Η «Πύλη των Δακρύων» στα χέρια των Χούθι -Το νέο μέτωπο που απειλεί το παγκόσμιο εμπόριο και το δίλημμα του Τραμπ

Νέο μέτωπο στη Μέση Ανατολή ανοίγουν οι Χούθι καθώς η προέλασή τους στις ακτές της Υεμένης και η παρουσία τους κοντά στο στρατηγικό πέρασμα Μπαμπ ελ-Μαντέμπ φέρνουν ξανά στο προσκήνιο έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη.

Η εξέλιξη έρχεται σε μια ήδη τεταμένη συγκυρία, με το Ιράν και τις ΗΠΑ να βρίσκονται σε ανοιχτή αντιπαράθεση και τις τιμές του πετρελαίου να δέχονται ισχυρές πιέσεις. Για την Ουάσιγκτον, το ερώτημα είναι πλέον πόσο μακριά είναι διατεθειμένη να φτάσει για να αποτρέψει την περαιτέρω ενίσχυση των Χούθι.

Η «Πύλη των Δακρύων» που συνδέει Ασία και Ευρώπη

Το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ είναι ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα που χωρίζει την Υεμένη από το Κέρας της Αφρικής και συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και τον Ινδικό Ωκεανό.

Στο στενότερο σημείο της η «Πύλη των Δακρύων», όπως λέγεται στα αραβικά το πέρασμα, έχει πλάτος περίπου 20 μίλια. Παρά το μικρό της μέγεθος, η σημασία της για το παγκόσμιο εμπόριο είναι τεράστια, αφού πριν από τις πρόσφατες συγκρούσεις και την προέλαση των Χούθι, περίπου 30% της παγκόσμιας διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων περνούσε από τη συγκεκριμένη περιοχή.

Μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ μεταφέρονται προϊόντα από την Ασία προς την Ευρώπη, από αυτοκίνητα και ηλεκτρονικά μέχρι τρόφιμα και ενεργειακά προϊόντα.

Εάν η περιοχή καταστεί μη ασφαλής για τη ναυσιπλοΐα, τα πλοία μπορούν να ακολουθήσουν τη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, που, όμως, προσθέτει χιλιάδες μίλια και ημέρες ταξιδιού, αυξάνοντας το κόστος καυσίμων, ασφάλισης και μεταφοράς.

Πώς οι Χούθι απέκτησαν στρατηγικό ρόλο

Η σημερινή ισχύς των Χούθι είναι αποτέλεσμα δεκαετιών πολιτικής αστάθειας στην Υεμένη. Το κίνημα των υποστηριζόμενων από την Τεχεράνη σιιτών ανταρτών εμφανίστηκε στο βόρειο τμήμα της Υεμένης και εξελίχθηκε σε ισχυρή ένοπλη δύναμη, καταλαμβάνοντας την πρωτεύουσα Σαναά το 2014 και προκαλώντας τη στρατιωτική επέμβαση της Σαουδικής Αραβίας.

Το Ιράν δεν δημιούργησε τους Χούθι και η οργάνωση διατηρεί τη δική της ατζέντα. Η ιρανική υποστήριξη, ωστόσο, με όπλα, πυραυλικά εξαρτήματα, drones, εκπαίδευση και τεχνική βοήθεια ενίσχυσε σημαντικά τις επιχειρησιακές της δυνατότητες.

Η σχέση εντάσσεται στη στρατηγική της Τεχεράνης να στηρίζει ένοπλες οργανώσεις σε χώρες με αδύναμους κρατικούς θεσμούς, δημιουργώντας ένα δίκτυο συμμάχων και αυξάνοντας την πίεση προς τις ΗΠΑ και τους περιφερειακούς συμμάχους τους στη Μέση Ανατολή.

Η δυναμική αυτή έγινε ιδιαίτερα εμφανής μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Οι Χούθι άρχισαν να εκτοξεύουν πυραύλους και drones προς το Ισραήλ και να επιτίθενται σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η Ουάσινγκτον απάντησε με στρατιωτικά πλήγματα, ενώ πέρυσι η κυβέρνηση Τραμπ κλιμάκωσε την εκστρατεία της εναντίον των Χούθι. Μετά από εβδομάδες αμερικανικών επιθέσεων, το Ομάν μεσολάβησε για συμφωνία, με τους Χούθι να δεσμεύονται να σταματήσουν τις επιθέσεις εναντίον αμερικανικών πλοίων.

Η ηρεμία, όμως, αποδείχθηκε προσωρινή.

Η νέα προέλαση των Χούθι αλλάζει τα δεδομένα

Η τελευταία εξέλιξη είναι διαφορετική, καθώς οι Χούθι δεν περιορίζονται σε επιθέσεις εξ’ αποστάσεως, όπως σημειώνει το CNN.

Δυνάμεις των Χούθι προχώρησαν κατά μήκος της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας, καταλαμβάνοντας νέες θέσεις κοντά στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και στη νήσο Μαγιούν ή Περίμ, η οποία βρίσκεται εντός του στρατηγικού περάσματος.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της γεωγραφίας. Οι θέσεις αυτές μπορούν να προσφέρουν στους Χούθι δυνατότητα απειλής της ναυσιπλοΐας με όπλα μικρότερης εμβέλειας, πέρα από τα drones και τους πυραύλους που ήδη διαθέτουν.

Το στενό δεν έχει κλείσει και τα πλοία εξακολουθούν να διέρχονται. Ωστόσο, για τις ναυτιλιακές εταιρείες αρκεί η αυξημένη αβεβαιότητα για να αυξηθούν τα ασφάλιστρα και να εξεταστούν εναλλακτικές διαδρομές.

Νέα πίεση στις τιμές του πετρελαίου

Η εξέλιξη στην Υεμένη έρχεται τη στιγμή που η ενεργειακή αγορά βρίσκεται ήδη υπό πίεση, όπως υπογραμμίζει το Politico.

Tο πετρέλαιο έφτασε έως τα 109 δολάρια το βαρέλι, καθώς η αναστάτωση στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ συνέπεσε με τη διακοπή λειτουργίας ενός κρίσιμου αγωγού στη Σαουδική Αραβία.

Ο αγωγός East-West επιτρέπει τη μεταφορά σαουδαραβικού πετρελαίου προς την Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ. Η ταυτόχρονη πίεση σε διαφορετικά σημεία της ενεργειακής αλυσίδας περιορίζει τα περιθώρια ασφαλείας της αγοράς.

Ακόμη και χωρίς πλήρη διακοπή των ροών, η γεωπολιτική αβεβαιότητα μπορεί να αυξήσει το κόστος μεταφοράς και να διατηρήσει τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.

Το δίλημμα του Τραμπ

Η Ουάσινγκτον βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια δύσκολη επιλογή, σύμφωνα με το Politico.

Η ενεργότερη στρατιωτική υποστήριξη προς τη Σαουδική Αραβία και τις δυνάμεις της Υεμένης που πολεμούν τους Χούθι θα μπορούσε να περιορίσει την περαιτέρω εδραίωσή τους. Θα σήμαινε, όμως, μεγαλύτερη αμερικανική εμπλοκή σε μια περιοχή όπου ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη η αντιπαράθεση με το Ιράν.

Από την άλλη, μια περιορισμένη αμερικανική παρουσία αφήνει μεγαλύτερο βάρος στους περιφερειακούς συμμάχους και αυξάνει τον κίνδυνο να διατηρήσουν οι Χούθι τον έλεγχο στρατηγικών θέσεων.

Η κυβέρνηση Τραμπ δηλώνει ότι προτεραιότητά της παραμένει η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και ότι οι περιφερειακοί εταίροι πρέπει να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην αντιμετώπιση των απειλών. Παράλληλα, ο επικεφαλής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, συναντήθηκε στη Τζέντα με τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν  σε μια ένδειξη ότι η Ουάσινγκτον παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.

Η ουσία, ωστόσο, βρίσκεται πέρα από τις επόμενες στρατιωτικές κινήσεις. Οι Χούθι έχουν αποδείξει ότι μπορούν να μετατρέψουν τη γεωγραφική θέση της Υεμένης σε εργαλείο διεθνούς πίεσης.

Το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ δεν έχει κλείσει, όμως η νέα πραγματικότητα γύρω από αυτό προσθέτει έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα στην εξίσωση της Μέσης Ανατολής. Και όσο η περιοχή παραμένει ασταθής, η «Πύλη των Δακρύων» θα αποτελεί ένα από τα σημεία που μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο τη ναυσιπλοΐα, αλλά και τις τιμές ενέργειας και το παγκόσμιο εμπόριο.