Σε μια δραματική προειδοποίηση για τους επόμενους μήνες προχωρούν επιστήμονες, καθώς το ισχυρό Ελ Νίνιο, που βρίσκεται σε εξέλιξη, αναμένεται να συνδεθεί με περίπου 451.000 επιπλέον θανάτους από τη ζέστη παγκοσμίως, από τον Σεπτέμβριο του 2026 έως τον Φεβρουάριο του 2027.
- Οι χώρες που αναμένεται να πληγούν περισσότερο από την ακραία ζέστη είναι η Νιγηρία, η Ινδονησία, το Σουδάν, η Ινδία και η Βραζιλία. Επίσης, η περιοχή του Σαχέλ και η Νοτιοανατολική Ασία παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτες.
- Το φετινό Ελ Νίνιο χαρακτηρίζεται «επιπέδου Γκοτζίλα», καθώς εξελίσσεται πάνω σε έναν ήδη υπερθερμασμένο πλανήτη. Οι θερμοκρασίες του αποτελούν μια προεπισκόπηση της κλιματικής πραγματικότητας που αναμένεται σε περίπου 20 χρόνια.
- Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στη ζέστη, καθώς το Ελ Νίνιο προκαλεί ξηρασίες, πυρκαγιές και πλημμύρες. Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα προειδοποιεί για τον κίνδυνο οξείας πείνας για περίπου 50 εκατομμύρια ανθρώπους.
- Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι προβλέψεις επιτρέπουν την έγκαιρη δράση για τη διάσωση ζωών μέσω της ενίσχυσης των μηχανισμών έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, η συνεχής διαχείριση κρίσεων δεν αποτελεί βιώσιμη μακροπρόθεσμη λύση.
Ο αριθμός αφορά μόνον τους θανάτους που αποδίδονται στην πρόσθετη θερμότητα που προκαλεί το φαινόμενο. Και αυτό σημαίνει ότι έρχεται να προστεθεί στις ήδη αυξημένες απώλειες που καταγράφονται εξαιτίας της κλιματικής κρίσης, όπως σημειώνει ο Guardian.
Το φετινό Ελ Νίνιο χαρακτηρίζεται από τους επιστήμονες ως πρωτοφανές σε ένταση, ενώ οι επιπτώσεις του αναμένεται να φανούν σε πολλές περιοχές του πλανήτη, από την Αφρική και την Ασία μέχρι τη Βόρεια και τη Νότια Αμερική.
Οι 5 χώρες που αναμένεται να δεχθούν το μεγαλύτερο πλήγμα
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, οι χώρες που αναμένεται να βρεθούν αντιμέτωπες με τις μεγαλύτερες επιπτώσεις από την ακραία ζέστη είναι η Νιγηρία, η Ινδονησία, το Σουδάν, η Ινδία και η Βραζιλία.
Ιδιαίτερα ευάλωτες εμφανίζονται επίσης η περιοχή του Σαχέλ στην Αφρική και η Νοτιοανατολική Ασία.
Ακόμη και οι ΗΠΑ βρίσκονται μεταξύ των 20 χωρών που αναμένεται να επηρεαστούν περισσότερο, με περίπου 3.500 επιπλέον θανάτους από τη ζέστη να περιλαμβάνονται στις προβολές.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι εκτιμήσεις σε περιφερειακό επίπεδο μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την έγκαιρη λήψη μέτρων.
Μεταξύ αυτών είναι η καλύτερη πρόγνωση των επικίνδυνων θερμοκρασιών, η λειτουργία κλιματιζόμενων χώρων για όσους κινδυνεύουν, η ενίσχυση των νοσοκομείων και των υπηρεσιών υγείας κατά τις θερμότερες ημέρες και η προστασία των εργαζομένων που εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους.
«Επιπέδου Γκοτζίλα» το φετινό Ελ Νίνιο
Το Ελ Νίνιο, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη, έχει ήδη ξεπεράσει το υψηλότερο επίπεδο θερμοκρασίας που είχε καταγραφεί ποτέ για το συγκεκριμένο φαινόμενο, παρότι η κορύφωσή του αναμένεται αρκετούς μήνες αργότερα.
Η ένταση έχει προκαλέσει συναγερμό στην επιστημονική κοινότητα με ερευνητές να κάνουν λόγο για ένα φαινόμενο «επιπέδου Γκοτζίλα».
Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο, αλλά οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη δημιουργεί μια πολύ θερμότερη «βάση» πάνω στην οποία εξελίσσεται.
«Η εκτίμηση των 451.000 ανθρώπων είναι ένας τόσο μεγάλος αριθμός που μπορεί να προκαλεί μούδιασμα», δήλωσε ο καθηγητής Μάικλ Γκρίνστοουν, συνιδρυτής του Climate Impact Lab και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο.
Όπως τόνισε, πίσω από τον αριθμό βρίσκονται «γονείς και παιδιά, παππούδες και γείτονες» και άνθρωποι που συνεχίζουν κανονικά την καθημερινότητά τους.
«Μια καρτ ποστάλ από το μέλλον»
Για τους ερευνητές, το φετινό Ελ Νίνιο αποτελεί ουσιαστικά μια «καρτ ποστάλ από το μέλλον».
Ο λόγος είναι ότι οι θερμοκρασίες που αναμένεται να επικρατήσουν σε αρκετές περιοχές προσεγγίζουν επίπεδα που, σύμφωνα με τις προβολές για την κλιματική αλλαγή, θα μπορούσαν να αποτελούν τη νέα πραγματικότητα περίπου σε 20 χρόνια.
Η μελέτη βασίζεται σε δεδομένα από 24.378 περιοχές σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι ερευνητές εξέτασαν τη σχέση μεταξύ θερμοκρασίας και επιπλέον θανάτων από τη ζέστη σε μηνιαία βάση και στη συνέχεια συνδύασαν τα στοιχεία με τις προβλέψεις για την εξέλιξη του Ελ Νίνιο.
Η εκτίμηση των 451.000 θανάτων αφορά την περίοδο έως τον Φεβρουάριο του 2027, καθώς μέχρι τότε φτάνουν οι συγκεκριμένες θερμοκρασιακές προβλέψεις. Οι ερευνητές, ωστόσο, εκτιμούν ότι τα αυξημένα επίπεδα θνησιμότητας από τη ζέστη μπορεί να συνεχιστούν έως και τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο του 2027.
Στο «κόκκινο» και η παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στους θανάτους από ακραία ζέστη.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το Ελ Νίνιο μπορεί να προκαλέσει ξηρασίες, πυρκαγιές και πλημμύρες, επηρεάζοντας καλλιέργειες και υδάτινους πόρους.
Ήδη από τον Αύγουστο, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP) είχε προειδοποιήσει ότι οι επιπτώσεις του φαινομένου θα μπορούσαν να οδηγήσουν περίπου 50 εκατομμύρια ανθρώπους σε οξεία πείνα, ενώ παράλληλα θα μπορούσαν να αυξήσουν τις τιμές των τροφίμων.
Ισχυρά επεισόδια Ελ Νίνιο έχουν καταγραφεί και στο παρελθόν με σοβαρές συνέπειες. Το Ελ Νίνιο του 1877-1878 έχει συνδεθεί ιστορικά με έναν τεράστιο αριθμό θανάτων από ξηρασία και λιμό, με την Ινδία, τη Βραζιλία και την Κίνα να πλήττονται ιδιαίτερα.
«Μπορούμε να σώσουμε ζωές, αλλά πρέπει να δράσουμε τώρα»
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι οι προβλέψεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν όχι μόνο για την καταγραφή του κινδύνου, αλλά και για την έγκαιρη αντιμετώπισή του.
«Η ενίσχυση της αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών και η καλύτερη στόχευση των προσπαθειών μας μπορούν να σώσουν πολλές ζωές φέτος», δήλωσε η συν-συγγραφέας της έκθεσης, δρ Ταμάρα Κάρλετον, από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Μπέρκλεϊ.
Το μεγαλύτερο στοίχημα, ωστόσο, βρίσκεται μπροστά: σύμφωνα με τους ερευνητές, δεν είναι δυνατόν οι κοινωνίες να λειτουργούν διαρκώς σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Η καθηγήτρια Φριντερίκε Ότο του Imperial College London προειδοποιεί ότι το φετινό Ελ Νίνιο εξελίσσεται πάνω σε έναν πολύ θερμότερο πλανήτη, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες θερμοκρασίες χωρίς προηγούμενο και να εντείνει τις πιέσεις στην υγεία, την επισιτιστική ασφάλεια και την επάρκεια νερού.
Το φαινόμενο Ελ Νίνιο θα περάσει. Το ερώτημα που θέτουν οι επιστήμονες είναι ποια θα είναι η νέα «βάση» θερμοκρασίας πάνω στην οποία θα εκδηλωθεί το επόμενο.