Μία από τις πιο φιλόδοξες αποστολές υποθαλάσσιας αρχαιολογίας των τελευταίων ετών αποκάλυψε περισσότερα από 900 αντικείμενα από δύο ναυάγια της εποχής της δυναστείας των Μινγκ στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, σε βάθος άνω των 1.500 μέτρων.
Τα ευρήματα ρίχνουν νέο φως στη θαλάσσια Οδό του Μεταξιού και στον παγκόσμιο ρόλο της Κίνας στο εμπόριο του 16ου αιώνα.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2023-2024 υπό την καθοδήγηση της Εθνικής Υπηρεσίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Κίνας και συνδύασε τεχνολογία αιχμής με ιστορική ανάλυση. Μεταξύ των αντικειμένων που ανασύρθηκαν περιλαμβάνονται πορσελάνες, κεραμικά, νομίσματα, εξωτικά ξύλα, κέρατα ελαφιών και κοχύλια, στοιχεία που συνθέτουν μια πολύτιμη εικόνα του διεθνούς εμπορίου της εποχής.
Δύο πλοία, δύο διαδρομές εμπορίου
Τα δύο ναυάγια εντοπίστηκαν το 2022, περίπου 93 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του νησιού Χαϊνάν και σε απόσταση μόλις 14 χιλιομέτρων μεταξύ τους. Παρά τη γεωγραφική εγγύτητα, φαίνεται πως εξυπηρετούσαν διαφορετικές εμπορικές διαδρομές.
Το πρώτο πλοίο μετέφερε κυρίως πορσελάνη προς εξαγωγή, πιθανότατα από τα φημισμένα εργαστήρια του Τζινγκντεζέν, της «πρωτεύουσας» της αυτοκρατορικής κινεζικής πορσελάνης. Αν και έχουν ανασυρθεί πάνω από 900 αντικείμενα, οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι περισσότερα από 10.000 παραμένουν ακόμη στον βυθό.
Το δεύτερο πλοίο είχε φορτίο φυσικών προϊόντων -εξωτικά ξύλα, κέρατα ελαφιών και όστρακα-, που πιθανότατα προέρχονταν από τον Ινδικό Ωκεανό ή τη Νοτιοανατολική Ασία και κατευθύνονταν προς την Κίνα. Το μοτίβο αυτό επιβεβαιώνει τον αμφίδρομο χαρακτήρα του θαλάσσιου εμπορίου κατά τη δυναστεία των Μινγκ: ένα πλοίο αναχωρούσε φορτωμένο με κινεζικά προϊόντα και το άλλο επέστρεφε με πρώτες ύλες.
Τεχνολογία του 21ου αιώνα στην υπηρεσία της Ιστορίας
Η επιχείρηση ξεχωρίζει όχι μόνο για την ιστορική της σημασία, αλλά και για τις ακραίες τεχνικές συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκε. Η έρευνα διεξήχθη με επανδρωμένα και μη επανδρωμένα υποβρύχια, εξοπλισμένα με κάμερες υψηλής ανάλυσης και τρισδιάστατους σαρωτές λέιζερ.
Καθοριστικό ρόλο έπαιξε το κινεζικό υποβρύχιο Shenhai Yongshi («Πολεμιστής των Βαθέων Υδάτων»), το οποίο επέτρεψε την ασφαλή ανάσυρση και την ψηφιακή χαρτογράφηση του ναυαγίου. Έτσι, οι επιστήμονες κατάφεραν να μελετήσουν όχι μόνο τα αντικείμενα, αλλά και τις συνθήκες του ναυαγίου και τον τρόπο διατήρησής τους επί πέντε αιώνες.
Η δυναστεία των Μινγκ και η άνοδος της Κίνας ως ναυτικής δύναμης
Η δυναστεία των Μινγκ (1368-1644) υπήρξε περίοδος έντονης οικονομικής και εμπορικής ανάπτυξης για την Κίνα. Ο πληθυσμός αυξήθηκε ραγδαία και οι θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές συνέδεσαν την Κίνα με την Ινδία, την Αραβία, την ανατολική Αφρική και, έμμεσα, την Ευρώπη.
Ορισμένα από τα ευρήματα χρονολογούνται στην περίοδο του αυτοκράτορα Τσενγκντε (1506-1521), ενώ άλλα ανάγονται στη βασιλεία του προκατόχου του, Χονγκτζί (1488-1505), στοιχείο που υποδηλώνει ότι τα πλοία ναυάγησαν σε μια εποχή ακμάζοντος θαλάσσιου εμπορίου.
Ένα εύρημα παγκόσμιας σημασίας
Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι τα δύο πλοία ανήκαν σε μια τακτική εμπορική γραμμή με στάσεις σε λιμάνια όπως η Μάλακα, η Κεϋλάνη (σημερινή Σρι Λάνκα) και η δυτική Ινδία. Η καλή οργάνωση του φορτίου ενισχύει την υπόθεση ότι επρόκειτο για οργανωμένο και επαναλαμβανόμενο εμπορικό δίκτυο.
Το εύρημα αμφισβητεί την παραδοσιακή εικόνα της Κίνας ως δύναμης προσανατολισμένης αποκλειστικά στην ξηρά και ενισχύει τη θέση της ως πρωταγωνίστριας των παγκόσμιων θαλάσσιων ανταλλαγών, πολύ πριν από την ευρωπαϊκή ναυτική επέκταση.
Οι κινεζικές αρχές χαρακτήρισαν την ανακάλυψη «παγκόσμιας κλάσης», καθώς αποτελεί απτή απόδειξη του πώς οι κοινωνίες του παρελθόντος τόλμησαν να διασχίσουν τους ωκεανούς, συνδέοντας πολιτισμούς και αγορές σε παγκόσμια κλίμακα.