Το Σανζία [SunZia] παράγει περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από το φράγμα Χούβερ. Είναι το μεγαλύτερο έργο καθαρής ενέργειας στην ιστορία της χώρας.
- Το έργο Σανζία, που προτάθηκε το 2006, παρέμεινε εγκλωβισμένο για 17 χρόνια σε γραφειοκρατικά και οικονομικά αδιέξοδα. Αντιμετώπισε συγκρούσεις με στρατιωτική βάση, μηνύσεις και την απόρριψη της αρχικής χάραξης από την πολιτεία του Νέου Μεξικού.
- Η καμπή ήρθε το 2022, όταν η εταιρεία ανέλαβε ολόκληρο το έργο, πρότεινε νέα διαδρομή παρακάμπτοντας το πεδίο βολής, και εξασφάλισε ομοσπονδιακή έγκριση σε χρόνο ρεκόρ, αντλώντας χρηματοδότηση 11 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
- Στο Νέο Μεξικό, οι συμβιβασμοί αποδείχθηκαν κλειδί της επιτυχίας. Οι γραμμές μεταφοράς μετακινήθηκαν για την προστασία των αποδημητικών πτηνών, κερδίζοντας την υποστήριξη περιβαλλοντικών οργανώσεων και την ομόφωνη έγκριση της πολιτείας.
- Αντίθετα, στην Αριζόνα η σύγκρουση συνεχίζεται, καθώς η διαδρομή διασχίζει την ιερή κοιλάδα του Σαν Πέδρο. Κοινότητες ιθαγενών και περιβαλλοντιστές συνεχίζουν τη δικαστική μάχη, με την αγωγή τους κατά της εταιρείας να εκκρεμεί.
Όταν πέφτει ο ήλιος στο κεντρικό Νέο Μεξικό, ο άνεμος δυναμώνει και σφυρίζει μέσα από τα άνυδρα φαράγγια. Από τον περασμένο Ιούνιο, οι ίδιες ριπές γυρίζουν το μεγαλύτερο αιολικό πάρκο που έχει δει ποτέ η βορειοαμερικανική ήπειρος, λίγες ώρες ανατολικά του Αλμπουκέρκι.
Πάνω από 900 γιγάντιες χαλύβδινες ανεμογεννήτριες, η καθεμία ψηλή όσο το Άγαλμα της Ελευθερίας, απλώνονται σε μια ερημική έκταση περίπου όσο το Σικάγο. Συνδέονται με μια γραμμή μεταφοράς περίπου 885 χιλιομέτρων που διασχίζει τα νοτιοδυτικά των Ηνωμένων Πολιτειών. Ήδη τροφοδοτούν με ρεύμα πάνω από ένα εκατομμύριο νοικοκυριά, μέχρι και στην Καλιφόρνια.
Aιολικό πάρκο και γραμμή μεταφοράς μαζί
Το Σανζία [SunZia], αιολικό πάρκο και γραμμή μεταφοράς μαζί, παράγει περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από το φράγμα Χούβερ. Είναι το μεγαλύτερο έργο καθαρής ενέργειας στην ιστορία της χώρας. Μόλις οι ανεμογεννήτριες μπήκαν σε λειτουργία, έσπασαν τα ρεκόρ αιολικής παραγωγής στο ενεργειακό μείγμα της Καλιφόρνιας. Εκεί τη μέρα κυριαρχεί ο ήλιος, αλλά τη νύχτα τα φώτα τα κρατούν όλο και πιο συχνά αναμμένα οι άνεμοι του Νέου Μεξικού.
Η εταιρεία που ανέπτυξε το έργο, η Πάτερν Ένερτζι, υπολογίζει ότι μέχρι το επόμενο καλοκαίρι θα έχει αποτραπεί η εκπομπή περίπου 9 εκατομμυρίων τόνων διοξειδίου του άνθρακα. Και το έργο έρχεται τη στιγμή που η Αμερική, ύστερα από χρόνια στασιμότητας, διψά για ρεύμα. Η ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί κατά 25% ως το τέλος της δεκαετίας και κατά 78% ως το 2050.
Ο άνεμος της ερήμου τροφοδοτεί πια την Καλιφόρνια
«Δουλεύει!» Αυτό το τηλεφώνημα θυμάται ότι δέχθηκε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Χάντερ Άρμιστεντ, από τον επικεφαλής μηχανικό του, τη στιγμή που οι ανεμογεννήτριες ξεκίνησαν για πρώτη φορά. «Παράγαμε ενέργεια και αυτή εμφανιζόταν 885 χιλιόμετρα μακριά, στο Φοίνιξ, σχεδόν σαν μαγεία». Στα εγκαίνια, μερικοί εργάτες έδειχναν περήφανοι καινούργιες δερματοστιξίες με ανεμογεννήτριες. «Είναι η περηφάνια τους ότι για την υπόλοιπη ζωή τους θα περνούν από εδώ με το αυτοκίνητο και θα λένε στο παιδί τους: "Εγώ το έφτιαξα αυτό"», είπε ο Άρμιστεντ.
Κι όμως, το Σανζία λίγο έλειψε να μη γίνει ποτέ. Η πρώτη πρόταση κατατέθηκε το 2006. Τότε ο άνθρακας ήταν ακόμη η σημαντικότερη πηγή ηλεκτρισμού στη χώρα και η κατανάλωση έμενε σχεδόν σταθερή κάθε χρόνο. Για τα επόμενα 17 χρόνια το έργο δεν κατάφερε ούτε να ξεκινήσει, εγκλωβισμένο σε οικονομικά και γραφειοκρατικά αδιέξοδα. Πέρασε από πέντε προεδρικές διοικήσεις, άλλαξε ιδιοκτήτη, άλλαξε χάραξη και συγκρούστηκε με μια στρατιωτική βάση.
Το 2018 το Νέο Μεξικό απέρριψε την αρχική διαδρομή της γραμμής. Αγωγές από ιθαγενείς κοινότητες και περιβαλλοντικές οργανώσεις συνόδευαν κάθε βήμα, και κάποιες εκκρεμούν ακόμη. Ο γερουσιαστής του Νέου Μεξικού Μάρτιν Χάινριχ έχει πει ότι το Σανζία ήταν βασικός λόγος που συνυπέγραψε το νέο σχέδιο της Γερουσίας για τις αδειοδοτήσεις. Το σχέδιο επιτρέπει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση να συντονίζει ταυτόχρονα τις εγκρίσεις για γραμμές που διασχίζουν πολλές πολιτείες, ώστε καμία πολιτεία να μην μπορεί να καθυστερεί τις άλλες.
Το πιο δύσκολο εμπόδιο ήταν η διέλευση από το πεδίο βολής πυραύλων Γουάιτ Σαντς. Ο Ντέιβιντ Χέις, υφυπουργός Εσωτερικών επί κυβέρνησης Ομπάμα, υποστηρίζει όμως ότι το έργο το κράτησε πίσω η χρηματοδότηση περισσότερο από τη γραφειοκρατία. «Τα γεγονότα είναι γεγονότα, πήραν την άδειά τους», λέει. Αυτό έγινε ήδη από το 2015, αφού η κυβέρνηση Ομπάμα είχε βάλει το έργο σε διαδικασία ταχείας έγκρισης.
«Τελειώσαμε λοιπόν με την άδεια. Ζήτω, σωστά; Και μετά δεν γίνεται τίποτα. Τίποτα». Η ομοσπονδιακή έγκριση απαιτούσε να θαφτούν τμήματα της γραμμής κάτω από το έδαφος κοντά στο πεδίο βολής, και αυτό εκτόξευε το κόστος. Όπως λέει ο Άρμιστεντ, ακόμη κι αν όλα είχαν πάει ομαλά, «δεν υπήρχε πραγματικά ανάγκη στην αγορά».
Η στροφή ήρθε το 2022. Η Πάτερν Ένερτζι, που αρχικά είχε αναλάβει μόνο το αιολικό πάρκο, πήρε και τη γραμμή μεταφοράς. Κατατέθηκε νέα αίτηση με διαδρομή που παρέκαμπτε το πεδίο βολής. Σε λιγότερο από δύο χρόνια, ταχύτητα σχεδόν πρωτοφανή για την ομοσπονδιακή γραφειοκρατία, η νέα έγκριση είχε βγει. Ακολούθησαν 11 δισεκατομμύρια δολάρια από διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, συνταξιοδοτικά ταμεία και επενδυτές καθαρής ενέργειας. «Δεν υπάρχει πια η δικαιολογία» μιας αγοράς που δεν είναι έτοιμη, λέει ο Άρμιστεντ. «Ήρθε η ώρα και πρέπει να το κάνουμε».
Τα μυστικά της επιτυχίας
Ένα από τα μυστικά της επιτυχίας στο Νέο Μεξικό ήταν οι συμβιβασμοί, ακόμη και με τους πρώτους επικριτές, ανάμεσα στους οποίους ήταν και τα πουλιά. Αυτή την εποχή οι καναδικοί γερανοί με το κατακόκκινο στέμμα φτάνουν στα νοτιοδυτικά για να ξεχειμωνιάσουν, όχι μακριά από τις νέες γραμμές υψηλής τάσης. Το είδος είχε φτάσει κοντά στην εξαφάνιση στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν τα υδροηλεκτρικά φράγματα αποξήραναν τους υγροτόπους.
Η αρχική χάραξη περνούσε μέσα από έναν από τους πιο πολυσύχναστους μεταναστευτικούς διαδρόμους της χώρας. Η Σάρα Ρόουζ, αντιπρόεδρος για το κλίμα στην Εθνική Εταιρεία Όντουμπον, λέει ότι ο αρχικός φορέας του έργου έμεινε σχεδόν αδιάφορος στις ανησυχίες τους, αλλά η νέα διοίκηση αποδείχθηκε απρόσμενα ανοιχτή. «Πήραν πολύ σοβαρά τον ρόλο τους και συνεργάστηκαν μαζί μας με ακεραιότητα και καλή πίστη», λέει.
Οι γραμμές μετακινήθηκαν βορειότερα, στήθηκαν δίπλα σε υπάρχουσες υποδομές ή εξοπλίστηκαν με οπτικές προειδοποιήσεις για τα πτηνά. Αυτό έφτασε για να εγκρίνει ομόφωνα το έργο το 2022 η Επιτροπή Δημοσίων Ρυθμίσεων του Νέου Μεξικού, η ίδια που το είχε απορρίψει λίγα χρόνια νωρίτερα.
Στην Αριζόνα όμως η διαδρομή έμεινε ίδια. Ο περιβαλλοντιστής Πίτερ Ελς δίνει εδώ και χρόνια μάχη στα δικαστήρια ενάντια στη διέλευση του έργου από την κοιλάδα του Σαν Πέδρο, που είναι ιερός τόπος για τους Τοχόνο Οόνταμ και τους Απάτσι του Σαν Κάρλος.
Η εικόνα των νέων πυλώνων στο τοπίο, λέει, μοιάζει με «πένθος για έναν θάνατο, σαν οικολογική ανθρωποκτονία». Ο Άρμιστεντ απαντά ότι το κομμάτι της Αριζόνας «είχε ήδη κλείσει» και ότι η αρχική ομοσπονδιακή άδεια είχε κρίνει την κοιλάδα «τη λιγότερο επιβαρυντική και καλύτερη διαδρομή». Η αγωγή των δύο φυλών κατά της εταιρείας και του υπουργείου Εσωτερικών εκκρεμεί.
Στο μεταξύ, το γειτονικό έργο Σάουθλαϊν, μια γραμμή υψηλής τάσης περίπου 450 χιλιομέτρων ανάμεσα σε Αριζόνα και Νέο Μεξικό, αρχίζει να κατασκευάζεται του χρόνου. Έχει σχεδιαστεί με τόση προσοχή στο οικολογικό και πολιτισμικό αποτύπωμα, που ακόμη και ο Ελς το επαινεί. «Αν περισσότεροι έρχονταν στο τραπέζι ψάχνοντας λύσεις αντί να περιμένουν σύγκρουση», λέει η Ρόουζ, «νομίζω ότι θα κινούμασταν πολύ πιο γρήγορα».