«Δεν υπάρχει μία μαγική λύση» για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας, αλλά χρειαζόμαστε ένα «σύνολο δράσεων», δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε λίγο μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες.
- Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πέντε βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις για την ενεργειακή κρίση, που περιλαμβάνουν την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, την επέκταση των κρατικών ενισχύσεων και την ενίσχυση του μηχανισμού κοινών προμηθειών ενέργειας.
- Μεσοπρόθεσμα, η Ευρώπη εστιάζει στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης προς καθαρές, εγχώριες πηγές, όπως οι ανανεώσιμες και η πυρηνική ενέργεια, και στον εκσυγχρονισμό των δικτύων για την αποτελεσματικότερη διανομή φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας.
- Επιδιώκεται η έγκαιρη επίτευξη συμφωνίας για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, με έμφαση στη δημιουργία νέων ιδίων πόρων και στη διατήρηση της ευελιξίας του προϋπολογισμού για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων κρίσεων.
- Η Επιτροπή προτείνει ένα νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αντιμετώπισης Κρίσεων για το μεταναστευτικό, με στόχο την καλύτερη προετοιμασία και προστασία των εξωτερικών συνόρων από οργανωμένες μαζικές μετακινήσεις και την ενίσχυση της Frontex.
Τη συνέντευξη παραχώρησε μαζί με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος υπογράμμισε την ανάγκη «συντονισμένης ευρωπαϊκής δράσης» ως απάντηση στην ενεργειακή κρίση.
Η πρόεδρος της Επιτροπής τόνισε ότι από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή το κόστος των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων έχει αυξηθεί κατά 106 δισ. ευρώ, χωρίς να έχει προστεθεί ούτε μία επιπλέον ποσότητα ενέργειας. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 140% από τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ οι τιμές του ντίζελ έχουν διπλασιαστεί.
Όπως ανέφερε, τα διαφορετικά ενεργειακά μείγματα των κρατών-μελών δεν επιτρέπουν μια ενιαία λύση για όλους, καθιστώντας αναγκαίο έναν συνδυασμό μέτρων σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Οι 5 παρεμβάσεις που ανακοίνωσε η Φον ντερ Λάιεν
Στο πλαίσιο αυτό, η πρόεδρος της Επιτροπής παρουσίασε πέντε βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις:
- Πρώτον, την απελευθέρωση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ μέσα στους επόμενους τέσσερις μήνες, υπό τη διαχείριση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
- Δεύτερον, την παράταση και διεύρυνση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, το οποίο θεσπίστηκε τον Φεβρουάριο, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.
- Τρίτον, την αναβολή κατά ένα έτος της εφαρμογής του κανονισμού για το μεθάνιο.
- Τέταρτον, την έναρξη στρατηγικού διαλόγου για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, με στόχο την ενίσχυση της δυναμικότητας διύλισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη μείωση των τιμών.
- Πέμπτον, την ενίσχυση του ευρωπαϊκού μηχανισμού κοινών προμηθειών ενέργειας, ώστε η ΕΕ να μπορεί να αγοράζει ενεργειακούς πόρους από τις διεθνείς αγορές συντονισμένα, αξιοποιώντας τη συνολική αγοραστική της δύναμη.
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η Φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να επιμείνει στην ενεργειακή μετάβαση, με στόχο την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές, καθαρές και εγχώριες πηγές ενέργειας, όπως οι ανανεώσιμες πηγές και η πυρηνική ενέργεια. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη αντικατάστασης των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων με ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην Ευρώπη, καθώς και τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση των ευρωπαϊκών δικτύων, ώστε η φθηνότερη ενέργεια να φτάνει εκεί όπου υπάρχει ανάγκη.
Αναφερόμενη στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, ETS, σημείωσε ότι η Επιτροπή κατέθεσε ήδη τον Ιούλιο πρόταση εκσυγχρονισμού του ETS1. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως είπε, έδωσαν σαφές πολιτικό μήνυμα στους αρμόδιους υπουργούς για την επείγουσα ολοκλήρωση της σχετικής νομοθετικής διαδικασίας.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπογράμμισε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν σε μια συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση και στην ανάγκη λήψης βραχυπρόθεσμων μέτρων για τον περιορισμό των επιπτώσεων της κρίσης. Επισήμανε, ωστόσο, ότι αν και η κρίση πυροδοτείται από εξελίξεις εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων, η Ευρώπη πληρώνει το τίμημα της εξάρτησής της από τα ορυκτά καύσιμα και της απουσίας μιας ενιαίας αγοράς ενέργειας. Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, χαρακτήρισε τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα απαραίτητη για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και της ανθεκτικότητας της Ευρώπης, επισημαίνοντας ότι η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί τον δρόμο προς αυτή την κατεύθυνση.
Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (2028-2034) - Κόστα: Στόχος η συμφωνία για τον νέο προϋπολογισμό ως το τέλος του 2026
Την ανάγκη επίτευξης συμφωνίας για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο ως το τέλος του 2026, ώστε να τεθεί εγκαίρως σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2028, υπογράμμισε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα. Όπως ανέφερε, οι αγρότες, οι επιχειρήσεις, οι ερευνητές, οι φοιτητές και τα πανεπιστήμια αναμένουν τη διάθεση των νέων ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Ο ίδιος απέρριψε το ενδεχόμενο οι εκλογικές αναμετρήσεις στα κράτη-μέλη να αποτελέσουν λόγο καθυστέρησης των διαπραγματεύσεων. Όπως είπε, εφόσον στην ΕΕ υπάρχουν 27 δημοκρατίες και σχεδόν κάθε μήνα διεξάγονται εκλογές σε κάποια χώρα, εάν αυτό αποτελούσε λόγο αναβολής δεν θα μπορούσε ποτέ να εγκριθεί ο νέος προϋπολογισμός.
Σε ό,τι αφορά τη διαπραγμάτευση, ο Α. Κόστα τόνισε ότι το ζητούμενο είναι να διατηρηθούν οι εθνικές συνεισφορές σε εύλογα επίπεδα, χωρίς να υπονομευθούν οι φιλοδοξίες της Ένωσης και τα μέσα για την υλοποίηση των κοινών προτεραιοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε καθοριστική την πρόοδο στο ζήτημα των νέων ιδίων πόρων, ανακοινώνοντας ότι θα επιταχύνει τις σχετικές εργασίες σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη.
Από την πλευρά της, η Φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η πρόταση της Επιτροπής για τον πολυετή προϋπολογισμό έχει σχεδιαστεί για να εξυπηρετήσει τις κοινές ευρωπαϊκές προτεραιότητες. Όπως σημείωσε, το βασικό ερώτημα δεν είναι ποιες προτεραιότητες θα πρέπει να εγκαταλειφθούν, αλλά πώς θα χρηματοδοτηθούν.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη διατήρησης επαρκούς ευελιξίας στον προϋπολογισμό, προκειμένου η ΕΕ να μπορεί να αντιδρά σε απρόβλεπτες κρίσεις. Επικαλέστηκε την εμπειρία της πανδημίας, των φυσικών καταστροφών, της ενεργειακής κρίσης και του πολέμου στην Ουκρανία, επισημαίνοντας ότι οι δυνατότητες ευελιξίας επέτρεψαν στην Ευρώπη να παρέμβει, χωρίς ωστόσο να αποδειχθούν επαρκείς, καθώς χρειάστηκε αναθεώρηση του σημερινού προϋπολογισμού στο μέσο της περιόδου.
Υπογράμμισε, τέλος, την ανάγκη προώθησης ενός φιλόδοξου πακέτου νέων ιδίων πόρων, σημειώνοντας ότι χωρίς αυτούς δεν μπορεί να εξισορροπηθεί η δημοσιονομική εξίσωση.
Για το μεταναστευτικό: Νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αντιμετώπισης Κρίσεων - Ενίσχυση της διαχείρισης και της προστασίας των εξωτερικών συνόρων
Την πρόταση για τη δημιουργία ενός νέου Ευρωπαϊκού Πλαισίου Αντιμετώπισης Κρίσεων στο μεταναστευτικό παρουσίασε επίσης η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε την ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, υιοθετώντας την ελληνική πρόταση για τη δημιουργία έκτακτου μηχανισμού αντιμετώπισης μεταναστευτικών κρίσεων.
Όπως εξήγησε η κ. Φον ντερ Λάιεν, «πρέπει να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι για κρίσεις στα εξωτερικά μας σύνορα», επισημαίνοντας ότι «τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται φαινόμενα κράτη και μη κρατικοί φορείς να οργανώνουν σκόπιμα αιφνίδιες μαζικές μετακινήσεις ανθρώπων, με σαφή στόχο να κατακλύσουν τις αρχές, να προκαλέσουν πανικό και, πάνω απ' όλα, να μας διχάσουν».
Η ίδια υπογράμμισε ότι «τέτοιες καταστάσεις συνιστούν έκτακτη ανάγκη και απαιτούν ένα ειδικό εργαλείο αντιμετώπισης κρίσεων. Γι' αυτό η Επιτροπή θα προτείνει ένα νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης». Το πλαίσιο αυτό θα εξοπλίσει τα κράτη-μέλη με τα απαραίτητα μέσα, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται γρήγορα σε σοβαρές απειλές στα εξωτερικά σύνορα και να προστατεύουν την εσωτερική ασφάλεια.
Η κ. Φον ντερ Λάιεν έστειλε σαφές μήνυμα, τονίζοντας πως «θα υπερασπιζόμαστε πάντοτε τις αξίες μας και τα θεμελιώδη δικαιώματα, αλλά δεν θα συμβιβαστούμε ποτέ όσον αφορά την προστασία των συνόρων μας».
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρθηκε και σε δύο ακόμη προτεραιότητες για το μεταναστευτικό, δίνοντας έμφαση στην πλήρη εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, καθώς και στην ενίσχυση της διαχείρισης και της προστασίας των εξωτερικών συνόρων μέσω της ενίσχυσης της Frontex, «παρέχοντάς της τη δυνατότητα να στηρίζει τα κράτη-μέλη όποτε και όπου χρειάζεται».
Τέλος, αναφερόμενος στο μεταναστευτικό και στις διαφωνίες που υπήρξαν μεταξύ των ηγετών, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, τόνισε ότι «η μετανάστευση εξακολουθεί να αποτελεί ένα ιδιαίτερα πολιτικό ζήτημα, στο οποίο υπάρχουν διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις, τις οποίες όλοι γνωρίζετε».