Επιστήμονες που πραγματοποίησαν έρευνες στην περιοχή της δυτικής Ανταρκτικής ανακάλυψαν τα ίχνη ενός τεράστιου ποταμού που υπήρχε δεκάδες εκατ. χρόνια πριν.
Ο ποταμός αυτός είχε μήκος σχεδόν 1.500 χιλιόμετρα, όσο περίπου η απόσταση Αθήνα–Βερολίνο.
Η ανακάλυψη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances και βοήθησε τους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα πώς άλλαξε το κλίμα της Γης στο παρελθόν και τι μπορεί να συμβεί στο μέλλον.
Πριν από 44 έως 34 εκατομμύρια χρόνια, σε μια περίοδο που ονομάστηκε Ηώκαινος, η Γη ήταν πολύ διαφορετική. Δεν υπήρχαν μεγάλοι όγκοι πάγου στους πόλους και το κλίμα ήταν πολύ πιο ζεστό. Όμως τότε τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα άρχισαν να μειώνονται, η θερμοκρασία έπεσε και ξεκίνησε ο σχηματισμός παγετώνων.
Η διεθνής ομάδα επιστημόνων εντόπισε ιζήματα που περιέχουν ίχνη φυτικής και μικροβιακής ζωής κάτω από περίπου δύο χιλιόμετρα πάγου στην Ανταρκτική, στο πλαίσιο ερευνητικής γεώτρησης. Τα δείγματα ανασύρθηκαν από τον βυθό κάτω από το παγοκάλυμμα και περιλαμβάνουν λάσπη και πετρώματα με οργανικό υλικό.
Η ανάλυση των πυρήνων αποκάλυψε εγκλωβισμένους κόκκους γύρης, υπολείμματα φυτών και μικροοργανισμών. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα δείχνουν ότι στην περιοχή υπήρχε στο παρελθόν ανεπτυγμένο χερσαίο οικοσύστημα με ποτάμια, υγροτόπους και δάση εύκρατου κλίματος.
Ανταρκτική: Ένα οικοσύστημα 34 εκατ. χρόνια πριν, που δεν θυμίζει σε τίποτα το μόνιμα παγωμένη ήπειρο
Η χρονολόγηση των ιζημάτων τοποθετεί το οικοσύστημα περίπου πριν από 34 εκατομμύρια χρόνια, περίοδο κατά την οποία η Ανταρκτική άρχισε να μεταβαίνει από ηπειρωτικό περιβάλλον με ήπιο κλίμα σε μόνιμα παγωμένη ήπειρο. Ορισμένα φυτικά ίχνη σχετίζονται με είδη παρόμοια με σύγχρονες οξιές και κωνοφόρα, ενώ άλλα προέρχονται από φυτικές κοινότητες που δεν υπάρχουν πλέον.
Χημικές αναλύσεις των ιζημάτων επέτρεψαν στους επιστήμονες να εκτιμήσουν τις τότε θερμοκρασίες και τα επίπεδα βροχοπτώσεων. Τα δεδομένα δείχνουν ότι δεν επρόκειτο για σύντομη θερμή περίοδο, αλλά για σταθερό οικοσύστημα που διατηρήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματα προσφέρουν νέα στοιχεία για την απότομη κλιματική αλλαγή που συνέβη στην Ανταρκτική πριν από δεκάδες εκατομμύρια χρόνια, όταν σχηματίστηκε μόνιμο παγοκάλυμμα και μεταβλήθηκαν τα ωκεάνια ρεύματα, οδηγώντας σε παγκόσμια πτώση της στάθμης της θάλασσας.
Η γεώτρηση πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο του θερμού νερού, η οποία δημιουργεί κάθετο άνοιγμα στον πάγο χωρίς μηχανική διάτρηση. Σύμφωνα με την ομάδα, η βασική τεχνική δυσκολία ήταν η διατήρηση του ανοίγματος ώστε να μην παγώσει ξανά κατά τη διάρκεια της έρευνας.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα νέα δεδομένα μπορεί να συμβάλουν στη βελτίωση των κλιματικών μοντέλων και στην κατανόηση των μηχανισμών απότομων κλιματικών μεταβολών, με πιθανές επιπτώσεις και για τη σημερινή περίοδο ταχείας υπερθέρμανσης του πλανήτη.