ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ανάγκη από μια συμφωνία με ουσιαστικό περιεχόμενο, μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για τον τερματισμό του πολέμου. Υπάρχει, ωστόσο, και η αντίθετη πλευρά. Σε αυτή την περίπτωση, η Τεχεράνη ενδέχεται να εκλάβει το αποτέλεσμα ως ένδειξη αμερικανικής αδυναμίας και να επιλέξει την περαιτέρω κλιμάκωση.
Για το Ισραήλ, η νέα σύνθεση του Κογκρέσου ενδέχεται να σηματοδοτήσει αυξημένη πίεση. Η επικράτηση των Δημοκρατικών και στα δύο νομοθετικά σώματα δημιουργεί τις προϋποθέσεις για εντονότερο έλεγχο των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων, όχι μόνο στο Ιράν αλλά και στη Γάζα και στον Λίβανο.
Στο επίκεντρο μπορεί να βρεθεί και η αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ, καθώς και οι πωλήσεις όπλων αποτελούν διαχρονικά βασικούς πυλώνες της διμερούς σχέσης.
Οι πολιτικοί αντίπαλοι του Μπέντζαμιν Νετανιάχου έσπευσαν, άλλωστε, να αξιοποιήσουν το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών, κατηγορώντας τον Ισραηλινό πρωθυπουργό ότι υπό την ηγεσία του η χώρα χάνει τη διακομματική στήριξη που απολάμβανε επί δεκαετίες στην Ουάσιγκτον.
Οι επικρίσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα ισραηλινά κόμματα επιχειρούν να σχηματίσουν κυβέρνηση μετά τις εκλογές της περασμένης εβδομάδας, οι οποίες δεν ανέδειξαν ξεκάθαρο νικητή.
Οι αγορές ποντάρουν σε διπλωματική διέξοδο για πετρέλαιο και φυσικό αέριο
Οι επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή έχουν ήδη γίνει αισθητές πολύ πέρα από την περιοχή. Η διατάραξη των προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο έχει περιορίσει την προσφορά στις διεθνείς αγορές, ανεβάζοντας το ενεργειακό κόστος και τις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές στα πρατήρια καυσίμων.
Το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών φαίνεται, ωστόσο, να αναζωπυρώνει τις προσδοκίες για διπλωματική αποκλιμάκωση. Οι επενδυτές εκτιμούν ότι η πολιτική πίεση που αντιμετωπίζει πλέον ο Τραμπ μπορεί να τον οδηγήσει στην αναζήτηση συμφωνίας με το Ιράν.
Σε αυτό το κλίμα, οι τιμές του πετρελαίου συνέχισαν την πτωτική τους πορεία για τρίτη διαδοχική ημέρα την Τετάρτη.
«Οι αγορές φαίνεται να προεξοφλούν ολοένα περισσότερο ότι ο πρόεδρος Τραμπ θέλει να κλείσει το μέτωπο του πολέμου στη Μέση Ανατολή» σημείωσε ο Όλε Χάνσεν, αναλυτής της Saxo Bank, περιγράφοντας το κλίμα που διαμορφώνεται στην αγορά ενέργειας.
Οι Δημοκρατικοί αποκτούν μεγαλύτερη δυνατότητα παρέμβασης στη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία
Η αμερικανική στήριξη προς την Ουκρανία αποτελεί ένα ακόμη πεδίο που μπορεί να επηρεαστεί από τη νέα ισορροπία δυνάμεων στο Κογκρέσο.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ουσιαστικά περιορίσει δραστικά την άμεση οικονομική και στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο, παρά τη σημαντική υποστήριξη που εξακολουθεί να έχει η Ουκρανία από βουλευτές και γερουσιαστές και των δύο κομμάτων.
Την ίδια στιγμή, οι αποφάσεις του για τη χαλάρωση των κυρώσεων στη Ρωσία έχουν προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και στους κόλπους των Ρεπουμπλικανών.
Ειδικότερα, ο Αμερικανός πρόεδρος ήρε περιορισμούς που αφορούσαν το ρωσικό ντίζελ και προχώρησε σε εξαιρέσεις για ρωσικά ενεργειακά προϊόντα, μόλις λίγες εβδομάδες μετά την υπογραφή νόμου για την επιβολή των σχετικών κυρώσεων.
Με τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας, οι Δημοκρατικοί αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να επαναφέρουν στο προσκήνιο προτάσεις για νέα πακέτα βοήθειας προς την Ουκρανία. Εφόσον εξασφαλίσουν τη στήριξη αρκετών Ρεπουμπλικανών και συγκεντρώσουν πλειοψηφία δύο τρίτων, θα μπορούσαν να υπερψηφίσουν ένα τέτοιο πακέτο ακόμη και απέναντι σε ενδεχόμενο προεδρικό βέτο.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το Κίεβο θα λάβει αμέσως πρόσθετη βοήθεια. Οι σχετικές διαδικασίες αναμένεται να απαιτήσουν χρόνο, ενώ το σημαντικότερο πρόβλημα για την ουκρανική άμυνα παραμένει η έλλειψη αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot. Πρόκειται για συστήματα κρίσιμης σημασίας για την προστασία των πόλεων και των ενεργειακών υποδομών της χώρας εν όψει του χειμώνα.
Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί αναμένεται να επιχειρήσουν να μπλοκάρουν και άλλες επιλογές της κυβέρνησης Τραμπ που αφορούν τη Ρωσία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η νομοθετική πρωτοβουλία του βουλευτή της Νέας Υόρκης Γκρέγκορι Μικς, ο οποίος διεκδικεί την προεδρία της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων. Ο Μικς έχει καταθέσει διακομματικό νομοσχέδιο που αποσκοπεί στην παρεμπόδιση του σχεδίου για την επιστροφή του ρωσικού ντίζελ στην παγκόσμια αγορά.
Παρά τις αλλαγές στο Κογκρέσο, πάντως, δεν διαφαίνεται αντίστοιχη μεταβολή στη στάση της κυβέρνησης Τραμπ στις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία και την Ουκρανία. Η αμερικανική πλευρά εξακολουθεί να πιέζει το Κίεβο να αποδεχθεί εδαφικές και άλλες παραχωρήσεις προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία, ενώ την ίδια στιγμή εξετάζει επιχειρηματικές συνεργασίες με τη Μόσχα που θα μπορούσαν να αποφέρουν οφέλη σε Αμερικανούς επενδυτές.
Από την πλευρά του, το Κρεμλίνο εξέφρασε την ελπίδα ότι οι εκλογικές εξελίξεις στις ΗΠΑ δεν θα επηρεάσουν τις «ειρηνευτικές προσπάθειες» του Αμερικανού προέδρου.
Κίνα, Ινδία και Ευρώπη επαναξιολογούν τη στάση τους απέναντι στην Ουάσιγκτον
Η απώλεια του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς ενδέχεται να αλλάξει και τους συσχετισμούς στις διεθνείς εμπορικές διαπραγματεύσεις.
Ορισμένες ασιατικές κυβερνήσεις μπορεί πλέον να αισθανθούν ότι έχουν μεγαλύτερα περιθώρια να καθυστερήσουν τις επενδύσεις που έχουν υποσχεθεί στις ΗΠΑ, προκειμένου να αποφύγουν την επιβολή νέων δασμών από την κυβέρνηση Τραμπ. Την ίδια ώρα, το Πεκίνο ενδέχεται να αποκτήσει ένα πρόσθετο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα στις εμπορικές συνομιλίες με την Ουάσιγκτον.
Παρά τις νέες πολιτικές συνθήκες, πάντως, οι σχέσεις των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου εκτιμάται ότι θα παραμείνουν σε μια εύθραυστη ισορροπία. Αυτό είναι το συμπέρασμα του Τσιμ Λι, αναλυτή βιομηχανικής πολιτικής του Economist Intelligence Unit στο Πεκίνο.
Για την Ινδία, αντίθετα, η αποδυνάμωση του Τραμπ μπορεί να αποδειχθεί ευνοϊκή εξέλιξη στις διαπραγματεύσεις για μια εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ. Οι συνομιλίες έχουν καθυστερήσει, καθώς το Νέο Δελχί επιμένει στην προστασία του αγροτικού του τομέα και δεν επιθυμεί να προχωρήσει σε παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να πλήξουν τους Ινδούς παραγωγούς.
Ο πρώην υπουργός Εμπορίου της Ινδίας, Ανούπ Ουαντχουάν, εκτιμά ότι οι εκλογικές απώλειες του Τραμπ περιορίζουν πλέον τη δυνατότητά του να επιβάλλει δασμούς κατά βούληση, καθώς για ορισμένες εμπορικές αποφάσεις θα χρειάζεται τη στήριξη του Κογκρέσου.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η στάση που θα κρατήσει ο Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη. Παραμένει ανοιχτό το εάν θα υλοποιήσει την απειλή του για επιβολή δασμών 100% σε ευρωπαϊκές χώρες που εφαρμόζουν φόρο ψηφιακών υπηρεσιών στις αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες.
Επιπλέον, ερωτήματα προκαλεί η προοπτική χορήγησης δανείου 3 δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων προς την Airbus. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δοκιμάσει την εμπορική εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, η οποία διατηρείται σε μεγάλο βαθμό από το 2025.
Φόβοι για αυστηρότερο έλεγχο του τεχνολογικού κλάδου
Το εκλογικό αποτέλεσμα έστειλε μηνύματα και προς τη βιομηχανία της τεχνητής νοημοσύνης.
Τα exit polls έδειξαν ότι ένα σημαντικό μέρος των Αμερικανών ψηφοφόρων ανησυχεί για την ταχύτατη ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων, τα οποία αποτελούν βασική υποδομή για την επέκταση της τεχνητής νοημοσύνης.
Οι ανησυχίες αποτυπώθηκαν άμεσα στις αγορές, με τις μετοχές μεγάλων ασιατικών εταιρειών ημιαγωγών και τεχνολογίας να δέχονται πιέσεις. Οι επενδυτές φοβούνται ότι η επικράτηση των Δημοκρατικών θα ανοίξει τον δρόμο για αυστηρότερη εποπτεία του κλάδου και ενδεχομένως για περιορισμούς στην ανεξέλεγκτη ανάπτυξή του.
Ο Τζέικ Ντόλαρχαϊντ, διευθύνων σύμβουλος της Longbow Asset Management στην Οκλαχόμα, εκτιμά ότι ο έλεγχος του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς θα μπορούσε να εντείνει τις πιέσεις προς τις τεχνολογικές επιχειρήσεις και να φέρει την τεχνητή νοημοσύνη στο επίκεντρο νέων ρυθμιστικών παρεμβάσεων. Μια τέτοια εξέλιξη, όπως σημείωσε, πιθανόν να επιβραδύνει τους ιδιαίτερα υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης που καταγράφει σήμερα ο κλάδος.