Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί μια νέα, ακόμη πιο επιθετική στροφή στη στρατηγική του απέναντι στο Ιράν, αυτή τη φορά με όπλο την οικονομική ασφυξία.
- Οι ΗΠΑ μετατοπίζουν τη στρατηγική τους από τη στρατιωτική πίεση στην οικονομική ασφυξία, απειλώντας με κυρώσεις οποιαδήποτε χώρα, τράπεζα ή επιχείρηση προσφέρει οικονομική διέξοδο στην Τεχεράνη, στοχεύοντας τα δίκτυα παράκαμψης των κυρώσεων.
- Η επιτυχία της οικονομικής πίεσης αμφισβητείται, καθώς το Ιράν έχει επιδείξει ιστορική ανθεκτικότητα στις κυρώσεις, ενώ η στρατηγική απαιτεί υπομονή, ένα χαρακτηριστικό που δεν διαθέτει ο Αμερικανός πρόεδρος, και τη συνεργασία αποξενωμένων συμμάχων.
- Η πίεση στην Τεχεράνη μπορεί να κλιμακωθεί με τον περιορισμό των εσόδων των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, την πίεση σε περιφερειακούς συμμάχους και την άσκηση οικονομικής πίεσης στην Κίνα, που αποτελεί βασικό αγοραστή ιρανικού πετρελαίου.
- Το Ιράν διαθέτει τη δυνατότητα να μετατρέψει την οικονομική πολιορκία σε πολιτικό πρόβλημα για τον Τραμπ ενόψει εκλογών, προκαλώντας επιθέσεις που θα αυξήσουν τις τιμές των καυσίμων και θα τον φέρουν προ διλήμματος.
Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το CNN, ο Αμερικανός πρόεδρος απειλεί με «την πιο συντριπτική οικονομική επιχείρηση που έχει γίνει ποτέ εναντίον οποιασδήποτε χώρας», σε μια προσπάθεια να αναγκάσει την Τεχεράνη να υποχωρήσει.
Η νέα στρατηγική Τραμπ έρχεται μετά την αποτυχία της αμερικανικής στρατιωτικής πίεσης να εξωθήσει το Ιράν σε παράδοση, αλλά και μετά το «πάγωμα» των συνομιλιών για το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Ο Τραμπ έχει πλέον διακόψει τις επαφές με την Τεχεράνη και, σύμφωνα με το CNN, η αμερικανική κυβέρνηση έχει ενημερώσει πολιτικούς συμμάχους του προέδρου ότι προσανατολίζεται σε έναν παρατεταμένο οικονομικό πόλεμο, με στόχο να καταστραφεί η ιρανική οικονομία και να υποχρεωθεί το καθεστώς σε συνθηκολόγηση.
Ο ίδιος ο Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος, δηλώνοντας ότι «η κατάσταση είναι τόσο καλή», παρά το γεγονός ότι ο πόλεμος που είχε χαρακτηρίσει νικηφόρο μέσα σε λίγες ημέρες βρίσκεται πλέον στον έκτο μήνα.
Από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στην οικονομική ασφυξία
Ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι θα στοχοποιήσει οποιαδήποτε χώρα επιτρέπει σε τράπεζες, επιχειρήσεις, αεροδρόμια ή κρατικούς φορείς να προσφέρουν οικονομική «ανάσα» στο Ιράν.
Στο στόχαστρο βρίσκονται, μεταξύ άλλων, το λαθρεμπόριο πετρελαίου, οι χρηματοπιστωτικές διευκολύνσεις, οι μεταφορές μετρητών, οι εταιρείες-βιτρίνες και τα δίκτυα που χρησιμοποιεί η Τεχεράνη για να παρακάμπτει τις κυρώσεις.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση του CNN, το μεγάλο ερώτημα είναι αν η οικονομική πίεση μπορεί πράγματι να αλλάξει τον υπολογισμό της ιρανικής ηγεσίας.
Ο Ντάνιελ Τσιτρίνοβιτς, πρώην στέλεχος των ισραηλινών στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών και επικεφαλής του τμήματος για το Ιράν στη Διεύθυνση Έρευνας και Ανάλυσης, εκτιμά ότι όσοι περιμένουν κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος εξαιτίας της οικονομικής πίεσης πιθανότατα θα διαψευστούν.
Όπως εξηγεί, το Ιράν έχει ήδη αντιμετωπίσει επί δεκαετίες εξαιρετικά αυστηρές κυρώσεις και, παρότι το κόστος για την οικονομία μπορεί να είναι τεράστιο, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Τεχεράνη αλλάζει τη στρατηγική της.
Το μεγάλο στοίχημα του Τραμπ: Θα έχει την υπομονή να περιμένει;
Εδώ, σύμφωνα με το CNN, βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Τραμπ.
Η καταστροφή μιας οικονομίας δεν είναι διαδικασία που ολοκληρώνεται μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες. Θα μπορούσε να απαιτήσει μήνες ή ακόμη και χρόνια και, συνεπώς, χρειάζεται στρατηγική υπομονή, κάτι που ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει δείξει ότι διαθέτει σε μεγάλο βαθμό.
Παράλληλα, μια πραγματικά αποτελεσματική οικονομική απομόνωση του Ιράν θα απαιτούσε τη συνεργασία συμμάχων και χωρών σε ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου, την Ευρώπη και την Ασία.
Πώς θα μπορούσε ο Τραμπ να κλιμακώσει την πίεση στο Ιράν
Το CNN σημειώνει ότι υπάρχουν τρόποι να αυξηθεί σημαντικά η πίεση στην Τεχεράνη. Μεταξύ άλλων, προτείνεται να περιοριστούν τα έσοδα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, να πιεστεί το δίκτυο των περιφερειακών συμμάχων του Ιράν και να αυξηθεί η οικονομική πίεση στην Κίνα, η οποία αποτελεί σημαντικό αγοραστή ιρανικού πετρελαίου.
Μια ακόμη πιο αποτελεσματική προσπάθεια θα απαιτούσε από τους συμμάχους των ΗΠΑ να κλείσουν τα παράνομα οικονομικά και εμπορικά δίκτυα μέσω των οποίων το Ιράν παρακάμπτει τις κυρώσεις.
Όμως εδώ εμφανίζεται ένα ακόμη παράδοξο: η κυβέρνηση Τραμπ έχει αποξενώσει αρκετούς από τους συμμάχους της, ενώ την ίδια στιγμή χρειάζεται τη συνεργασία τους για να πετύχει τον στόχο της.
Το Ιράν μπορεί να μετατρέψει τον πόλεμο σε πολιτικό εφιάλτη
Σύμφωνα με την ανάλυση του Στίβεν Κόλινσον στο CNN, το πρόβλημα για τον Τραμπ δεν είναι μόνο αν θα αντέξει ο ίδιος την οικονομική «πολιορκία». Είναι και το πώς θα αντιδράσει η Τεχεράνη.
Το Ιράν γνωρίζει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται πλέον λίγο περισσότερο από δύο μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Και, σύμφωνα με την ανάλυση του CNN, έχει ισχυρό πολιτικό κίνητρο να αρνηθεί στον Τραμπ τη δυνατότητα να παρουσιάσει μια «ήσυχη» εικόνα ενόψει της προεκλογικής περιόδου.
Μια νέα επίθεση με drones ή πυραύλους εναντίον της ναυτιλίας θα μπορούσε να αυξήσει το οικονομικό κόστος για τους Αμερικανούς καταναλωτές, επηρεάζοντας τις τιμές στα καύσιμα και στα τρόφιμα.
Τότε ο Τραμπ θα βρισκόταν μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: αν απαντήσει στρατιωτικά, κινδυνεύει να κλιμακώσει ακόμη περισσότερο την κρίση. Αν δεν απαντήσει, μπορεί να εμφανιστεί πολιτικά αδύναμος.
Και στις δύο περιπτώσεις, το ζήτημα του πολέμου μπορεί να επιστρέψει στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο των ΗΠΑ.
«Δεν με ενδιαφέρει ένας πόλεμος οικονομικής φθοράς με το Ιράν, όπου ο αμερικανικός λαός είναι αυτός που πληρώνει το τίμημα», δήλωσε στο CNN ο Δημοκρατικός βουλευτής Τζέιμς Γουόκινσο, αναφερόμενος στις επιπτώσεις στις τιμές της βενζίνης και των τροφίμων.
Το κρίσιμο ερώτημα
Παρά τις νέες απειλές του Τραμπ, το τέλος της σύγκρουσης παραμένει άγνωστο.
Όπως καταλήγει η ανάλυση του CNN, ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με το ίδιο θεμελιώδες ερώτημα: θα εξαντληθεί πρώτα η ανοχή των Αμερικανών στις συνέπειες του πολέμου ή η αντοχή του ιρανικού καθεστώτος στην οικονομική πίεση;
Το στοίχημα για τον Τραμπ δεν είναι πλέον μόνο αν μπορεί να πιέσει το Ιράν. Είναι αν μπορεί να επιμείνει στη στρατηγική του επί ικανό διάστημα, ώστε αυτή να αποδώσει - χωρίς το πολιτικό κόστος να γίνει πρώτα δυσβάσταχτο για τον ίδιο.