Η αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει για την ανακοίνωση των νέων αμερικανικών οικονομικών μέτρων κατά του Ιράν, με τις ΗΠΑ να ανεβάζουν κατακόρυφα την πίεση στην Τεχεράνη και να προειδοποιούν τις χώρες που διατηρούν οικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς δεσμούς μαζί της.
- Οι ΗΠΑ απειλούν με σοβαρές οικονομικές συνέπειες όχι μόνο το Ιράν, αλλά και τις χώρες και επιχειρήσεις που συνεχίζουν να αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο ή να διευκολύνουν τις μεταφορές και την πρόσβαση στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
- Η επιτυχία της αμερικανικής στρατηγικής αμφισβητείται χωρίς τη συμμετοχή της Κίνας, η οποία αποτελεί τον κυριότερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου και απορρίπτει την τακτική των κυρώσεων, προκρίνοντας τη διπλωματική οδό για την επίλυση του ζητήματος.
- Η Τεχεράνη απαντά σκληραίνοντας τη στάση της και απειλεί να εμποδίσει τη διέλευση πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ, εάν οι γειτονικές χώρες συνταχθούν με την αμερικανική οικονομική εκστρατεία.
- Παρά τη σκληρή ρητορική των αξιωματούχων, εμφανίζονται ρωγμές στην ιρανική ηγεσία, με τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν να δηλώνει ότι η χώρα δεν μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο για πάντα, αποκαλύπτοντας εσωτερικές διαφωνίες.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, προειδοποίησε ότι έρχεται μια «οικονομική D-Day» για το Ιράν, κάνοντας λόγο για τη «μεγαλύτερη οικονομική επίθεση που έχει εξαπολυθεί ποτέ εναντίον αντιπάλου».
Σε άρθρο του στους Financial Times, μία ημέρα πριν από την προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου του, ο Μπέσεντ ανέφερε ότι στόχος της αμερικανικής κυβέρνησης είναι να «κόψει κάθε οικονομική γραμμή ζωής» που στηρίζει το ιρανικό καθεστώς, έως ότου η Τεχεράνη βρεθεί απομονωμένη.
Η ανακοίνωση των μέτρων αναμένεται στις 14:00 ώρα ΗΠΑ, δηλαδή στις 21:00 ώρα Ελλάδας, με τον Αμερικανό υπουργό Οικονομικών να αναμένεται να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για το εύρος και την εφαρμογή των νέων κυρώσεων.
Στο στόχαστρο όλοι όσοι κάνουν business με την Τεχεράνη
Το μήνυμα της Ουάσιγκτον δεν αφορά μόνο το ίδιο το Ιράν. Ο Μπέσεντ προειδοποίησε ευθέως χώρες και επιχειρήσεις που εξακολουθούν να αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο, να διευκολύνουν μεταφορές ή να παρέχουν πρόσβαση στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η αμερικανική κυβέρνηση απειλεί με σοβαρές οικονομικές συνέπειες όσους συνεχίσουν να λειτουργούν ως «οικονομικές αρτηρίες» της Τεχεράνης.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ήδη προειδοποιήσει την προηγούμενη εβδομάδα ότι οποιαδήποτε χώρα προσφέρει στο Ιράν «οποιοδήποτε είδος οικονομικής γραμμής ζωής» θα αντιμετωπίσει «τεράστιες οικονομικές συνέπειες».
Ο Μπέσεντ, μάλιστα, έχει δηλώσει ότι η Ουάσιγκτον σκοπεύει να ενισχύσει την οικονομική πίεση σε πρωτοφανή επίπεδα, υποστηρίζοντας ότι ο συνδυασμός αποκλεισμού και κυρώσεων μπορεί να οδηγήσει στην κατάρρευση της ιρανικής οικονομίας.
Κίνα, το μεγάλο «αγκάθι» για την Ουάσιγκτον
Το μεγάλο ερώτημα είναι κατά πόσο η αμερικανική στρατηγική μπορεί να πετύχει χωρίς τη συμμετοχή της Κίνας.
Το Πεκίνο αποτελεί τον σημαντικότερο αγοραστή του ιρανικού πετρελαίου, με εκτιμήσεις να αναφέρουν ότι απορροφά περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών αργού.
Η Κίνα έχει ήδη απορρίψει την αμερικανική λογική των κυρώσεων, υποστηρίζοντας ότι «οι κυρώσεις και οι τακτικές πίεσης δεν αποτελούν λύση» και ζητώντας πολιτική και διπλωματική προσέγγιση.
Μια προσπάθεια της Ουάσιγκτον να πλήξει ευθέως κινεζικές επιχειρήσεις που συνεργάζονται με το Ιράν θα μπορούσε, επομένως, να ανοίξει ένα νέο μέτωπο στις ήδη εύθραυστες σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας.
Η Τεχεράνη απαντά με απειλές για το πετρέλαιο και τα Στενά του Ορμούζ
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη σκληραίνει τη στάση της.
Ο επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαεΐ, δήλωσε ότι η χώρα του θα «εξουδετερώσει τον οικονομικό πόλεμο» και προειδοποίησε ότι, εάν γειτονικές χώρες συμμετάσχουν στην αμερικανική εκστρατεία, το Ιράν μπορεί να εμποδίσει τη διέλευση πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.
Παράλληλα, οι ιρανικές αρχές προειδοποίησαν ότι πλοία τα οποία παραβιάζουν τους κανόνες διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πρόστιμα, κράτηση ή ακόμη και κατάσχεση.
Η ναυτιλιακή κίνηση στο στρατηγικής σημασίας πέρασμα παραμένει ιδιαίτερα χαμηλή. Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Kpler, μόλις τέσσερα εμπορικά πλοία διέσχισαν τα Στενά την Κυριακή, έναντι 13 το Σάββατο, αν και τα στοιχεία ενδέχεται να αναθεωρηθούν.
Η εξέλιξη προκαλεί ανησυχία στις διεθνείς αγορές, καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας.
Ρωγμές στην ηγεσία του Ιράν
Την ώρα που οι σκληροπυρηνικοί αξιωματούχοι προειδοποιούν για κλιμάκωση, από την ιρανική ηγεσία εκπέμπονται και διαφορετικά μηνύματα.
Ο πρόεδρος, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε ότι το Ιράν «δεν μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο για πάντα», αφήνοντας να εννοηθεί ότι κάποια στιγμή θα πρέπει να ληφθούν αποφάσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Η δήλωση έρχεται σε αντίθεση με τη σκληρή ρητορική του μηχανισμού ασφαλείας, ο οποίος απορρίπτει την υποχώρηση και προειδοποιεί για αντίποινα εναντίον όσων στηρίξουν την αμερικανική οικονομική εκστρατεία.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, χαρακτήρισε τις αμερικανικές κυρώσεις απόπειρα επιβολής «εξωεδαφικής κυριαρχίας» στα κράτη-μέλη του ΟΗΕ, ενώ η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι όσοι εφαρμόσουν τα μέτρα ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ακόμη και δίωξη.
Πίεση και στις ΗΠΑ -Ακριβότερη ενέργεια, επίμονος πληθωρισμός
Ο οικονομικός πόλεμος έχει ήδη επιπτώσεις και στην αμερικανική οικονομία.
Οι τιμές της βενζίνης παραμένουν αυξημένες, ενώ αξιωματούχος της Federal Reserve προειδοποίησε ότι ο στόχος για τον πληθωρισμό ενδέχεται να παραμείνει εκτός εμβέλειας έως ότου τερματιστεί ο πόλεμος.
Παράλληλα, οι αγορές πετρελαίου παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή τις εξελίξεις γύρω από τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ.
Στην έναρξη των ασιατικών συναλλαγών τη Δευτέρα, το Brent υποχώρησε περισσότερο από 1%, στα περίπου 93,45 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI κινήθηκε επίσης χαμηλότερα, στα περίπου 86,14 δολάρια.
Το επόμενο μεγάλο τεστ, πάντως, έρχεται στις 21:00 ώρα Ελλάδας, όταν ο Σκοτ Μπέσεντ αναμένεται να αποκαλύψει το περιεχόμενο του αμερικανικού «οικονομικού D-Day».
Και το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πόσο σκληρές θα είναι οι νέες κυρώσεις κατά του Ιράν, αλλά πόσες χώρες θα τολμήσουν να συνεχίσουν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη και πόσο μακριά είναι διατεθειμένη να φτάσει η Ουάσιγκτον για να τις σταματήσει.