«Έχω βρεθεί αμέτρητες φορές στις «σπηλιές θανάτου» των Μαλδίβων, αλλά ποτέ στον τρίτο θάλαμο όπου πέθαναν οι τουρίστες... ήταν ένα δυστύχημα που αργά ή γρήγορα θα συνέβαινε».
Έτσι περιγράφει ο Σαφράζ Ναΐμ, πρώην στρατιωτικός δύτης των Ενόπλων Δυνάμεων των Μαλδίβων τη φρίκη που πιθανότατα βίωσαν οι πέντε Ιταλοί δύτες που έχασαν τη ζωή τους στα διαβόητα υποθαλάσσια σπήλαια Thinwana Kandu, γνωστά και ως «Shark Cave», σε βάθος περίπου 50 μέτρων.
Σύμφωνα με τον Ναΐμ, ήταν «ένα ατύχημα που αργά ή γρήγορα θα συνέβαινε».
Το δυστύχημα εκτυλίχθηκε σε βάθος περίπου 50 μέτρων, σε ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία κατάδυσης στον Ινδικό Ωκεανό, με ειδικούς να κάνουν λόγο για «παγίδα θανάτου» και για μια αποστολή που εξαρχής ξεπερνούσε τα όρια ασφαλείας.
Οι δύτες που δεν επέστρεψαν ποτέ στην επιφάνεια
Ο συναγερμός σήμανε την περασμένη Πέμπτη, όταν πέντε Ιταλοί δύτες δεν εμφανίστηκαν ποτέ στην επιφάνεια μετά από κατάδυση στο σύστημα σπηλαίων κοντά στις Μαλδίβες.
Η ομάδα αποτελούνταν από τον Ιταλό εκπαιδευτή καταδύσεων Τζιανλούκα Μπενεντέτι, ο οποίος οδηγούσε την αποστολή, την καθηγήτρια οικολογίας του Πανεπιστημίου της Γένοβας Μόνικα Μοντεφαλκόνε, την κόρη της Τζόρτζια Σομμακάλ, τον θαλάσσιο βιολόγο Φεντερίκο Γκουαλτιέρι και την ερευνήτρια Μουριέλ Οντενίνο.
Οι αρχικές έρευνες αποδείχθηκαν εξαιρετικά δύσκολες λόγω του μεγάλου βάθους, των ακραίων συνθηκών και της πολύπλοκης μορφολογίας του σπηλαίου.
Το σώμα του Μπενεντέτι εντοπίστηκε πρώτο, μέσα σε στενό πέρασμα κοντά στην έξοδο του σπηλαίου, σε βάθος περίπου 60 μέτρων. Οι υπόλοιποι τέσσερις βρέθηκαν αρκετές ημέρες αργότερα από εξειδικευμένη ομάδα Φινλανδών τεχνικών δυτών, εγκλωβισμένοι στο τέλος του τρίτου θαλάμου του σπηλαίου, σε σημείο απόλυτου σκοταδιού.
«Μπήκαν μόνοι τους στον τρίτο θάλαμο»
Ο Σαφράζ Ναΐμ, ιδιαίτερα έμπειρος δύτης και γνώστης της περιοχής, περιέγραψε στη Daily Mail με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες, το τι πιθανότατα βίωσαν οι δύτες.
«Έχω επισκεφθεί αυτές τις σπηλιές αμέτρητες φορές. Δεν υπάρχει ρεύμα που να τους παρέσυρε. Μπήκαν μόνοι τους στον τρίτο θάλαμο. Εγώ ποτέ δεν το έκανα, γιατί γνώριζα πόσο επικίνδυνο είναι», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το σπήλαιο αποτελείται από τρεις διαφορετικούς θαλάμους που συνδέονται μεταξύ τους με στενά περάσματα, στα οποία ζουν καρχαρίες, σαλάχια και μεγάλοι αστακοί. Ο τρίτος θάλαμος θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνος ακόμη και για έμπειρους τεχνικούς δύτες, καθώς βρίσκεται σε μεγάλο βάθος, δεν διαθέτει φυσικό φωτισμό και δεν επιτρέπει εύκολη διαφυγή προς την επιφάνεια.
«Αν κάτι πάει στραβά εκεί μέσα, δεν μπορείς απλώς να ανέβεις επάνω όπως σε μια ανοιχτή κατάδυση. Είσαι παγιδευμένος σε έναν κλειστό χώρο, μέσα στο απόλυτο σκοτάδι», εξήγησε.
«Ο εκπαιδευτής απομακρύνθηκε σκόπιμα από την ομάδα»
Ο Ναΐμ εκτιμά ότι η ομάδα αποπροσανατολίστηκε μέσα στο σκοτάδι και πανικοβλήθηκε όταν άρχισε να μειώνεται ο αέρας. Όπως σημείωσε, οι δύτες δεν φαίνεται να χρησιμοποιούσαν τα ειδικά σχοινιά καθοδήγησης -γνωστά ως «μίτος της Αριάδνης»- που είναι απαραίτητα σε σπηλαιοκαταδύσεις, ειδικά σε μεγάλα βάθη.
«Χωρίς σχοινί επιστροφής, μέσα σε θολό νερό και απόλυτο σκοτάδι, είναι σχεδόν αδύνατο να βρεις την έξοδο», τόνισε.
Ο ίδιος θεωρεί πιθανό ο εκπαιδευτής να προσπάθησε να εγκαταλείψει πρώτος το σημείο όταν κατάλαβε ότι τελείωνε ο αέρας του. «Πιστεύω ότι προσπάθησε να φύγει πριν αδειάσει εντελώς η φιάλη του. Οι υπόλοιποι πέθαναν στον τρίτο θάλαμο και εκείνος κατέληξε στο πέρασμα προσπαθώντας να διαφύγει», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Εξοπλισμός αναψυχής σε θανατηφόρο βάθος
Ένα από τα στοιχεία που προκαλούν τις μεγαλύτερες αντιδράσεις είναι ο εξοπλισμός που χρησιμοποιούσε η ομάδα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι δύτες έφεραν απλό εξοπλισμό κατάδυσης για αναψυχή, παρότι επιχειρούσαν σε βάθος που απαιτεί εξειδικευμένη τεχνική υποστήριξη, επιπλέον φιάλες αέρα και ειδικά συστήματα ασφαλείας.
Στις Μαλδίβες το νόμιμο όριο για αναψυχικές καταδύσεις είναι τα 30 μέτρα, ενώ η ομάδα κατέβηκε σε βάθος που άγγιζε τα 50 έως 60 μέτρα.
«Ο οδηγός είχε μόνο μία φιάλη αέρα. Πού ήταν το εφεδρικό σύστημα; Πού ήταν η ασφάλεια;» διερωτήθηκε ο Ναΐμ.
Η νάρκωση αζώτου και η τοξικότητα οξυγόνου
Οι ειδικοί εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο οι δύτες να επηρεάστηκαν από νάρκωση αζώτου [γνωστή και ως «μέθη του βυθού»] ή ακόμη και από τοξικότητα οξυγόνου, δύο εξαιρετικά επικίνδυνες καταστάσεις που μπορούν να εμφανιστούν σε μεγάλα βάθη.
Η νάρκωση αζώτου προκαλεί σύγχυση, απώλεια κρίσης, πανικό και αποπροσανατολισμό, ενώ η τοξικότητα του οξυγόνου [προκαλείται από την εισπνοή υψηλών συγκεντρώσεων πέρα από τα φυσιολογικά επίπεδα, προκαλώντας οξειδωτικό στρες], μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε νευρολογικές κρίσεις κάτω από το νερό.
Ο πρόεδρος της Ιταλικής Εταιρείας Υποβρύχιας και Υπερβαρικής Ιατρικής, Αλφόνσο Μπολονίνι, εξήγησε πως σε ένα τόσο κλειστό περιβάλλον αρκεί ένας δύτης να πανικοβληθεί για να δημιουργηθεί αλυσιδωτή καταστροφή.
«Η αναταραχή θολώνει το νερό, μηδενίζει την ορατότητα και μετατρέπει το σπήλαιο σε θανάσιμη παγίδα», δήλωσε.
Νεκρός και διασώστης των επιχειρήσεων
Η τραγωδία πήρε ακόμη πιο δραματική διάσταση όταν ένας διασώστης των Ενόπλων Δυνάμεων των Μαλδίβων, ο Μοχάμεντ Μαχουντί, πέθανε μετά τη συμμετοχή του στις επιχειρήσεις ανάσυρσης. Ο δύτης υπέστη νόσο αποσυμπίεσης [γνωστή ως «νόσος των δυτών»], μία από τις πιο επικίνδυνες επιπλοκές των βαθιών καταδύσεων και κατέληξε στο νοσοκομείο.
Ο Ναΐμ, που ήταν προσωπικός του φίλος, κατηγόρησε τις αρχές ότι έστειλαν προσωπικό χωρίς επαρκή εκπαίδευση για τέτοια αποστολή.
Καταγγελίες για παραβιάσεις κανονισμών
Το δυστύχημα έχει ανοίξει μεγάλη συζήτηση στις Μαλδίβες γύρω από την ασφάλεια των καταδύσεων και τις καταγγελίες για συστηματική παραβίαση των κανονισμών. Σύμφωνα με τοπικές πηγές, αρκετές τουριστικές εταιρείες οργανώνουν βαθιές καταδύσεις για τουρίστες, παραβιάζοντας τα όρια ασφαλείας ώστε να προσφέρουν πιο «εντυπωσιακές» εμπειρίες με καρχαρίες και υποθαλάσσια σπήλαια.
Η εταιρεία που φέρεται να οργάνωσε το ταξίδι αρνείται οποιαδήποτε ευθύνη, υποστηρίζοντας ότι δεν γνώριζε πως η ομάδα σχεδίαζε να καταδυθεί πέρα από τα επιτρεπτά όρια.
Οι Μαλδίβες και οι επικίνδυνες βαθιές καταδύσεις
Οι Μαλδίβες θεωρούνται ένας από τους δημοφιλέστερους προορισμούς κατάδυσης παγκοσμίως, προσελκύοντας χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο χάρη στους κοραλλιογενείς υφάλους και την πλούσια θαλάσσια ζωή τους.
Ωστόσο, το συγκεκριμένο περιστατικό επαναφέρει στο προσκήνιο τα σοβαρά ζητήματα ασφαλείας που σχετίζονται με τις τεχνικές και βαθιές καταδύσεις, ιδιαίτερα σε περιοχές με σπηλαιώδη μορφολογία και περιορισμένες δυνατότητες διάσωσης.
Για πολλούς έμπειρους δύτες, το Shark Cave ήταν εδώ και χρόνια γνωστό ως ένα σημείο που «κάποια στιγμή θα οδηγούσε σε τραγωδία».