Η νέα κινηματογραφική «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν επαναφέρει τις Κλασικές Σπουδές στο προσκήνιο, συστήνοντας τον ηρωικό κόσμο του Ομήρου σε μια νέα γενιά θεατών.
Με πρωταγωνιστή τον Ματ Ντέιμον στον ρόλο του Οδυσσέα και τη συμμετοχή των Αν Χάθαγουεϊ, Τομ Χόλαντ και Ρόμπερτ Πάτινσον, η ταινία φιλοδοξεί να συστήσει το διάσημο έπος σε μια νέα γενιά κοινού.
Όμως, την ώρα που το ενδιαφέρον για την αρχαία ελληνική γραμματεία φαίνεται να αναζωπυρώνεται, ειδικοί στη Βρετανία εκφράζουν μιλώντας στο BBC την ανησυχία τους για τη σταδιακή συρρίκνωση των ευκαιριών διδασκαλίας των Κλασικών Σπουδών στα σχολεία.
Αυξανόμενο ενδιαφέρον για τις Κλασικές Σπουδές, περιορισμένες δυνατότητες στα βρετανικά σχολεία
Στο σχολείο Barrs Hill School του Κόβεντρι, οι μαθητές που παρακολουθούν το μάθημα της Κλασικής Πολιτισμικής Κληρονομιάς μελετούν την «Οδύσσεια», συζητώντας τους χαρακτήρες, τα διλήμματα και τα διαχρονικά της μηνύματα.
Η υπεύθυνη του τμήματος Ιστορίας, Κλασικών Σπουδών και Πολιτικής, Κάσιντι Φίλιπς, αναφέρει ότι το ενδιαφέρον των μαθητών αυξάνεται σταθερά.
Όπως εξηγεί, οι μαθητές ξεκινούν από τους αρχαίους μύθους και σταδιακά συνδέουν τις αφηγήσεις με την ιστορία, την πολιτική και τα σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα. Σύμφωνα με την ίδια, μια ταινία όπως η «Οδύσσεια» βοηθά τους νέους να οπτικοποιήσουν τους χαρακτήρες και να αντιληφθούν τη διαχρονική σημασία των ιστοριών.
Παρά το μεγάλο ενδιαφέρον σε επίπεδο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (GCSE), το σχολείο δεν προσφέρει το αντίστοιχο μάθημα σε επίπεδο A-Level, καθώς αντιμετωπίζει περιορισμούς σε πόρους, διδακτικές ώρες και εξειδικευμένο προσωπικό.
Η έλλειψη καθηγητών και οι ανισότητες
Σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου του Γουόρικ, η περίπτωση του Barrs Hill δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά μέρος μιας ευρύτερης τάσης στο βρετανικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Ο καθηγητής Μάικλ Σκοτ επισημαίνει ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη ενδιαφέροντος από τους μαθητές για τις Κλασικές Σπουδές, αλλά η άνιση πρόσβαση στο αντικείμενο.
Όπως αναφέρει, τα ιδιωτικά σχολεία εξακολουθούν να προσφέρουν πολύ συχνότερα μαθήματα Κλασικών Σπουδών σε προχωρημένο επίπεδο, ενώ στα δημόσια σχολεία η εικόνα διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή.
Η έλλειψη εξειδικευμένων καθηγητών οδηγεί συχνά εκπαιδευτικούς άλλων ειδικοτήτων, όπως της Ιστορίας ή της Αγγλικής Φιλολογίας, να αναλαμβάνουν τη διδασκαλία των σχετικών μαθημάτων. Αποτέλεσμα είναι πολλοί μαθητές που ανακαλύπτουν το ενδιαφέρον τους για τον αρχαίο κόσμο να μην μπορούν να συνεχίσουν τις σπουδές τους μετά την ηλικία των 16 ετών.
Οι Κλασικές Σπουδές πέρα από τα στερεότυπα
Παρότι οι Κλασικές Σπουδές συνδέονται παραδοσιακά με την εκπαίδευση των ελίτ και τα ιδιωτικά σχολεία στη Βρετανία, οι ακαδημαϊκοί υποστηρίζουν ότι η εικόνα αυτή δεν ανταποκρίνεται πλέον στην πραγματικότητα.
Σχολεία με πολυπολιτισμικό και κυρίως εργατικό μαθητικό πληθυσμό διαπιστώνουν ότι οι μαθητές ανταποκρίνονται θετικά στα κείμενα της αρχαιότητας, καθώς αναγνωρίζουν σε αυτά ζητήματα εξουσίας, ταυτότητας, κοινωνίας και πολιτικής που παραμένουν επίκαιρα.
Όπως τονίζουν οι εκπαιδευτικοί, η μελέτη των αρχαίων πολιτισμών βοηθά τους νέους να κατανοήσουν καλύτερα την προέλευση πολλών θεσμών, ιδεών και αφηγήσεων που διαμορφώνουν τον σύγχρονο κόσμο.
Μπορεί ο κινηματογράφος να φέρει μια νέα γενιά στις Κλασικές Σπουδές;
Φοιτητές που ήδη σπουδάζουν Κλασικές Σπουδές εκτιμούν ότι ο κινηματογράφος μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρή πύλη εισόδου στον αρχαίο κόσμο.
Πολλοί παραδέχονται ότι οι ταινίες ήταν εκείνες που τους ώθησαν να αναζητήσουν περισσότερες πληροφορίες για την ελληνική μυθολογία, τον Όμηρο και την αρχαία ιστορία.
Όπως σημειώνουν, ακόμη και αν μια κινηματογραφική μεταφορά δεν είναι απόλυτα πιστή στο πρωτότυπο έργο, μπορεί να εμπνεύσει νέους ανθρώπους να ανακαλύψουν τα κλασικά κείμενα και να εμβαθύνουν σε αυτά.
Η «Οδύσσεια» του Νόλαν αναμένεται να δώσει νέα ώθηση στο ενδιαφέρον για τον Όμηρο και τον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Το ερώτημα, ωστόσο, που θέτουν οι ερευνητές είναι αν τα σχολεία στη Βρετανία θα μπορέσουν να ανταποκριθούν σε αυτό το ενδιαφέρον ή αν η πρόσβαση στις Κλασικές Σπουδές θα συνεχίσει να αποτελεί προνόμιο για λίγους.