Η εύθραυστη κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν δοκιμάζεται εκ νέου μετά τις σοβαρές ανταλλαγές πυρών που σημειώθηκαν στα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας φόβους για νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
- Ιρανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν «απρόκλητες επιθέσεις» εναντίον αμερικανικών αντιτορπιλικών στα Στενά του Ορμούζ, με τις ΗΠΑ να απαντούν άμεσα με πλήγματα σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Και οι δύο πλευρές κατηγόρησαν η μία την άλλη για παραβίαση της εκεχειρίας.
- Ο πρόεδρος Τραμπ υιοθέτησε επιθετική ρητορική, απειλώντας το Ιράν με σκληρότερες επιθέσεις εάν δεν υπογράψει άμεσα συμφωνία, ισχυριζόμενος μάλιστα ότι η Τεχεράνη έχει ήδη αποδεχθεί βασικούς αμερικανικούς όρους για το πυρηνικό της πρόγραμμα.
- Η Τεχεράνη διατηρεί ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας, εξετάζοντας την αμερικανική πρόταση μέσω του Πακιστάν, παρά τις συγκρούσεις. Εντούτοις, εσωτερικές σκληροπυρηνικές φωνές στο Ιράν απορρίπτουν το σχέδιο και προειδοποιούν για αντίποινα.
- Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κεντρικό σημείο κρίσης με σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις λόγω του αποκλεισμού της ναυσιπλοΐας, διατηρώντας την τιμή του πετρελαίου υψηλή. Παράλληλα, οι εντάσεις παραμένουν υψηλές στα σύνορα Ισραήλ-Λιβάνου, παρά τις διπλωματικές προσπάθειες.
Παρά τη νέα στρατιωτική ένταση ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επέμεινε ότι η εκεχειρία «παραμένει σε ισχύ», ενώ ταυτόχρονα εξαπέλυσε νέες απειλές προς την Τεχεράνη, ζητώντας την άμεση υπογραφή συμφωνίας με την Ουάσιγκτον.
Το νέο επεισόδιο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι δύο πλευρές επιχειρούν, μέσω έμμεσων διαπραγματεύσεων και με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν, να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο αποκλιμάκωσης έπειτα από μήνες πολέμου που έχουν προκαλέσει χιλιάδες θανάτους και σοβαρές αναταράξεις στη διεθνή οικονομία.
Νέες συγκρούσεις στο Ορμούζ
Σύμφωνα με την αμερικανική Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM), ιρανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν «απρόκλητες επιθέσεις» εναντίον τριών αμερικανικών πυραυλοφόρων αντιτορπιλικών που διέρχονταν τα Στενά του Ορμούζ με κατεύθυνση προς τον Κόλπο του Ομάν. Όπως ανακοίνωσε η Ουάσιγκτον, η επίθεση πραγματοποιήθηκε με πυραύλους, drones και μικρά ταχύπλοα σκάφη.
Οι αμερικανικές δυνάμεις απάντησαν άμεσα, εξαπολύοντας αεροπορικά πλήγματα σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις που, σύμφωνα με το Πεντάγωνο, χρησιμοποιούνταν για επιθέσεις κατά αμερικανικών στόχων. Στους στόχους περιλαμβάνονταν εγκαταστάσεις εκτόξευσης πυραύλων και drones, κέντρα διοίκησης και υποδομές πληροφοριών και επιτήρησης.
Η CENTCOM υποστήριξε ότι κανένα αμερικανικό πλοίο δεν υπέστη ζημιές, τονίζοντας παράλληλα ότι οι ΗΠΑ «δεν επιδιώκουν κλιμάκωση», αλλά είναι έτοιμες να προστατεύσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη κατηγόρησε ανοιχτά την Ουάσιγκτον για παραβίαση της εκεχειρίας. Η ιρανική στρατιωτική διοίκηση ανακοίνωσε ότι αμερικανικά πλήγματα στόχευσαν ιρανικό πετρελαιοφόρο και ακόμη ένα πλοίο κοντά στο Στενό του Ορμούζ, καθώς και παράκτιες περιοχές, μεταξύ των οποίων η νήσος Κεσμ.
Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις υποστήριξαν ότι ανταπέδωσαν άμεσα, προκαλώντας «σημαντικές ζημιές» σε αμερικανικά πολεμικά πλοία, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν ανεξάρτητες επιβεβαιώσεις για το μέγεθος των ζημιών.
Οι απειλές Τραμπ και το μήνυμα προς την Τεχεράνη
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιθετικός στις δηλώσεις του μετά το επεισόδιο, επιμένοντας ότι η εκεχειρία εξακολουθεί να ισχύει, αλλά προειδοποιώντας ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες για ακόμη πιο σκληρή απάντηση εάν δεν υπάρξει συμφωνία.
«Έπαιξαν μαζί μας σήμερα. Τους εξολοθρεύσαμε. Το θεωρώ κάτι ασήμαντο», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος σε δημοσιογράφους, ενώ μέσω της πλατφόρμας Truth Social απείλησε ότι «θα τους χτυπήσουμε πολύ πιο σκληρά και πολύ πιο βίαια στο μέλλον» αν η Τεχεράνη δεν υπογράψει «γρήγορα» συμφωνία με τις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι το Ιράν έχει αποδεχθεί βασικούς όρους της αμερικανικής πρότασης, μεταξύ αυτών τη δέσμευση να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα και να παραδώσει υλικό που σχετίζεται με το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ωστόσο, η Τεχεράνη δεν έχει επιβεβαιώσει τους ισχυρισμούς αυτούς.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε ότι οι συνομιλίες συνεχίζονται, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνίας, αν και αναγνώρισε ότι οι διαπραγματεύσεις παραμένουν εξαιρετικά δύσκολες.
Το Ιράν δεν κλείνει την πόρτα στις συνομιλίες
Παρά την οξύτατη ρητορική και τις νέες στρατιωτικές συγκρούσεις, η Τεχεράνη αποφεύγει προς το παρόν να εγκαταλείψει τις διπλωματικές επαφές.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ δήλωσε ότι η χώρα του εξακολουθεί να εξετάζει την αμερικανική πρόταση και θα διαβιβάσει την επίσημη απάντησή της μέσω του Πακιστάν, το οποίο έχει αναλάβει ρόλο βασικού διαμεσολαβητή.
Το Ισλαμαμπάντ διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη. Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σαμπάζ Σαρίφ, εξέφρασε την πεποίθηση ότι η προσωρινή εκεχειρία μπορεί να μετατραπεί σε «διαρκή κατάπαυση του πυρός», τονίζοντας ότι η χώρα του βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τις δύο πλευρές.
Ωστόσο, στο εσωτερικό του Ιράν δεν λείπουν οι σκληρές φωνές. Ανώτερα στελέχη του ιρανικού κοινοβουλίου έχουν χαρακτηρίσει το αμερικανικό σχέδιο συμφωνίας «λίστα επιθυμιών» της Ουάσιγκτον, ενώ αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι η χώρα «έχει το δάχτυλο στη σκανδάλη» σε περίπτωση νέων αμερικανικών επιθέσεων.
Τα Στενά του Ορμούζ και ο παγκόσμιος οικονομικός κίνδυνος
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το κεντρικό σημείο της κρίσης. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα παγκοσμίως για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που καθιστά κάθε στρατιωτική ένταση στην περιοχή απειλή για τη διεθνή οικονομία.
Από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη έχει επιβάλει αυστηρούς περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα, ενώ σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό περίπου 1.500 πλοία και 20.000 μέλη πληρωμάτων παραμένουν εγκλωβισμένα στον Κόλπο.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ συνεχίζουν τον αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών, μέτρο που εφαρμόζεται από τα μέσα Απριλίου και έχει επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις εμπορικές ροές στην περιοχή.
Οι αγορές πετρελαίου παρακολουθούν με ιδιαίτερη ανησυχία τις εξελίξεις. Αν και οι τιμές υποχώρησαν ελαφρώς μετά τις τελευταίες δηλώσεις περί συνέχισης των συνομιλιών, το πετρέλαιο Brent παραμένει κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, αντανακλώντας την αβεβαιότητα που επικρατεί.
Την ίδια στιγμή, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι αντιμετωπίζουν νέες επιθέσεις με πυραύλους και drones από το Ιράν, καλώντας τους πολίτες να ακολουθούν τις οδηγίες ασφαλείας. Η χώρα έχει δεχθεί περισσότερες επιθέσεις από οποιοδήποτε άλλο κράτος της περιοχής τους τελευταίους δύο μήνες.
Παράλληλη ένταση σε Λίβανο και Ισραήλ
Ενώ η διεθνής προσοχή στρέφεται στο Ορμούζ, η ένταση παραμένει υψηλή και στο δεύτερο μεγάλο μέτωπο του πολέμου, στα σύνορα Ισραήλ – Λιβάνου.
Λίβανος: Τουλάχιστον 12 νεκροί σε νέους βομβαρδισμούς του Ισραήλ
Η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε νέο γύρο συνομιλιών ανάμεσα στις κυβερνήσεις του Ισραήλ και του Λιβάνου για τις 14 και 15 Μαΐου στην αμερικανική πρωτεύουσα, παρά το γεγονός ότι η κατάπαυση του πυρός που ανακοινώθηκε τον Απρίλιο δεν έχει σταματήσει τις συγκρούσεις.
Οι δύο χώρες παραμένουν τεχνικά σε εμπόλεμη κατάσταση από το 1948, ενώ οι πρόσφατες επαφές θεωρούνται οι πρώτες ουσιαστικές συνομιλίες εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν δήλωσε ότι απαιτείται συμφωνία ασφαλείας και πλήρης παύση των ισραηλινών επιθέσεων πριν υπάρξει συνάντηση κορυφής μεταξύ των δύο χωρών.
Την ίδια ώρα, η Χεζμπολάχ συνεχίζει τις επιθέσεις εναντίον ισραηλινών στόχων στον νότιο Λίβανο, ενώ το Ισραήλ εξαπολύει αεροπορικούς βομβαρδισμούς που, σύμφωνα με τη Βηρυτό, έχουν προκαλέσει τον θάνατο αμάχων, ανάμεσά τους και παιδιά.
Η εικόνα που διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά ασταθής. Παρά τις διπλωματικές προσπάθειες και τις δημόσιες διαβεβαιώσεις περί συνέχισης της εκεχειρίας, οι αλλεπάλληλες στρατιωτικές συγκρούσεις αποκαλύπτουν πόσο εύκολα η περιοχή μπορεί να επιστρέψει σε μια γενικευμένη ανάφλεξη με παγκόσμιες συνέπειες.