Μια απόφαση με άμεσο αντίκτυπο σε χιλιάδες εργαζόμενους σε όλη την Ευρώπη εξέδωσε στις 9 Οκτωβρίου 2025 το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το μήνυμα της απόφασης [υπόθεση C-110/24] είναι ξεκάθαρο: όταν ένας εργαζόμενος υποχρεώνεται να μετακινείται σε διαφορετικούς τόπους εργασίας για λογαριασμό του εργοδότη του, ο χρόνος αυτής της μετακίνησης -τόσο η μετάβαση όσο και η επιστροφή- θεωρείται χρόνος εργασίας και πρέπει να αμείβεται κανονικά.
Η υπόθεση που άνοιξε τον δρόμο
Η υπόθεση ξεκίνησε στην Ισπανία, όπου εργαζόμενοι σε εταιρεία περιβαλλοντικής προστασίας όφειλαν κάθε πρωί να συγκεντρώνονται σε προκαθορισμένο σημείο συνάντησης. Από εκεί, με εταιρικά οχήματα, μεταφέρονταν σε διαφορετικές προστατευόμενες περιοχές για να εκτελέσουν τα καθήκοντά τους και το απόγευμα επέστρεφαν στο ίδιο σημείο.
Η επιχείρηση αναγνώριζε ως εργάσιμο χρόνο μόνο τη διαδρομή προς τον χώρο εργασίας, αρνούμενη να πληρώσει την επιστροφή. Το θέμα οδηγήθηκε στη Δικαιοσύνη έπειτα από προσφυγή συνδικαλιστικού φορέα και η απόφαση ήρθε να βάλει τέλος στις αμφισβητήσεις.
Γιατί θεωρείται εργασία η μετακίνηση;
Το σκεπτικό του δικαστηρίου είναι σαφές: όταν ο εργαζόμενος δεν διαθέτει σταθερό τόπο εργασίας και υποχρεούται να μετακινείται όπου του υποδεικνύεται, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ο χρόνος αυτός είναι «ελεύθερος».
Κατά τη διάρκεια της διαδρομής:
- Πρέπει να βρίσκεται σε συγκεκριμένο σημείο και ώρα.
- Μετακινείται με τρόπο που καθορίζει ο εργοδότης (π.χ. εταιρικό όχημα).
- Δεν μπορεί να διαθέσει τον χρόνο του όπως επιθυμεί ή να διεκπεραιώσει προσωπικές υποθέσεις.
Άρα, δεν πρόκειται για ιδιωτικό χρόνο, αλλά για αναγκαίο μέρος της εργασιακής υποχρέωσης.
Ποιους αφορά η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου
Η ετυμηγορία έχει ιδιαίτερη σημασία για επαγγέλματα χωρίς σταθερό χώρο απασχόλησης, όπως:
- τεχνικοί που μεταβαίνουν σε πελάτες
- εργαζόμενοι στην κατ’ οίκον φροντίδα
- οικοδόμοι σε διαφορετικά εργοτάξια
- συντηρητές και επισκευαστές εξοπλισμού
Κομβικό στοιχείο είναι αν ο εργαζόμενος μετακινείται κατόπιν εντολής και δεν μπορεί να διαχειριστεί ελεύθερα τον χρόνο του. Δεν έχει σημασία αν οδηγεί ο ίδιος ή είναι συνεπιβάτης, ούτε αν η σύμβαση εργασίας προβλέπει κάτι διαφορετικό. Το ευρωπαϊκό δίκαιο υπερισχύει.
Τι αλλάζει στην πράξη
Ο χρόνος μετακίνησης:
- Πρέπει να καταγράφεται ως χρόνος εργασίας.
- Προσμετράται στον υπολογισμό της ημερήσιας και εβδομαδιαίας απασχόλησης.
- Επηρεάζει τα ανώτατα νόμιμα όρια εργασίας και τις υποχρεωτικές περιόδους ανάπαυσης.
- Πρέπει να αμείβεται κανονικά.
Πρακτικές όπως η πληρωμή μόνο της μετάβασης και όχι της επιστροφής, ή η αμοιβή με μειωμένο ωρομίσθιο, δεν συμβαδίζουν πλέον με την απόφαση.
Τι μπορούν να κάνουν οι εργαζόμενοι
Όσοι θεωρούν ότι ο χρόνος μετακίνησής τους δεν αναγνωρίζεται σωστά, καλό είναι:
- Να καταγράφουν με ακρίβεια ώρες και διαδρομές.
- Να ενημερώσουν τον εργοδότη τους για τη νέα νομολογία.
- Να ζητήσουν νομική συμβουλή σε περίπτωση άρνησης συμμόρφωσης.
Η απόφαση είναι δεσμευτική για όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δημιουργεί ισχυρό νομικό έρεισμα για διεκδικήσεις.
Τι σημαίνει για τις επιχειρήσεις
Οι εργοδότες που απασχολούν προσωπικό σε μετακινούμενες θέσεις εργασίας οφείλουν να επανεξετάσουν άμεσα τα μοντέλα απασχόλησης και μισθοδοσίας τους. Η μη συμμόρφωση ενδέχεται να οδηγήσει σε εργατικές διαφορές και οικονομικές επιβαρύνσεις.
Η απόφαση του Δικαστηρίου έρχεται να υπενθυμίσει κάτι θεμελιώδες: όταν ο χρόνος ενός εργαζομένου δεσμεύεται από τον εργοδότη, αυτός ο χρόνος είναι εργασία και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τέτοια.