Η πρόσφατη επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα και ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδας-ΗΠΑ δεν αποτελούν μία ακόμη εθιμοτυπική διπλωματική συνάντηση, αλλά σφραγίζουν μια βαθιά γεωπολιτική μετατοπισμένη ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο έγκριτος νομικός και τουρκολόγος δρ Δημήτρης Σταθακόπουλος αποκωδικοποιεί στο iefimerida.gr τα μηνύματα της επίσκεψης, εξηγώντας τι κέρδισε η ελληνική πλευρά και για ποιους λόγους η Άγκυρα παρακολουθεί με έκδηλο προβληματισμό τις εξελίξεις στην Αθήνα.
Από την αναζήτηση ασφάλειας, στην παροχή στρατηγικής αξίας
Σύμφωνα με τον δρ. Σταθακόπουλο, το κεντρικό διακύβευμα για την ελληνική εξωτερική πολιτική δεν είναι η προσδοκία μιας αυτόματης αμερικανικής στήριξης σε κάθε ελληνική θέση, καθώς η Ουάσιγκτον συνεχίζει να τηρεί τις παραδοσιακές ισορροπίες. Η πραγματική επιτυχία έγκειται στην αλλαγή του ίδιου του χαρακτήρα της συμμαχίας.
«Η Ελλάδα επιχειρεί να μετακινηθεί από τη θέση του συμμάχου που ζητά ασφάλεια στη θέση του συμμάχου που παρέχει στρατηγική αξία», επισημαίνει χαρακτηριστικά ο δρ. Σταθακόπουλος, προσθέτοντας: «Γιατί μια Ελλάδα που ζητάει προστασία είναι σύμμαχος. Μια Ελλάδα που προσφέρει στρατηγικές δυνατότητες είναι εταίρος. Και στη γεωπολιτική, η διαφορά είναι τεράστια».
Ο ρόλος του Κάθετου Διάδρομου
Η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να «διαλέξει» μονομερώς την Ελλάδα έναντι της Τουρκίας, δεδομένων των τεράστιων γεωπολιτικών πλεονεκτημάτων της Άγκυρας (Στενά, Εύξεινος Πόντος, πρόσβαση σε Μέση Ανατολή και Καύκασο). Ωστόσο, η Αθήνα αποκτά, πλέον, αυτόνομο ειδικό βάρος που ξεπερνά το στενό ελληνοτουρκικό ισοζύγιο.
Καταλύτη σ΄ αυτή την εξέλιξη αποτελεί η Αλεξανδρούπολη, η οποία αναδεικνύεται σε κόμβο με τεράστια στρατιωτική και ενεργειακή σημασία, συνδέοντας την Ανατολική Μεσόγειο με τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη. Παράλληλα, ο Κάθετος Διάδρομος (Vertical Corridor) —το δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας— μετατρέπει τη χώρα σε νότια πύλη εισόδου για το αμερικανικό LNG, μειώνοντας δραστικά την ενεργειακή εξάρτηση της περιοχής από μία και μόνο κατεύθυνση.
Η ανάδυση της Ελλάδας ως αυτόνομου πυλώνα σταθερότητας εκνευρίζει την Αγκυρα
Αυτό που προκαλεί έντονο προβληματισμό στην ηγεσία της Τουρκίας δεν είναι απλώς μια εφήμερη σύσφιξη των σχέσεων Αθήνας και Ουάσιγκτον, αλλά η μονιμότητα των νέων δεδομένων. Η ελληνική ναυτιλία και οι υποδομές δημιουργούν ένα ευρύτερο πλέγμα ασφάλειας, μεταφορών και στρατηγικής πρόσβασης.
Το πραγματικό στοίχημα, το οποίο φαίνεται να κερδίζει η Αθήνα, είναι να καταστεί τόσο χρήσιμη για τα δυτικά συμφέροντα, ώστε να μην αντιμετωπίζεται πλέον αποκλειστικά ως «το μικρότερο μέρος» στην εξίσωση της περιοχής. Αυτή η ανάδυση της Ελλάδας ως αυτόνομου πυλώνα σταθερότητας είναι που, κατά τον Δρ. Σταθακόπουλο, ενοχλεί και προβληματίζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο την Άγκυρα.