Ο ναυτικός αποκλεισμός των λιμανιών του Ιράν στον Κόλπο από τις ΗΠΑ τέθηκε σε ισχύ, μετατρέποντας την σύγκρουση σε μια δοκιμασία οικονομικής αντοχής.
- Οι ΗΠΑ επέβαλαν ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, με τον Πρόεδρο Τραμπ να απειλεί με άμεση εξουδετέρωση οποιουδήποτε ιρανικού σκάφους επιτεθεί. Το Ιράν απάντησε προειδοποιώντας για υψηλότερες τιμές καυσίμων και ετοιμότητα αντίδρασης σε βομβαρδισμούς.
- Χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, δεν συμμετέχουν στον αμερικανικό αποκλεισμό.
- Η αμερικανική τακτική στοχεύει στην οικονομική ασφυξία του Ιράν μέσω του αποκλεισμού, προκαλώντας εκτιμώμενες απώλειες δισεκατομμυρίων δολαρίων μηνιαίως.
- Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κρίσιμο γεωπολιτικό σημείο, με το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου να διέρχεται από εκεί.
Η CENTCOM (κεντρική διοίκηση των ΗΠΑ) δεν έκανε επίσημη ανακοίνωση για την έναρξη του αποκλεισμού, αλλά είχε δηλώσει ότι θα τεθεί σε ισχύ τη Δευτέρα (13/4) στις 17:30 (ώρα Ιράν) και θα εφαρμόζεται σε κάθε πλοίο που εισέρχεται ή αποπλέει από ιρανικά λιμάνια ή παράκτιες περιοχές. Τα πλοία που χρησιμοποιούν λιμάνια άλλων κρατών δεν θα εμποδίζονται.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ισχυρίστηκε ότι 34 πλοία διέσχισαν το Στενό του Ορμούζ την Κυριακή, χωρίς να παρουσιαστούν στοιχεία για την επιβεβαίωση αυτού του ισχυρισμού, σύμφωνα με τον Guardian.
Ο Τραμπ προειδοποιεί: «Οποιοδήποτε ιρανικό σκάφος μάς επιτεθεί, θα εξουδετερωθεί»
Το Ιράν προειδοποίησε ότι οι Αμερικανοί πολίτες θα πληρώσουν το τίμημα για την κίνηση του Τραμπ με υψηλότερες τιμές καυσίμων, ενώ διαμήνυσε ότι αν οι ΗΠΑ επιστρέψουν σε βομβαρδισμούς, η Τεχεράνη είναι έτοιμη να αντιδράσει.
Από την πλευρά του, ο Τραμπ δήλωσε ότι οποιοδήποτε ιρανικό σκάφος επιθεθεί στα αμερικανικά πλοία θα «εξουδετερωθεί αμέσως». Οι αμερικανικές δυνάμεις φαίνεται να προτίθενται να εφαρμόσουν τον αποκλεισμό στην περιοχή ανατολικά του Στενού του Ορμούζ, στον Κόλπο του Ομάν, πέρα από το εύκολο βεληνεκές των ιρανικών πυραύλων και drones.
Παράλληλα, παραμένει ασαφές πώς η CENTCOM σκοπεύει να εμποδίσει τάνκερ πετρελαίου που προσπαθούν να παραβιάσουν τον αποκλεισμό, καθώς οποιαδήποτε πυραυλική επίθεση θα μπορούσε να προκαλέσει περιβαλλοντική καταστροφή.
Χώρες της ΕΕ αποφεύγουν τον αμερικανικό αποκλεισμό των Στενών
Το UK Maritime Trade Operations συνέστησε στους ναυτικούς να «διατηρούν αυξημένη επιφυλακή», ενώ καμία χώρα δεν έχει μέχρι στιγμής ανακοινώσει ότι θα στηρίξει ενεργά τον αμερικανικό αποκλεισμό.
Η Μεγάλη Βρετανία, η Γερμανία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πολωνία και η Ελλάδα έχουν αποκλείσει τη συμμετοχή τους ενώ ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, ανακοίνωσε ότι θα οργανώσει διάσκεψη για τη δημιουργία πολυεθνικής αποστολής αποκατάστασης της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, μετά τη λήξη της σύγκρουσης.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογράμμισε ότι η αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στο Στενό είναι «υψηλής προτεραιότητας».
Στενό του Ορμούζ: Το στρατηγικό όπλο της Τεχεράνης και οι οικονομικές συνέπειες
Η τακτική των ΗΠΑ στοχεύει στην ασφυξία της ιρανικής οικονομίας, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα έσοδα πετρελαίου.
- Εκτιμώμενες απώλειες για το Ιράν: 276 εκατ. δολάρια ημερησίως από εξαγωγές και 159 εκατ. δολάρια ημερησίως από εισαγωγές.
- Ο συνδυασμός οικονομικής ζημίας φτάνει τα 13 δισ. δολάρια μηνιαίως.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι διατηρεί ουσιαστικό έλεγχο στο Στενό του Ορμούζ και ότι ο αποκλεισμός των ΗΠΑ θα οδηγήσει σε αύξηση των τιμών του πετρελαίου, που έχουν ήδη υπερβεί τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμαντ Μπάχερ Γκαλιμπάφ, κορόιδεψε τις ΗΠΑ για την ευαισθησία τους στις τιμές καυσίμων, ενώ η τρέχουσα μέση τιμή βενζίνης στις ΗΠΑ έχει ανέβει στα 4,13 δολάρια ανά γαλόνι, από 2,98 πριν την έναρξη των εχθροπραξιών στις 28 Φεβρουαρίου.
Η σημασία του Στενού του Ορμούζ στην γεωπολιτική σκακιέρα
Το Στενό του Ορμούζ, μια από τις πιο στρατηγικά κρίσιμες θαλάσσιες οδούς στον κόσμο, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής. Καθημερινά διακινείται μέσω αυτού περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, γεγονός που το καθιστά κρίσιμο για την ενεργειακή ασφάλεια τόσο της Μέσης Ανατολής όσο και μεγάλων καταναλωτών όπως η Κίνα και η Ιαπωνία.
Η ένταση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν έχει επανέλθει στο προσκήνιο, με αφορμή τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στο στενό. Πηγές της Washington Post αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ έχουν αυξήσει την παρουσία τους με πολεμικά πλοία για την προστασία διεθνούς εμπορίου, ενώ οι συνομιλίες για πιθανή συμφωνία ή κατάπαυση πυρός βρίσκονται σε εξέλιξη σε διπλωματικό επίπεδο.
Η στρατηγική σημασία του Ορμούζ για το Ιράν είναι προφανής: ο έλεγχος της διόδου του δίνει στο Τεχεράνη δυνατότητα πίεσης μέσω απειλών αποκλεισμού ή “διόδια” στις διεθνείς ναυτιλιακές μεταφορές. Ωστόσο, μια πλήρης στρατιωτική αναμέτρηση για τον έλεγχο του Στενού θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη, δεδομένης της παρουσίας σύγχρονων αμερικανικών συστημάτων αεράμυνας, ναυτικών δυνάμεων και συμμαχικών δυνάμεων στην περιοχή.
Οικονομικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι οποιοδήποτε μερικό ή πλήρες κλείσιμο του Ορμούζ θα είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς τιμές ενέργειας, καθώς το Ιράν και οι υπόλοιπες χώρες της περιοχής αποτελούν βασικούς προμηθευτές αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ενδεικτικά, οι επιπτώσεις σε έσοδα και τιμές θα μπορούσαν να είναι σημαντικές, αλλά η ακριβής εκτίμηση εξαρτάται από την αντίδραση των διεθνών αγορών και των μεγάλων καταναλωτριών χωρών.
Ειδικοί σημειώνουν ότι η ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή παραμένει εύθραυστη. Το Ιράν διαθέτει σύγχρονες δυνατότητες αντιαεροπορικής άμυνας, πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ενώ οι ΗΠΑ έχουν τη δυνατότητα να συντονίσουν πολυεθνικές δυνάμεις για την προστασία εμπορικών πλοίων και τη διατήρηση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
Η επόμενη εβδομάδα θεωρείται κρίσιμη για την εξέλιξη των διπλωματικών προσπαθειών, καθώς και για την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Αναλυτές εκτιμούν ότι οποιοδήποτε στρατηγικό πλεονέκτημα θα πρέπει να επιτευχθεί μέσω συνδυασμού διπλωματίας, οικονομικής πίεσης και διεθνούς συνεργασίας, καθώς μια ανοιχτή σύγκρουση θα είχε σημαντικές συνέπειες σε παγκόσμιο επίπεδο.
Σε στρατιωτική ετοιμότητα ΗΠΑ και Ιράν
Παρά τη διακοπή των αμερικανο-ιρανικών βομβαρδισμών υπό προσωρινή εκεχειρία υπό την μεσολάβηση του Πακιστάν, και οι δύο πλευρές δηλώνουν ετοιμότητα για επανέναρξη των επιχειρήσεων.
Ο Ιρανός στρατιωτικός εκπρόσωπος, Εμπράχιμ Ζολφαγκάρι, προειδοποίησε ότι αν απειληθούν τα ιρανικά λιμάνια, «κανένα λιμάνι στον Περσικό Κόλπο και τη Θάλασσα του Ομάν δεν θα είναι ασφαλές».