Στις κάλπες επιστρέφουν την Κυριακή οι ψηφοφόροι στην Πορτογαλία για τον β΄των προεδρικών εκλογών, που διεξάγονται υπό εξαιρετικά φορτισμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες.
Η εκλογική διαδικασία στη χώρα της Ιβηρικής σκιάζεται αφενός από τις καταστροφικές καταιγίδες που έπληξαν την Πορτογαλία τις τελευταίες ημέρες και αφετέρου από την έντονη προσπάθεια του πολιτικού κατεστημένου να αποτρέψει την άνοδο του υποψηφίου της άκρας δεξιάς στην προεδρία.
Στον πρώτο γύρο της 18ης Ιανουαρίου επικράτησε ο μετριοπαθής σοσιαλιστής υποψήφιος Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο, συγκεντρώνοντας το 31,1% των ψήφων. Στη δεύτερη θέση βρέθηκε ο Αντρέ Βεντούρα, ηγέτης του ακροδεξιού Chega, με 23,5%, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική του κόμματος που αποτελεί πλέον τη δεύτερη μεγαλύτερη πολιτική δύναμη στο πορτογαλικό κοινοβούλιο.
Δημοσκοπικό προβάδισμα του σοσιαλιστή υποψηφίου προέδρου της Πορτογαλίας
Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση του Πανεπιστημίου Católica, ο Σεγκούρο προηγείται με 67% στην πρόθεση ψήφου έναντι 33% του Βεντούρα. Εφόσον επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις, ο σοσιαλιστής υποψήφιος θα καταγράψει το υψηλότερο ποσοστό που έχει λάβει πρωτοεμφανιζόμενος πρόεδρος από την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Πορτογαλία πριν από πέντε δεκαετίες.
Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη και μια ήττα του Βεντούρα με ποσοστό άνω του 32% θα συνιστούσε πολιτικό ορόσημο.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, το Chega θα έχει λάβει μεγαλύτερη εκλογική υποστήριξη από εκείνη που εξασφάλισε το κυβερνών Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (PSD) στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές.
Όπως σημειώνει ο πολιτικός επιστήμονας Αντόνιο Κόστα Πίντο, το κρίσιμο ζήτημα είναι η ικανότητα του Βεντούρα να συσπειρώνει τον δεξιό χώρο και να «κανιβαλίζει» τα παραδοσιακά συντηρητικά κόμματα.
Σπάνια ενότητα απέναντι στο Chega
Η προεκλογική περίοδος σημαδεύτηκε από μια ασυνήθιστη επίδειξη ενότητας από πρόσωπα του συντηρητικού χώρου, τα οποία δήλωσαν ανοιχτά τη στήριξή τους στον Σεγκούρο, με στόχο να αποτραπεί η άλωση του ύπατου αξιώματος της Πορτογαλίας από την άκρα δεξιά. Μεταξύ αυτών, ο πρώην πρόεδρος και πρωθυπουργός Άνιμπαλ αβάκο Σίλβα και ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Πάουλο Πόρτας.
Περισσότερα από 6.600 άτομα, αυτοπροσδιοριζόμενα ως «μη σοσιαλιστές», υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή στήριξης προς τον Σεγκούρο. Ωστόσο, αρκετές από αυτές τις δηλώσεις συνοδεύτηκαν από εμφανή αμηχανία. Ο δήμαρχος της Λισαβόνας Κάρλος Μοέδας χαρακτήρισε τη στήριξή του «χωρίς ενθουσιασμό», ενώ ανάλογη στάση κράτησε και η επικεφαλής της Φιλελεύθερης Πρωτοβουλίας, Μαριάνα Λεϊτάο.
Η ουδετερότητα Μοντενέγκρο και οι επικρίσεις
Ο Πορτογάλος πρωθυπουργός Λουίς Μοντενέγκρο επέλεξε να μην υποστηρίξει κανέναν από τους δύο υποψηφίους, δηλώνοντας ότι το κόμμα του, το PSD, παραμένει εκτός της αναμέτρησης.
Η στάση αυτή προκάλεσε έντονες επικρίσεις. Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Μιγκέλ Καρβάλιο, η ουδετερότητα του πρωθυπουργού εκλαμβάνεται από ορισμένους ως δειλία απέναντι στην απειλή που συνιστά ο Βεντούρα για το δημοκρατικό σύστημα.
Άλλοι, ωστόσο, εκτιμούν ότι η εμφανής συσπείρωση του κατεστημένου γύρω από τον Σεγκούρο μπορεί τελικά να ενισχύσει το αφήγημα του Βεντούρα ως «αντισυστημικού» υποψηφίου.
Εκλογές υπό καθεστώς κακοκαιρίας
Η προεκλογική εκστρατεία διακόπηκε από δύο ισχυρές καταιγίδες που έθεσαν σε κατάσταση συναγερμού τις Αρχές έως τις 15 Φεβρουαρίου. Ο Βεντούρα ζήτησε την αναβολή της ψηφοφορίας, αίτημα που απορρίφθηκε από την εθνική εκλογική Αρχή, αν και η νομοθεσία επιτρέπει αναβολές σε μεμονωμένους δήμους.
Παρά τις δυσκολίες, η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι τα εμπόδια στη συμμετοχή μπορούν να ξεπεραστούν, με το αποτέλεσμα της Κυριακής να αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο εντός όσο και εκτός Πορτογαλίας.