Σαφές προβάδισμα στον β΄γύρο των προεδρικών εκλογών της Πορτογαλίας φαίνεται να εξασφαλίζει ο μετριοπαθής υποψήφιος των Σοσιαλιστών, Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο.
Νέα δημοσκόπηση καταγράφει ευρεία διαφορά του υποψηφίου της Κεντροαριστεράς - τον οποίο στηρίζουν και οι Συντηρητικοί- από τον λαϊκιστή ακροδεξιό αντίπαλό του, Αντρέ Βεντούρα Τα ευρήματα ενισχύουν την εκτίμηση ότι η Πορτογαλία οδεύει προς μια καθοριστική εκλογική αναμέτρηση, με έντονα στοιχεία πολιτικής πόλωσης αλλά και σαφή όρια στην εκλογική απήχηση της άκρας δεξιάς.
Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση του Καθολικού Πανεπιστημίου (Catolica University), που μεταδόθηκε από το δημόσιο τηλεοπτικό δίκτυο RTP, ο Σεγκούρο συγκεντρώνει το 67% της πρόθεσης ψήφου, έναντι 33% του Βεντούρα. Η έρευνα διεξήχθη μεταξύ 29 Ιανουαρίου και 2 Φεβρουαρίου σε δείγμα 1.601 ψηφοφόρων και έχει περιθώριο σφάλματος 2,4%.
Πολιτική πόλωση στην Πορτογαλία
Ο δεύτερος γύρος προεδρικών εκλογών αποτελεί σπάνιο φαινόμενο στην πολιτική ιστορία της Πορτογαλίας.
Από την Επανάσταση των Γαρυφάλλων το 1974, που έβαλε τέλος στη δικτατορία, μόνο μία φορά - το 1986 - χρειάστηκε επαναληπτική εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη προέδρου της χώρας. Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει τη μεταβολή του πολιτικού σκηνικού και αντανακλά τη δυσαρέσκεια σημαντικού τμήματος του εκλογικού σώματος απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα, σε συνδυασμό με την άνοδο της ακροδεξιάς.
Παρότι ο θεσμικός ρόλος του προέδρου στην Πορτογαλία είναι σε μεγάλο βαθμό εθιμοτυπικός, το αξίωμα διαθέτει ουσιαστικά πολιτικά εργαλεία. Ο πρόεδρος μπορεί να ασκεί βέτο σε νομοθετήματα, να διαλύει το κοινοβούλιο και να αποπέμπει την κυβέρνηση, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως εγγυητής της θεσμικής σταθερότητας σε περιόδους πολιτικής έντασης.
Το προφίλ Σεγκούρο: Ενότητα και θεσμική αυτοσυγκράτηση
Ο Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο, πρώην ηγέτης των Σοσιαλιστών, έχει οικοδομήσει την προεκλογική του εκστρατεία γύρω από το προφίλ ενός ενωτικού και θεσμικά μετριοπαθούς υποψηφίου. Έχει τονίσει επανειλημμένα ότι δεν σκοπεύει να λειτουργήσει ως «σκιώδης πρωθυπουργός», αποφεύγοντας την εμπλοκή στην καθημερινή διακυβέρνηση και διατηρώντας σαφή διαχωρισμό ρόλων.
Η στάση αυτή φαίνεται να βρίσκει απήχηση σε ψηφοφόρους που ανησυχούν για την πολιτική αστάθεια στη χώρα της Ιβηρικής και επιθυμούν έναν πρόεδρο που θα λειτουργεί ως ρυθμιστής και όχι ως παράγοντας όξυνσης. Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Σεγκούρο έχει καταφέρει να προσελκύσει τόσο ψηφοφόρους της Κεντροαριστεράς όσο και μετριοπαθείς κεντρώους, που βλέπουν στο πρόσωπό του μια εγγύηση θεσμικής συνέχειας.
Ο Βεντούρα και η στρατηγική της σύγκρουσης
Στον αντίποδα ο Αντρέ Βεντούρα, ηγέτης του λαϊκιστικού ακροδεξιού κόμματος Chega («Αρκετά»), έχει υιοθετήσει μια σαφώς συγκρουσιακή ρητορική. Έχει δηλώσει ότι θα είναι «ένας παρεμβατικός πρόεδρος», υποσχόμενος να τα βάλει με το πολιτικό κατεστημένο της Πορτογαλίας και να τερματίσει, όπως λέει, δεκαετίες διαφθοράς από τα συστημικά κόμματα.
Κεντρικό στοιχείο της ατζέντας του αποτελεί η σκληρή αντιμεταναστευτική πολιτική, ενώ έχει δεχθεί έντονη κριτική για δηλώσεις που θεωρούνται ρατσιστικές, ιδίως απέναντι στην κοινότητα των Ρομά και σε μετανάστες από τη Νότια Ασία. Οι δηλώσεις αυτές έχουν προκαλέσει ανησυχία σε οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και σε μεγάλο μέρος του πολιτικού φάσματος.
Η άνοδος του Chega και τα όριά του
Το Chega, αν και ιδρύθηκε πριν από λιγότερο από επτά χρόνια, σημείωσε εντυπωσιακή άνοδο στις βουλευτικές εκλογές του περασμένου Μαΐου, συγκεντρώνοντας 22,8% και αναδεικνυόμενο σε κύρια δύναμη της αντιπολίτευσης. Η επιτυχία αυτή ανέδειξε τη βαθύτερη κοινωνική δυσαρέσκεια και την απήχηση των λαϊκιστικών μηνυμάτων.
Ωστόσο, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι οι προεδρικές εκλογές λειτουργούν περισσότερο ως εργαλείο πολιτικής προβολής για τον Βεντούρα, παρά ως ρεαλιστική προσπάθεια κατάκτησης της προεδρίας της Πορτογαλίας.
Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι στόχος του Βεντούρα είναι να παγιώσει και να διευρύνει την εκλογική βάση του κόμματός του, εκμεταλλευόμενος τη δημοσιότητα της αναμέτρησης.
Ένα μήνυμα για το πολιτικό μέλλον της χώρας
Το αποτέλεσμα του δεύτερου γύρου αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο δείκτη για το μέλλον της πορτογαλικής πολιτικής σκηνής. Μια καθαρή νίκη του Σεγκούρο θα ερμηνευθεί ως επιβεβαίωση των ορίων της ακροδεξιάς επιρροής σε εθνικό επίπεδο, αλλά και ως μήνυμα υπέρ της θεσμικής σταθερότητας σε μια περίοδο αυξημένης πολιτικής πόλωσης στην Ευρώπη.
Ταυτόχρονα, η ισχυρή παρουσία του Chega υπενθυμίζει ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια παραμένει και ότι το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα καλείται να δώσει πειστικές απαντήσεις, πέρα από την εκλογική επικράτηση του μετριοπαθούς κέντρου.