Σε ένα όλο και πιο περίπλοκο στρατηγικό αδιέξοδο βρίσκεται η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση, με τις επιλογές της Ουάσιγκτον να περιορίζονται και το κόστος κάθε πιθανής κίνησης να αυξάνεται.
- Παρά τις παρασκηνιακές επαφές, η Τεχεράνη δεν υποχωρεί από τη θέση της για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, ο οποίος παραμένει κεντρικό σημείο της αντιπαράθεσης, αποτελώντας στρατηγικό όπλο και απειλή, αντίστοιχα, για Ιράν και ΗΠΑ.
- Ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει το δίλημμα της περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης, καθώς μια χερσαία επέμβαση, αν και θα αξιοποιούσε την αμερικανική υπεροχή, θα ενέπλεκε τις ΗΠΑ σε μια μακροχρόνια σύγκρουση με σημαντικές απώλειες.
- Η σύγκρουση αυξάνει την οικονομική πίεση μέσω της ανόδου των τιμών πετρελαίου, ενώ οι απειλές των Χούθι εντείνουν τους φόβους για ευρύτερη ενεργειακή κρίση, ασκώντας πρόσθετη πολιτική πίεση στον Λευκό Οίκο ενόψει εκλογών.
- Η κυβέρνηση Τραμπ, αντιμέτωπη με εσωτερική πολιτική πίεση, δεν έχει βρει εναλλακτική στρατηγική εξόδου, καθώς η στρατιωτική υπεροχή δεν αρκεί για να εξουδετερώσει την ικανότητα του Ιράν να προκαλεί ασύμμετρες απειλές.
Μετά από 13 συνεχείς ημέρες αμερικανικών επιθέσεων, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε μια προσωρινή παύση των αεροπορικών πληγμάτων στο Ιράν, υποστηρίζοντας ότι στόχος είναι να δημιουργηθεί χώρος για διπλωματικές επαφές.
Ωστόσο, παράλληλα έστειλε μήνυμα στην Τεχεράνη ότι οι αμερικανικές δυνάμεις παραμένουν «έτοιμες για δράση», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει πως η στρατιωτική πίεση έχει αποδυναμώσει σημαντικά την Τεχεράνη, όμως το βασικό ερώτημα παραμένει: Μπορεί η στρατηγική των επιθέσεων να οδηγήσει σε πολιτική υποχώρηση του Ιράν;
Μέχρι στιγμής τα δεδομένα δείχνουν ότι η απάντηση δεν είναι ξεκάθαρη, σημειώνει σε ανάλυσή του το CNN.
Διπλωματικές κινήσεις χωρίς ουσιαστική μετατόπιση
Υπάρχουν ενδείξεις ότι παρασκηνιακές διπλωματικές προσπάθειες βρίσκονται σε εξέλιξη.
Το Ιράν επιβεβαίωσε πρόσφατες συνομιλίες με το Ομάν σε επίπεδο υφυπουργών Εξωτερικών, όμως δεν υπάρχουν σημάδια ότι η Τεχεράνη είναι διατεθειμένη να εγκαταλείψει τη βασική της θέση που οδήγησε στη νέα κρίση.
Κεντρικό σημείο αντιπαράθεσης παραμένει ο έλεγχος της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του κόσμου.
Για την κυβέρνηση Τραμπ η δυνατότητα του Ιράν να επηρεάζει την ελεύθερη διακίνηση πετρελαίου αποτελεί στρατηγική απειλή. Για την Τεχεράνη, όμως, αποτελεί ένα από τα βασικά διαπραγματευτικά της όπλα.
Η επιλογή της κλιμάκωσης και το κόστος μιας χερσαίας επέμβασης
Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται ξανά αντιμέτωπος με το δίλημμα που χαρακτήρισε την αμερικανική πολιτική έναντι του Ιράν από την αρχή της σύγκρουσης.
Η στρατιωτική πίεση δεν φαίνεται να έχει οδηγήσει σε αλλαγή στάσης της Τεχεράνης, ενώ η περαιτέρω κλιμάκωση δημιουργεί νέους κινδύνους.
Μια πιθανή επιλογή για τον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο θα ήταν η ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων, κάτι που θα αξιοποιούσε το αμερικανικό στρατιωτικό πλεονέκτημα.
Ωστόσο, μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες Αμερικανών στρατιωτών και να εμπλέξει τις ΗΠΑ σε μια μακροχρόνια σύγκρουση στη Μέση Ανατολή - ακριβώς το σενάριο που ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι ήθελε να αποφύγει.
Η σύγκρουση έχει ήδη διαρκέσει πολύ περισσότερο από την αρχική εκτίμηση της αμερικανικής κυβέρνησης, η οποία μιλούσε για μια επιχείρηση διάρκειας λίγων εβδομάδων.
Η ενεργειακή κρίση επιστρέφει στο προσκήνιο
Παράλληλα με τη στρατιωτική διάσταση, αυξάνεται η οικονομική πίεση.
Η άνοδος των τιμών πετρελαίου τις προηγούμενες ημέρες έφερε ανησυχίες για νέες αυξήσεις στις τιμές καυσίμων στις ΗΠΑ, προκαλώντας πρόσθετη πολιτική πίεση στον Λευκό Οίκο.
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από την απειλή των ανταρτών Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν και έχουν ήδη δείξει ότι μπορούν να επηρεάσουν τις θαλάσσιες μεταφορές στην περιοχή.
Με τα παγκόσμια αποθέματα αργού πετρελαίου να πλησιάζουν σε χαμηλά επίπεδα, οι φόβοι για μια ευρύτερη ενεργειακή κρίση εντείνονται.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική σημασία ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, όπου οι Ρεπουμπλικανοί αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικές προκλήσεις.
Οι επιλογές της κυβέρνησης Τραμπ
Σύμφωνα με την ανάλυση του CNN, η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει ουσιαστικά τρεις βασικές κατευθύνσεις:
1. Νέα στρατιωτική κλιμάκωση
Η πρώτη επιλογή θα ήταν η επέκταση των επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές του Ιράν, όπως μεταφορικά δίκτυα και ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Το μειονέκτημα είναι ότι μια τέτοια στρατηγική θα αύξανε την πίεση στον ιρανικό πληθυσμό, χωρίς απαραίτητα να αλλάξει τη στάση της ηγεσίας της χώρας.
Αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών φέρεται να έχουν εκτιμήσει ότι οι πρόσφατες αεροπορικές επιθέσεις δύσκολα θα οδηγήσουν την Τεχεράνη σε αλλαγή της διαπραγματευτικής της θέσης.
2. Οικονομικός αποκλεισμός
Μια δεύτερη επιλογή θα ήταν η κλιμάκωση του οικονομικού αποκλεισμού, με στόχο τον περιορισμό των εσόδων του ιρανικού κράτους και ιδιαίτερα των Φρουρών της Επανάστασης.
Ωστόσο, μια τέτοια στρατηγική θα απαιτούσε μήνες για να αποδώσει, ενώ θα μπορούσε να προκαλέσει νέα αντίδραση του Ιράν μέσω επιθέσεων σε εμπορικά πλοία στον Περσικό Κόλπο.
3. Επιστροφή στη διπλωματία
Η τρίτη επιλογή θα ήταν η προσπάθεια επαναφοράς μιας συμφωνίας για κατάπαυσης του πυρός.
Όμως, η Τεχεράνη δύσκολα θα αποδεχόταν μια συμφωνία χωρίς εγγυήσεις για τον ρόλο της στον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να θεωρηθεί πολιτική υποχώρηση από την Ουάσιγκτον και να προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Πολιτική πίεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ
Η σύγκρουση με το Ιράν εξελίσσεται πλέον και σε πολιτικό βάρος για την κυβέρνηση Τραμπ.
Δημοσκόπηση των CBS News/YouGov δείχνει ότι πολλοί Αμερικανοί δεν αισθάνονται ότι έχουν σαφή εικόνα για την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, ενώ σημαντικό ποσοστό θεωρεί πως η σύγκρουση εξελίχθηκε δυσκολότερα από τις αρχικές κυβερνητικές προβλέψεις.
Παράλληλα, μόνο ένα μέρος των πολιτών θεωρεί ότι οι ΗΠΑ έχουν το πλεονέκτημα στη σύγκρουση.
Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Μπιλ Κάσιντι κάλεσε τον Τραμπ να ανοίξει έναν ευρύτερο εθνικό διάλογο, υποστηρίζοντας πως χρειάζεται «κάτι διαφορετικό».
Το πρόβλημα για την αμερικανική κυβέρνηση είναι ότι, μετά από μήνες πολέμου, δεν έχει εμφανιστεί ακόμη μια εναλλακτική στρατηγική που να προσφέρει σαφή έξοδο.
Ένα αδιέξοδο χωρίς προφανή λύση
Η κυβέρνηση Τραμπ επιχείρησε να πετύχει την υποχώρηση του Ιράν μέσω της στρατιωτικής ισχύος χωρίς να οδηγήσει τις ΗΠΑ σε έναν νέο μεγάλο πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Όμως, η μέχρι τώρα πορεία της σύγκρουσης δείχνει τα όρια αυτής της προσέγγισης.
Η στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ δεν έχει εξαλείψει την ικανότητα του Ιράν να προκαλεί κόστος, ιδιαίτερα μέσω ασύμμετρων επιθέσεων και της απειλής για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Το μεγάλο ερώτημα, πλέον, είναι αν ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να διαμορφώσει μια έξοδο από μια σύγκρουση όπου κάθε επόμενο βήμα φαίνεται να δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει.
Για την ώρα, η κρίση Ιράν-ΗΠΑ μοιάζει να έχει μετατραπεί σε αυτό που οι αναλυτές χαρακτηρίζουν ως «κατάσταση χωρίς εύκολη νίκη».