Ο Σερ Πολ Μακάρτνεϊ δήλωσε έχει αναμνήσεις από τη γέννησή του. Ο ισχυρισμός του ακούγεται εντυπωσιακός, επιστήμονες όμως υποστηρίζουν ότι είναι σχεδόν βέβαιο πως κάτι τέτοιο είναι αδύνατο.
Ο θρύλος των Beatles δήλωσε πρόσφατα ότι θυμάται τον ήχο της λαβίδας κατά τη διάρκεια της γέννησής του, αλλά και το ασυνήθιστο χτένισμα του γιατρού. Ωστόσο, ερευνητές που εξειδικεύονται στη μνήμη επισημαίνουν ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν διαθέτει μηχανισμό για να αποθηκεύει αυτοβιογραφικές αναμνήσεις από τη στιγμή της γέννησης. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «βρεφική αμνησία» – ένα καλά τεκμηριωμένο χαρακτηριστικό της μνήμης, λόγω του οποίου οι περισσότεροι ενήλικες αδυνατούν να ανακαλέσουν γεγονότα από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους.
Γιατί δεν έχουμε αναμνήσεις από όταν ήμασταν μωρά
Οι ειδικοί αναφέρουν ότι οι ενήλικες σπάνια θυμούνται γεγονότα που συνέβησαν πριν από την ηλικία των τριών ετών, ενώ οι αναμνήσεις από την ηλικία από τα τρία έως τα επτά έτη συχνά είναι αποσπασματικές.
Η ψυχολόγος Vanessa LoBue, από το Πανεπιστήμιο Rutgers, εξήγησε ότι οι αναμνήσεις που ισχυριζόμαστε ότι έχουμε από την ηλικία των δύο ή τριών ετών ενδέχεται να έχουν διαμορφωθεί μέσα από αφηγήσεις άλλων ανθρώπων για κάποιο γεγονός. «Κανείς δεν μπορεί πραγματικά να θυμάται οτιδήποτε προτού φτάσει σε αυτή την ηλικία», είπε.
Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι η βρεφική αμνησία δεν σημαίνει πως τα βρέφη δεν έχουν την ικανότητα να δημιουργήσουν αναμνήσεις. Στην πραγματικότητα, τα βρέφη μπορούν να αναγνωρίσουν το πρόσωπο της μητέρας τους λίγες μόλις ώρες μετά τη γέννηση και έχουν την ικανότητα να μαθαίνουν και να συγκρατούν πληροφορίες. Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι πρώιμες αναμνήσεις δεν αποθηκεύονται με τον ίδιο τρόπο όπως οι αυτοβιογραφικές αναμνήσεις στις οποίες βασιζόμαστε αργότερα στη ζωή μας. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο εγκέφαλος, καθώς αναπτύσσεται ραγδαία, ουσιαστικά «σβήνει τα δεδομένα», καθιστώντας αδύνατη τη συνειδητή ανάκληση εκείνων των πρώτων εμπειριών.
Η Δρ Kaori Ikeda, υπεύθυνη επιστημονικής πολιτικής στην Australian Brain Alliance, εξήγησε ότι ο εγκέφαλος συνεχίζει να αναπτύσσεται μετά τη γέννηση και ότι τα συστήματα μνήμης μεταβάλλονται καθ' όλη τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Όπως σημείωσε, κατά τη γέννηση, ο εγκέφαλος ενός μωρού έχει μόλις το ένα τέταρτο του μεγέθους που θα αποκτήσει στην ενήλικη ζωή, μέχρι τα δύο έτη φτάνει τα τρία τέταρτα του μεγέθους του εγκεφάλου ενός ενήλικα. «Αυτή η αλλαγή στο μέγεθος συνδέεται με την ανάπτυξη των νευρώνων, καθώς και με τη δοκιμή και την επιλεκτική εξάλειψη των μεταξύ τους συνδέσεων. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο ταχύς ρυθμός παραγωγής νέων νευρώνων κατά την παιδική ηλικία ενδέχεται να συμβάλλει στο γεγονός ότι ξεχνάμε ευκολότερα τις εμπειρίες μας όταν είμαστε μικροί. Πώς; Δημιουργώντας νέες συνδέσεις με τα κυκλώματα της μνήμης, οι πολυάριθμοι νέοι νευρώνες μπορεί να διαταράσσουν τα υφιστάμενα δίκτυα μνημών που έχουν ήδη σχηματιστεί», εξήγησε.
Από την πλευρά του, ο νευροεπιστήμονας Flavio Donato, από το Πανεπιστήμιο της Βασιλείας, χαρακτήρισε ως «παράδοξο» το γεγονός ότι, ενώ κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής ο εγκέφαλος μαθαίνει με τον ταχύτερο ρυθμό στη ζωή μας , οι αναμνήσεις εκείνης της περιόδου φαίνεται να μην αποτυπώνονται στον εγκέφαλο.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν επίσης ότι οι αυτοβιογραφικές αναμνήσεις βασίζονται στην κατανόηση του χρόνου, του τόπου και του εαυτού, έννοιες που τα βρέφη δεν έχουν ακόμη αναπτύξει. Έτσι, παρόλο που ο Πολ ΜακΚάρτνεϊ μπορεί να πιστεύει ειλικρινά ότι θυμάται τη στιγμή που ήρθε στον κόσμο, οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η πολύ πιο πιθανή εξήγηση είναι πως ο εγκέφαλός του συνέθεσε θραύσματα ιστοριών, οικογενειακών αναμνήσεων και φαντασίας, δημιουργώντας μια σκηνή που φαντάζει πραγματική.