Σε αγώνα δρόμου για να προλάβει τις πολιτικές εξελίξεις πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2027 στη Γαλλία έχει επιδοθεί ο Εμανουέλ Μακρόν, επιχειρώντας να τοποθετήσει πρόσωπα της εμπιστοσύνης του σε καίριες θέσεις του κρατικού μηχανισμού.
Οι κινήσεις αυτές του Μακρόν ερμηνεύονται ως προσπάθεια «θεσμικής θωράκισης» της Γαλλίας απέναντι σε μια ενδεχόμενη νίκη της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης, των Μαρίν Λεπέν και Ζορντάν Μπαρντελά, που προηγείται σε δημοσκοπήσεις ενόψει της επόμενης αναμέτρησης.
Δημοσκοπικό προβάδισμα της ακροδεξιάς και φόβοι ανατροπών
Η ηγέτιδα της ακροδεξιάς Λεπέν και ο πρόεδρος του κόμματος Μπαρντελά, που θεωρείται εναλλακτικός υποψήφιος, έχουν προαναγγείλει ότι, εφόσον αναλάβουν την εξουσία, θα επιδιώξουν να ανατρέψουν βασικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις του Μακρόν και να επαναπροσδιορίσουν τη στάση της Γαλλίας απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με πρώην διπλωμάτη που επικαλείται το Politico, ο Μακρόν «ανησυχεί για τους κινδύνους που έρχονται και θέλει να διασφαλίσει την πολιτική του παρακαταθήκη», σε μια περίοδο διεθνούς αστάθειας, με φόντο τη ρωσική επιθετικότητα και την αβεβαιότητα στην αμερικανική πολιτική σκηνή.
Καταιγισμός διορισμών σε κρίσιμες θέσεις
Ήδη, ο Μακρόν προχώρησε στον διορισμό συμμάχου του στη θέση του ανώτατου ελεγκτή του κράτους, παρά τις επικρίσεις περί σύγκρουσης συμφερόντων. Παράλληλα, στο υπουργείο Εξωτερικών βρίσκεται σε εξέλιξη ευρεία αναδιάρθρωση, που υπερβαίνει τις καθιερωμένες θερινές αλλαγές πρεσβευτών.
Περισσότερες από 60 διπλωματικές αποστολές -μεταξύ αυτών σε Ουάσιγκτον, Λονδίνο, Βερολίνο και Κίεβο- αναμένεται να αποκτήσουν νέα ηγεσία τους επόμενους μήνες. «Όλα θα έχουν κλείσει πριν από τις προεδρικές εκλογές του Μαΐου 2027», ανέφερε Γάλλος πρέσβης.
Η πρόωρη αποχώρηση πρόσφατα του διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, ανοίγει επίσης τον δρόμο για τον διορισμό αντικαταστάτη του με εξαετή θητεία πριν από τις εκλογές. Αντίστοιχα, η αντικατάσταση του αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων το καλοκαίρι ερμηνεύεται ως κίνηση διασφάλισης ότι σε περίπτωση πολιτικής σύγκρουσης -επί παραδείγματι, σχετικά με τη συμμετοχή της Γαλλίας στη δομή διοίκησης του ΝΑΤΟ- θα υπάρχει έμπειρη και θεσμικά ισχυρή φωνή.
Η ακροδεξιά κατηγορεί τον Μακρόν ότι «κλειδώνει» τους θεσμούς
Η ακροδεξιά καταγγέλλει ήδη τις κινήσεις αυτές ως απόπειρα «κλειδώματος» των θεσμών. Ο Μπαρντελά κατηγόρησε τον Μακρόν ότι επιχειρεί να διατηρήσει επιρροή και μετά την αποχώρησή του από την προεδρία.
Ο ίδιος ο Μακρόν, ερωτηθείς σχετικά σε ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής, χαρακτήρισε το ζήτημα «σημαντικό», αποφεύγοντας, ωστόσο, να δώσει σαφή απάντηση.
Δεν είναι η πρώτη φορά που εγείρονται ερωτήματα για πολιτικές παρεμβάσεις του Μακρόν στη δημόσια διοίκηση. Πέρυσι, επικρίθηκε για τον διορισμό στενού πολιτικού συμμάχου του σε κορυφαίο συνταγματικό αξίωμα, ενώ συζητήσεις προκάλεσε και η επιλογή του Στεφάν Σεζουρνέ για την εκπροσώπηση της Γαλλίας στην Κομισιόν το 2024, λόγω των στενών δεσμών τους.
Τα επόμενα «μέτωπα»
Νέες κρίσιμες αποφάσεις αναμένονται σύντομα. Τον Μάιο, ο Μακρόν θα πρέπει να επιλέξει τον νέο επικεφαλής του Συμβουλίου της Επικρατείας, θεσμού με κομβικό ρόλο ως νομικού συμβούλου της κυβέρνησης και ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου. Όπως επισημαίνουν ειδικοί, το διοικητικό δίκαιο αγγίζει ευαίσθητα ζητήματα, όπως η μετανάστευση, η δημόσια τάξη και η αστυνομική δράση.
Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κυβερνήσεις επιθυμούν να κλείσουν εγκαίρως τις διαπραγματεύσεις για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ πριν από το 2027.
Στο παρασκήνιο συζητείται και το ενδεχόμενο πρόωρης ανανέωσης της θητείας του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, καθώς απαιτείται ομοφωνία - με την Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν να διατηρεί στενές σχέσεις με πολιτικές δυνάμεις που συγγενεύουν ιδεολογικά με τη Λεπέν.
Θεσμικά αντίβαρα και πολιτικοί υπολογισμοί
Η Γαλλία διαθέτει ένα από τα ισχυρότερα προεδρικά συστήματα στην Ευρώπη. Ωστόσο, συνταγματολόγοι επισημαίνουν ότι το θεσμικό οικοδόμημα περιλαμβάνει μηχανισμούς εξισορρόπησης που ενδέχεται να περιορίσουν τις δυνατότητες μιας ριζικής ανατροπής της πολιτικής κατεύθυνσης, ακόμη και αν η εκτελεστική εξουσία εμφανίζεται ισχυρή.
Παραμένει, πάντως, ανοιχτό το ερώτημα αν οι σημερινές επιλογές του Μακρόν αποσκοπούν αποκλειστικά στη διασφάλιση της θεσμικής σταθερότητας ή αν εντάσσονται και σε έναν μακροπρόθεσμο πολιτικό σχεδιασμό, με ορίζοντα πέραν του 2027.