Μακριά από την απαραίτητη πλειοψηφία βρίσκονται ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Γκάντι Άιζενκοτ, εγκαινιάζοντας μια τεταμένη περίοδο διαπραγματεύσεων για το ποιος θα σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση στο Ισραήλ.
Κανένα κόμμα δεν έχει καταφέρει να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες 61 έδρες για τον σχηματισμό κυβέρνησης στην Κνεσέτ. Ως εκ τούτου, τα κόμματα πρέπει να συνεργαστούν για να σχηματίσουν κυβερνητικούς συνασπισμούς.
Ο Νετανιάχου και ο Άιζενκοτ φάνηκαν αισιόδοξοι, λέγοντας στους υποστηρικτές τους ότι θα είναι σε θέση να σχηματίσουν κυβερνητικούς συνασπισμούς.
Ο Νετανιάχου εμφανίστηκε τα ξημερώματα, λέγοντας ότι το δεξιό του μπλοκ έχει «μια σαφή, αποφασιστική πλειοψηφία». Μόλις ολοκλήρωσε την ομιλία του στην Ιερουσαλήμ κάλεσε αξιωματούχους του κόμματός του, Λικούντ, να ανέβουν στη σκηνή για να ψάλλουν τον εθνικό ύμνο.
Μίλησε για τη σχέση του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και είπε ότι οι δυο τους θα «εξαλείψουν την απειλή» του Ιράν, υπονοώντας για άλλη μια φορά ότι ένας ακόμη γύρος βομβαρδισμών κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα μπορούσε να είναι κοντά.
Ο Άιζενκοτ, πρώην στρατηγός, από την πλευρά του περιέγραψε την τρέχουσα κυβέρνηση του Νετανιάχου ως «τον συνασπισμό της αποτυχίας» που «έχει χάσει την εμπιστοσύνη του λαού».
«Γράψαμε ιστορία», είπε. «Το κοινό ψήφισε για την αλλαγή», προσθέτοντας ότι θα ήταν λάθος να προχωρήσουμε σε δεύτερο γύρο ψηφοφορίας.
Η επόμενη μέρα στο Ισραήλ -Προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης
Καθώς η καταμέτρηση βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και ο Νετανιάχου προηγείται με 56 έδρες έναντι 49 του Άιζενκοτ στο 60%, ο Guardian επιχειρεί να εξηγήσει την επόμενη ημέρα στο Ισραήλ και το δύσκολο παζλ μετά την κάλπη.
Ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτζογκ, θα ορίσει ως εντολοδόχο πρωθυπουργό τον υποψήφιο που θεωρεί ότι έχει τις περισσότερες πιθανότητες να σχηματίσει κυβέρνηση, όχι κατ’ ανάγκη τον επικεφαλής του κόμματος που θα συγκεντρώσει τις περισσότερες έδρες. Ωστόσο, μέχρι στιγμής κανένα από τα δύο μπλοκ δεν εξασφαλίζει πλειοψηφία και η διαδικασία ενδέχεται να διαρκέσει εβδομάδες.
Ο σχηματισμός κυβέρνησης στο Ισραήλ αποτελεί δύσκολο παζλ, καθώς τα μεγάλα κόμματα εμφανίζονται απρόθυμα να συνεργαστούν με σχηματισμούς που εκπροσωπούν Παλαιστίνιους πολίτες του Ισραήλ. Παρ’ όλα αυτά, η ενισχυμένη παρουσία των αραβικών κομμάτων ενδέχεται να αλλάξει τα δεδομένα, με ορισμένους να εκτιμούν ότι ο Γκάντι Άιζενκοτ θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο επαφών μαζί τους.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά το Ραάμ, το αραβικό κόμμα υπό τον Μανσούρ Αμπάς, το οποίο θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στις μετεκλογικές εξελίξεις, εάν ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν καταφέρει να συγκεντρώσει τις απαραίτητες έδρες. Δεν θα ήταν, άλλωστε, η πρώτη φορά που ο Αμπάς συμμετέχει σε κυβερνητικό σχήμα με δεξιό προσανατολισμό.
Κατά την προεκλογική περίοδο, η πλευρά του Άιζενκοτ κράτησε αποστάσεις από το Ραάμ, εκτιμώντας ότι μια συμφωνία μαζί του θα μπορούσε να έχει πολιτικό κόστος. Παράλληλα, ο ίδιος έχει υποστηρίξει στο παρελθόν ότι τα αραβικά κόμματα δεν ανταποκρίνονται στις προϋποθέσεις που θέτει η σιωνιστική αντίληψη για τη διακυβέρνηση του Ισραήλ.
Από την άλλη, τα περιθώρια κινήσεων για τον Νετανιάχου φαίνονται να είναι πιο περιορισμένα. Χωρίς μια προφανή πηγή πρόσθετης κοινοβουλευτικής στήριξης, θα μπορούσε να αναζητήσει ενίσχυση μέσω μετακινήσεων βουλευτών από άλλους πολιτικούς σχηματισμούς. Ωστόσο, στην ομιλία του προς τους υποστηρικτές του, τα ξημερώματα της Τετάρτης, ξεκαθάρισε ότι απορρίπτει το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης που θα στηρίζεται σε αραβικά κόμματα.
Οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό συνασπισμού μπορεί να είναι επίπονες και να οδηγήσουν σε ασταθείς κυβερνήσεις. Ενδεικτικό είναι ότι μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου του 2022, ο Νετανιάχου χρειάστηκε 58 ημέρες μέχρι να σχηματίσει κυβέρνηση.
Θα μπορούσε να σχηματιστεί κυβέρνηση μειοψηφίας
Σε περίπτωση που κανένα μπλοκ δεν καταφέρει να εξασφαλίσει τις 61 έδρες, παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο ένας υποψήφιός να επιχειρήσει να κυβερνήσει χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία, βασιζόμενος στην κατά περίπτωση στήριξη άλλων βουλευτών.
Καθοριστική ενδέχεται να αποδειχθεί η στάση των αραβικών κομμάτων, τα οποία, εφόσον ενισχύσουν την παρουσία τους στην Κνεσέτ, θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις εξελίξεις και να διαμορφώσουν νέες ισορροπίες στο κοινοβούλιο.
Η Κοινή Λίστα, που εκπροσωπεί αρκετά αραβικά κόμματα του Ισραήλ, δεν φαίνεται διατεθειμένη να συμμετάσχει απευθείας σε μια κυβέρνηση συνεργασίας. Έχει, ωστόσο, αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να παράσχει ένα «δίχτυ ασφαλείας» σε οποιονδήποτε καταφέρει να απομακρύνει τον Νετανιάχου από την εξουσία.
Το σενάριο κυβέρνηση εθνικής ενότητας
Παρόλο που μοιάζει μακρινό σενάριο, Ισραηλινοί πολιτικοί σχολιαστές έχουν εξετάσει τις τελευταίες εβδομάδες το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης εθνικής ενότητας.
Για να καταστεί εφικτή μια τέτοια συνεργασία, ο Νετανιάχου θα έπρεπε να απομακρύνει από το κυβερνητικό σχήμα τόσο τους ακροδεξιούς εταίρους του όσο και τα υπερορθόδοξα κόμματα. Νετανιάχου και Άιζενκοτ, πάντως, συγκλίνουν σε αρκετά ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια.
Ο Αμίτ Σεγκάλ, πολιτικός αναλυτής του Channel 12, ο οποίος θεωρείται ότι διατηρεί στενές σχέσεις με τον Νετανιάχου, έδωσε μια διαφορετική διάσταση στην πρόσφατη τοποθέτηση του πρωθυπουργού. Όπως εκτίμησε, η έκκλησή του να «συνέλθει και να ενωθεί η σιωνιστική πλειοψηφία» ενδέχεται να αποτελεί άνοιγμα προς την πλευρά του Άιζενκοτ.
Δεν θα ήταν, άλλωστε, η πρώτη φορά που το Ισραήλ επιχειρεί μια τέτοια πολιτική συνεννόηση. Το 2020, ο Νετανιάχου κατέληξε σε συμφωνία κατανομής της εξουσίας με τον Μπένι Γκαντς, επίσης απόστρατο στρατηγό που κινούνταν στον χώρο του Κέντρου. Η συνεργασία, ωστόσο, δεν μακροημέρευσε και διαλύθηκε έναν χρόνο αργότερα, οδηγώντας τη χώρα σε νέα εκλογική αναμέτρηση.
Ακόμη και αν το σενάριο επανέλθει στο προσκήνιο, η υλοποίησή του δεν θα είναι εύκολη. Μια συμφωνία μεταξύ Νετανιάχου και Άιζενκοτ αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις και στα δύο στρατόπεδα, με την αντιπολίτευση να αντιμετωπίζει ιδιαίτερα δύσκολα μια συνεργασία με τον πρωθυπουργό, καθώς βασικός στόχος της προεκλογικής της εκστρατείας ήταν η απομάκρυνσή του από την εξουσία, με το επιχείρημα ότι δεν πρέπει να συνεχίσει να ηγείται της χώρας.
Θα γίνουν νέες εκλογές;
Το ενδεχόμενο μιας νέας εκλογικής αναμέτρησης παραμένει ανοιχτό, σε περίπτωση που οι πολιτικές διαβουλεύσεις δεν οδηγήσουν στον σχηματισμό κυβέρνησης. Το Ισραήλ έχει βρεθεί και στο παρελθόν αντιμέτωπο με παρατεταμένη πολιτική αστάθεια, καθώς από το 2019 έως το 2022 διεξήχθησαν πέντε εκλογικές αναμετρήσεις, χωρίς να καταστεί δυνατή η διαμόρφωση μιας σταθερής κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Πριν, ωστόσο, η χώρα οδηγηθεί ξανά στις κάλπες, θα προηγηθεί ένας κύκλος διαπραγματεύσεων. Ο υποψήφιος που θα λάβει από τον πρόεδρο την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης θα έχει προθεσμία 28 ημερών για να εξασφαλίσει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική στήριξη, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα παράτασης κατά δύο εβδομάδες.
Guardian & Bloomberg