Στην καρδιά του Νάσβιλ δεσπόζει μια απρόσμενη εικόνα: ένας Παρθενώνας πλήρους κλίμακας που φέρνει την Ελλάδα στο Τενεσί.
Ο Παρθενώνας του Νάσβιλ είναι το μοναδικό αντίγραφο στον κόσμο που αναπαράγει με απόλυτη ακρίβεια το μέγεθος και τις λεπτομέρειες του αυθεντικού ναού στην Αθήνα. Χτισμένος στο Centennial Park, αποτελεί σύμβολο της πολιτιστικής ταυτότητας της πόλης και επιβεβαιώνει το παρατσούκλι της, «η Αθήνα του Νότου». Η παρουσία του συνδέει τον αρχαίο κόσμο με τον σύγχρονο και λειτουργεί ως ζωντανή γέφυρα ανάμεσα σε Ελλάδα και Ηνωμένες Πολιτείες.
Από προσωρινό έκθεμα σε μόνιμο ορόσημο
Η ιστορία του ξεκινά το 1897, όταν δημιουργήθηκε ως προσωρινή κατασκευή για την Tennessee Centennial Exposition, η οποία οργανώθηκε για να γιορτάσει τα 100 χρόνια από την ένταξη του Τενεσί στην Ομοσπονδία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η επιλογή του Παρθενώνα δεν ήταν τυχαία: το Νάσβιλ ήθελε να αναδείξει τον χαρακτήρα του ως πόλη αφιερωμένη στην εκπαίδευση, την τέχνη και τη φιλοσοφία.
Αν και χτίστηκε ως προσωρινή κατασκευή, όπως όλα τα κτίρια της Έκθεσης, ο Παρθενώνας καθόρισε για τους κατοίκους του Νάσβιλ την εικόνα που είχαν για την πόλη τους, και δεν ήθελαν να τον κατεδαφίσουν στο τέλος της διοργάνωσης.
Η αρχική κατασκευή, από γύψο, ξύλο και τούβλα, απείχε πολύ από τον μαρμάρινο αθηναϊκό πρόγονο, αλλά γρήγορα κέρδισε το κοινό και έγινε σημείο αναφοράς.
Η ανακατασκευή της δεκαετίας του 1920
Τα υλικά σύντομα άρχισαν να φθείρονται. Επαναλαμβανόμενες επιδιορθώσεις καθυστέρησαν την καταστροφή για μερικά χρόνια, αλλά το 1920 η πόλη αναγκάστηκε να επιλέξει μια μόνιμη λύση: κατεδάφιση ή ανακατασκευή με ανθεκτικά υλικά. Η απόφαση για ανακατασκευή έφερε στο έργο τον τοπικό αρχιτέκτονα Ράσελ Χαρτ και, ως σύμβουλο, τον αρχιτεκτονικό ιστορικό Γουίλιαμ Μπελ Ντίνσμουρ.
Η στέγη, οι ενισχυμένοι τοίχοι και οι φέροντες κίονες (οι κίονες που στηρίζουν το βάρος του κτιρίου ή συγκεκριμένων τμημάτων του, όπως η στέγη ή η οροφή) κατασκευάστηκαν από οπλισμένο σκυρόδεμα, το νέο καινοτόμο υλικό του 20ού αιώνα. Οι τοίχοι από τούβλα και οι μη φέροντες κίονες (δεν στηρίζουν βάρος, αλλά υπάρχουν κυρίως για διακοσμητικούς λόγους ή συμμετρία) του κτιρίου του 1897 διατηρήθηκαν και ενσωματώθηκαν στη νέα κατασκευή.
Για την τελική επιφάνεια, ο Χαρτ επέλεξε ένα μείγμα χυτού σκυροδέματος, χρησιμοποιώντας μια φόρμουλα που ανέπτυξε ο Τζον Έαρλι από την Ουάσιγκτον. Το υλικό αυτό χρησιμοποιήθηκε σε όλες τις εξωτερικές επιφάνειες, καθώς και στα κεραμίδια της στέγης, τα διακοσμητικά στοιχεία και τα γλυπτά. Η εταιρεία Foster and Creighton ανέλαβε το έργο ως γενικός εργολάβος.
Ο γλύπτης Τζορτζ Τζούλιαν Ζόλνεϊ, που είχε δημιουργήσει τα γλυπτά των αετωμάτων του Παρθενώνα του 1897, επέστρεψε για να φιλοτεχνήσει τις μετόπες της δωρικής ζωφόρου. Η γλύπτρια από το Νάσβιλ Μπελ Κίνεϊ και ο αυστριακής καταγωγής σύζυγός της, Λέοπολντ Σολτς, προσλήφθηκαν για να δημιουργήσουν τις μόνιμες μορφές των αετωμάτων. Για να τους βοηθήσει να προσεγγίσουν όσο το δυνατόν περισσότερο τα πρωτότυπα, το Συμβούλιο Πάρκων αγόρασε από το Μουσείο Victoria and Albert ένα σύνολο εκμαγείων των αρχικών μαρμάρινων θραυσμάτων.
Οι εργασίες στο εξωτερικό του κτιρίου ολοκληρώθηκαν το 1925. Το αποτέλεσμα συνδυάζει την αρχαία έμπνευση με τις τεχνικές δυνατότητες της αμερικανικής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα, πλησιάζοντας εντυπωσιακά την ελληνική αρχιτεκτονική τελειότητα.
Το εσωτερικό του «νέου Παρθενώνα»
Ο Παρθενώνας που χτίστηκε για το Centennial δεν ήταν αναπαράσταση στο εσωτερικό του. Το εσωτερικό του αποτελούνταν από μια σειρά γκαλερί για την έκθεση της τεράστιας συλλογής ζωγραφικών έργων και γλυπτών, δανεισμένων από την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες για την Έκθεση.
Η μόνιμη κατασκευή προοριζόταν να είναι πλήρες αντίγραφο και όσο πιο ακριβές επέτρεπε η μελέτη, αναδημιουργώντας την καμπυλότητα των οριζόντιων γραμμών, την κλίση των κιόνων και των τοίχων, καθώς και την ελαφρά φουσκωτή μορφή των κιόνων (entasis).
Λόγω διαφόρων οικονομικών κρίσεων, οι εργασίες προχωρούσαν με διακοπές μέχρι την ολοκλήρωσή τους το 1931. Όταν το μνημείο άνοιξε στο κοινό, δύο βασικά στοιχεία έλειπαν ακόμη: το τεράστιο άγαλμα της Αθηνάς στο εσωτερικό του ναού και το εξωτερικό ιωνικό ανάγλυφο (frieze), που διακοσμεί οριζόντια τη στέγη γύρω από τον ναό.
Οι δωρεές για την Αθηνά συγκεντρώνονταν με την πάροδο των χρόνων και το 1982 το Διοικητικό Συμβούλιο του Πάρκου ανέθεσε στον γλύπτη του Νάσβιλ, Alan LeQuire, να αναδημιουργήσει το άγαλμα ύψους περίπου 12,8 μέτρων για το εσωτερικό. Αυτή η τεράστια εργασία χρειάστηκε σχεδόν οκτώ χρόνια.
Το άγαλμα αποκαλύφθηκε τελικά στις 20 Μαΐου 1990, προκαλώντας μεγάλο ενθουσιασμό και αναζωπυρώνοντας το ενδιαφέρον για τον Παρθενώνα του Νάσβιλ ως εμβληματικό σύμβολο της πόλης. Πρόσθετα χρήματα συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια των επόμενων 12 ετών και το 2002 το άγαλμα ολοκληρώθηκε με χρυσό και ζωγραφική.
Ένα μνημείο που ενώνει δύο κόσμους
Ο Παρθενώνας στο Centennial Park αποτελεί ένα μοναδικό ιστορικό μνημείο που φιλοξενεί σημαντική συλλογή έργων τέχνης. Σήμερα ανήκει και λειτουργεί από το Metro Nashville Parks & Recreation. Αποστολή του είναι να μοιράζεται τα καλλιτεχνικά και εκπαιδευτικά ιδανικά του Νάσβιλ, συνδέοντας ανθρώπους κάθε ηλικίας με την τέχνη, την αρχιτεκτονική και την ιστορία.
Το όραμά του είναι να αποτελεί ένα φιλόξενο και συμπεριληπτικό μουσείο που τιμά την κοινότητα και δημιουργεί γέφυρες ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν μέσα από την τέχνη και την εκπαίδευση. Οι βασικές του αξίες περιλαμβάνουν την ισότητα, την περιέργεια για μάθηση, την υπεύθυνη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, την προσβασιμότητα και την ακεραιότητα.
Την υποστήριξη του Παρθενώνα έχει αναλάβει η Centennial Park Conservancy, η οποία εργάζεται για τη διατήρηση και αναβάθμιση τόσο του Παρθενώνα όσο και του Centennial Park, προσφέροντας παράλληλα ποιοτικά προγράμματα που αναδεικνύουν αυτούς τους δύο πολιτιστικούς θησαυρούς του Νάσβιλ στην τοπική κοινότητα και στους επισκέπτες.
Ο Παρθενώνας του Νάσβιλ δεν είναι απλώς αντίγραφο. Είναι ένα πολιτιστικό σύμβολο που ενώνει δύο χώρες, δύο ιστορίες και δύο πολιτισμούς. Αποτελεί φόρο τιμής στην Ελλάδα, αλλά και απόδειξη της αμερικανικής δεξιοτεχνίας, προσφέροντας στο Τενεσί μια μοναδική γεύση από την Ακρόπολη, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Αθήνα.