Η Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτεί την έναρξη της Σαρακοστής και αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές ημέρες της ορθόδοξης παράδοσης που συνδυάζεται με την ελληνική γαστρονομία.
Καιρού επιτρέποντος, σε όλη την Ελλάδα, οικογένειες, παιδιά και παρέες εκδράμουν στη φύση την Καθαρά Δευτέρα για να πετάξουν χαρταετό και να γιορτάσουν τα Κούλουμα, με μουσική, χορούς και σαρακοστιανά εδέσματα.
Το τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας στρώνεται με λαγάνα, χαλβά, ταραμοσαλάτα, θαλασσινά, ενώ «καθαρίζεται» ό,τι υπάρχει στο σπίτι από κρέας ώστε να μπούμε στο 40ήμερο της νηστείας.
Εγκράτεια και παράδοση στο τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας
Ποιος είναι όμως ο συμβολισμός για το τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας και γιατί τρώμε λαγάνα, χαλβά και σαρακοστιανά;
Λαγάνα, πλακουτσωτή και κριτσανιστή απόλαυση
Η λαγάνα αναφέρεται ως έδεσμα σε πολλά κείμενα της αρχαιότητας. Μια πλακωτή ζύμη με αλεύρι και νερό που συνδέεται με την έννοια της πνευματικής κάθαρσης. Σύμφωνα με την παράδοση, η λαγάνα θυμίζει τη βοήθεια του Θεού στους Ισραηλίτες κατά την Έξοδο, παραπέμποντας στα άζυμα ψωμιά που έφτιαξαν στην ερήμο.
Το έθιμο της λαγάνας παρέμεινε αναλλοίωτο ανά τους αιώνες και συνηθίζεται να παρασκευάζεται και σήμερα, με μεράκι και έμπνευση από τους αρτοποιούς, οι οποίοι δοκιμάζουν νέες γεύσεις και διαφορετικά άλευρα, όπως λαγάνα από καλαμπόκι, αλεύρι ολικής ή ζέας.
Ο χαλβάς είναι γλυκιά πλευρά της νηστείας
Ο χαλβάς, νηστίσιμος και θρεπτικός, συμβολίζει τη λιτότητα αλλά και τη γλυκύτητα της νέας περιόδου που ξεκινά.
Από τα πιο διαδεδομένα νηστίσιμα γλυκά, ο «χαλβάς του μπακάλη» όπως έχει επικρατήσεις να λέγεται, προσφέρει εξτρα ενέργεια στον οργανισμό σε μια περίοδο αποχής από ζωικά προϊόντα. Ενα ελληνικό superfood πλούσιο σε μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (καλά λιπαρά), τα οποία βοηθούν στη μείωση της κακής χοληστερόλης (LDL) και στην προστασία της καρδιάς.
Ταχίνι, μέλι, κομμάτια σοκολάτας, ξηροί καρποί, ένα νόστιμο έδεσμα για την Καθαρά Δευτέρα, που αγαπούν μικροί και μεγάλοι.
Τα σαρακοστιανά και ο συμβολισμός τους
Τα σαρακοστιανά, τροφές χωρίς αίμα, υπενθυμίζουν τη νηστεία των 40 ημερών που οδηγεί στο Πάσχα. Χταπόδι, καλαμάρια, γαρίδες, γυαλιστερές και φυσικά όσπρια, ελιές, τουρσιά και ταραμοσαλάτα στο τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας.
Από κοντά και το καθιερωμένο πέταγμα του χαρταετού, έθιμο που συμβολίζει την πνευματική ανάταση και την προσπάθεια του ανθρώπου να «υψωθεί» πιο κοντά στο Θείο.
Kαι δύο tip: Ο χαλβάς θα πρέπει να καταναλώνεται με μέτρο γιατί περιέχει πολλές θερμίδες. Η Βαρβάκειος Αγορά, για όποιον βρίσκεται στην Αθήνα, είναι ανοιχτή όλη τη νύχτα της Κυριακής μέχρι και την Καθαρά Δευτέρα, μία πραγματική εμπειρία για όποιον κάνει τα ψώνια του εκεί.