Στη νέα ταινία «Whalefall», ένας δύτης καταπίνεται από φυσητήρα και έχει ακριβώς μία ώρα για να ξεφύγει, πριν τελειώσει το οξυγόνο της φιάλης του.
- Η νέα ταινία «Whalefall» παρουσιάζει τον αγώνα ενός δύτη που καταπίνεται από φυσητήρα. Με αέρα για μία ώρα, επιστρατεύει ευρηματικούς ελιγμούς, όπως το σκίσιμο του στομαχιού με ράμφος καλαμαριού, για να αποδράσει από τον θαλάσσιο γίγαντα.
- Βιολόγοι θεωρούν εξαιρετικά απίθανη την κατάποση ανθρώπου από φυσητήρα, καθώς ανατομικά ακόμη και ένας λεπτός άνθρωπος δύσκολα θα χωρούσε στον λαιμό του. Επιπλέον, ο ηχοεντοπισμός θα τον αναγνώριζε ως ακατάλληλη λεία.
- Σε περίπτωση κατάποσης, ο άνθρωπος θα πνιγόταν ακαριαία. Το στομάχι του φυσητήρα, με τέσσερις θαλάμους, οξέα, ισχυρούς μυς και γλοιώδη τοιχώματα, δεν προσφέρει καμία πιθανότητα επιβίωσης, σύμφωνα με ανατόμους.
- Αντίθετα με τους φυσητήρες, πλάσματα όπως οι δικτυωτοί πύθωνες έχουν όντως καταπιεί ανθρώπους. Οι φάλαινες χαρακτηρίζονται ως ήπιοι γίγαντες χωρίς επιθετικότητα, με τους ανθρώπους να αποτελούν ιστορικά τους πραγματικούς θηρευτές.
Φανταστείτε ότι ένας γιγάντιος φυσητήρας σάς έχει μόλις καταπιεί ολόκληρους. Το σενάριο μοιάζει παράλογο, όμως η ανθρώπινη φαντασία το έχει... επισκεφθεί ξανά και ξανά: στη Βίβλο, ο προφήτης Ιωνάς περνά τρεις μέρες μετάνοιας και προσευχής στην κοιλιά ενός κήτους.
Η επιβίωση στο εσωτερικό ενός θαλάσσιου γίγαντα έχει γίνει κλασική ιστορία ανθρώπινης αντοχής και λύτρωσης. Η πιο πρόσφατη εκδοχή της είναι η νέα ταινία «Whalefall», όπου ένας δύτης καταπίνεται από φυσητήρα και έχει ακριβώς μία ώρα για να ξεφύγει, πριν τελειώσει το οξυγόνο της φιάλης του.
Υπάρχει όμως μια μικρή λεπτομέρεια: κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί ποτέ. Τα ελάχιστα παρ' ολίγον περιστατικά αφορούσαν μεγάπτερες φάλαινες, είδος που ανατομικά δεν μπορεί να καταπιεί άνθρωπο. Σε όλες τις περιπτώσεις, η φάλαινα έφτυσε τον άνθρωπο σχεδόν αμέσως, όπως φτύνει κανείς ένα έντομο που μπήκε κατά λάθος στο στόμα του.
Πόσο ρεαλιστικό είναι το νέο θρίλερ του Χόλιγουντ
«Δεν θα το έλεγα... κατάποση», σχολιάζει στο Popular Science ο Σέιν Γκέρο, επικεφαλής βιολόγος του Project CETI. «Θα το έλεγα λάθος και των δύο θηλαστικών που εμπλέκονται».
Το Whalefall είναι η κινηματογραφική μεταφορά του ομότιτλου μυθιστορήματος του βραβευμένου με Πούλιτζερ Ντάνιελ Κράους, που κυκλοφόρησε το 2023, και βγαίνει στις αίθουσες στις 16 Οκτωβρίου. Ο ήρωας, ο Τζέι Γκάρντινερ, τον οποίο υποδύεται ο Όστιν Έιμπραμς, βουτά για να βρει τα λείψανα του πατέρα του, ναυτικού που χάθηκε στη θάλασσα.
Ξαφνικά βρίσκεται στο εσωτερικό ενός φυσητήρα, με αέρα για μία ώρα, και επιστρατεύει μια σειρά από ευρηματικούς, σχεδόν... «ΜακΓκάιβερίστικους» ελιγμούς: σκίζει το τοίχωμα του στομαχιού με το ράμφος ενός καλαμαριού και ανεβαίνει προς τον λαιμό του ζώου με οδηγό τη λάμψη μιας μέδουσας.
Οξέα, αέρια και γλοιώδη τοιχώματα
Ο Γκέρο, που μελετά φυσητήρες πάνω από 20 χρόνια, θεωρεί όλο αυτό εξαιρετικά απίθανο, ξεκινώντας από την ίδια την κατάποση. «Απ' όσο γνωρίζω, κανείς δεν έχει φαγωθεί ποτέ από φυσητήρα», λέει. Δέχεται ότι ίσως «ο μεγαλύτερος φυσητήρας που υπήρξε ποτέ» θα μπορούσε κατά λάθος να καταπιεί άνθρωπο. «Ανατομικά, ίσως να μπορούσες να σπρώξεις έναν λεπτό άνθρωπο στον λαιμό ενός πολύ μεγάλου αρσενικού φυσητήρα. Θα συνέβαινε; Πολύ απίθανο. Σίγουρα όχι με εξοπλισμό κατάδυσης και φιάλη, που κάνουν τον άνθρωπο ακόμη πιο ογκώδη».
Ο ίδιος έχει διαβάσει το βιβλίο και επαινεί τη σχολαστική προσπάθεια του συγγραφέα να «δέσει» την επιστήμη. Οι φυσητήρες τρέφονται συνήθως σε βάθος περίπου 900 μέτρων, εκεί όπου δεν κυκλοφορούν δύτες. Το μυθιστόρημα το λύνει βάζοντας ένα γιγάντιο καλαμάρι να παλεύει στην επιφάνεια για να γλιτώσει από τον φυσητήρα.
Όταν η φάλαινα ανεβαίνει να τον φάει, το καλαμάρι γαντζώνεται στον Τζέι και τον παρασύρει μαζί του στο στόμα της. Ακόμη κι έτσι, σημειώνει ο Γκέρο, οι φυσητήρες χρησιμοποιούν ηχοεντοπισμό, που πιθανότατα θα τους έδειχνε ότι ο άνθρωπος είναι παράξενη λεία και όχι λαχταριστή μπουκιά. «Το να φας άνθρωπο κατά λάθος μοιάζει πολύ απίθανο, αλλά κάνει μια πολύ συναρπαστική ιστορία».
Κι αν κάποιος άντεχε την ορμητική εισροή νερού; «Το πιθανότερο είναι ότι ο άνθρωπος πνίγεται τη στιγμή που εκσφενδονίζεται στο στόμα της φάλαινας. Η εκτίμησή μου είναι ότι πεθαίνει μόλις μπει μέσα». Υπάρχει και το αντίστροφο σενάριο: οι φυσητήρες τρώνε κυρίως καλαμάρια χωρίς κόκαλα, άρα ένας δύτης με πλήρη εξοπλισμό θα μπορούσε να πνίξει το ίδιο το ζώο. Ή το σώμα του θα αντιδρούσε βίαια.
«Όταν καταπίνω κάτι που δεν έπρεπε, υπάρχει μια ανεξέλεγκτη αντίδραση, το σώμα αρχίζει να κινεί το στόμα και να βήχει. Σε μια τέτοια κίνηση, σε έναν τέτοιο πανικό, μάλλον θα προκληθεί μεγάλη σωματική ζημιά στον άνθρωπο». Όσο για το στομάχι: «Υπάρχουν οξέα και αέρια. Ο πεπτικός σωλήνας κανενός θηλαστικού δεν είναι φτιαγμένος για να φιλοξενεί τη λεία του».
Η Τζόι Ρέιντενμπεργκ, συγκριτική ανατόμος στη Σχολή Ιατρικής Icahn του Mount Sinai στη Νέα Υόρκη, που ήταν σύμβουλος ανατομίας τόσο για το βιβλίο όσο και για την ταινία, εξηγεί ότι το στομάχι του φυσητήρα έχει τέσσερις θαλάμους, απομεινάρι της εποχής, πριν από περίπου 50 εκατομμύρια χρόνια, που οι πρόγονοί του ήταν φυτοφάγα χερσαία θηλαστικά.
Ο πρώτος θάλαμος, επενδεδυμένος με παχύ μυϊκό ιστό, λειώνει την τροφή, αφού τα δόντια του ζώου, μόνο στην κάτω γνάθο, είναι πολύ μυτερά για μάσημα. Αν ο Τζέι έψαχνε κάπου να πιαστεί, θα έβρισκε κυρίως υγρά, γλοιώδη, μαλακά τοιχώματα, «χωρίς γάντζους, χωρίς χερούλια». Η μόνη εξαίρεση είναι ο λάρυγγας, που προεξέχει σαν άκαμπτος σωλήνας. «Αν περάσει το χέρι του γύρω του, μπορεί να τραβηχτεί έξω». Κι όμως, προσθέτει, «οι περισσότεροι άνθρωποι, χωρίς προστασία και αέρα, δεν θα επιβίωναν. Άλλωστε, ένας φυσητήρας μάλλον δεν θα κατάπινε ποτέ άνθρωπο».
Υπάρχουν πάντως πλάσματα που μπορούν. Ο δικτυωτός πύθωνας, το μακρύτερο φίδι του πλανήτη, που φτάνει περίπου τα οκτώ μέτρα, έχει καταπιεί ανθρώπους ολόκληρους.
Μελέτη του 2025 για τους θανάτους από πύθωνες στην Ινδονησία κατέγραψε 17 θύματα δικτυωτών πυθώνων από το 1927 έως το 2025. Τέσσερα από αυτά επέζησαν. Ο Γκέρο αναφέρει και την πράσινη ανακόντα, που καταπίνει ζώα στο μέγεθος ελαφιού, αλλά μόνο αφού τα έχει συνθλίψει. «Το σώμα είναι άψυχο όταν κατεβαίνει».
Ο βιολόγος επιμένει σε μια διάκριση: οι φυσητήρες δεν έχουν κανένα ενδιαφέρον να κυνηγήσουν ανθρώπους. Αντίθετα, οι άνθρωποι τους σφάζουν εδώ και αιώνες για το λάδι τους. «Αν τέτοιες ιστορίες υπάρχουν από την εποχή της φαλαινοθηρίας, είναι περισσότερο μάθημα για τους μελλοντικούς φαλαινοθήρες παρά κάτι πραγματικό», λέει. «Δεν έχω δει ποτέ καμία επιθετικότητα από φυσητήρα. Είναι οι ήπιοι γίγαντες του βυθού».