Στο ΑΠΘ ξεκίνησε διεθνές συνέδριο για τις προκλήσεις, τις διώξεις και το μέλλον των χριστιανών στη Μέση Ανατολή.
- Κατά την έναρξη του συνεδρίου, εκπρόσωποι του ΑΠΘ και της Εκκλησίας τόνισαν πως οι χριστιανικές κοινότητες στη φλεγόμενη Μέση Ανατολή παραμένουν φωνές ειρήνης και φορείς ανθρωπιστικών αξιών, υπογραμμίζοντας την ιστορική τους παρουσία και την ανάγκη διατήρησής της με διεθνή ευθύνη.
- Ο καθηγητής Antony O'Mahony της Οξφόρδης παρουσίασε στοιχεία για τη ραγδαία μείωση των χριστιανών στη Μέση Ανατολή, από 13% το 1910 σε λιγότερο από 4% σήμερα. Συνέδεσε αυτή τη συρρίκνωση με ιστορικές ανακατατάξεις, διώξεις, συγκρούσεις και την άνοδο θρησκευτικών εθνικισμών.
- Εκπρόσωποι Εκκλησιών από Ιεροσόλυμα, Συρία, Λίβανο, Αίγυπτο και Αλεξάνδρεια κατέθεσαν μαρτυρίες για τη δραματική μείωση των χριστιανών και τις δυσκολίες ασφάλειας, οικονομίας και πρόσβασης.
- Οι εργασίες του συνεδρίου θα συνεχιστούν με συζητήσεις γύρω από τη θρησκευτική ελευθερία, τη γεωπολιτική, τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και τον καίριο ρόλο των χριστιανικών κοινοτήτων στη συνύπαρξη και την πολυμορφία της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.
Με φόντο τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις και τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή, ξεκίνησε στη Θεολογική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το διήμερο διεθνές επιστημονικό συνέδριο με τίτλο «Οι Χριστιανοί της Μέσης Ανατολής: Προκλήσεις και Προοπτικές». Στόχος του συνεδρίου είναι να ανοίξει ένας ουσιαστικός επιστημονικός και εκκλησιαστικός διάλογος γύρω από τις θρησκευτικές εντάσεις, τις μετακινήσεις πληθυσμών, τη θρησκευτική ελευθερία και το μέλλον των ιστορικών χριστιανικών κοινοτήτων στην περιοχή όπου γεννήθηκε ο χριστιανισμός.
«Οι χριστιανικές κοινότητες παραμένουν φωνές ειρήνης»
Κατά την έναρξη των εργασιών, ο αντιπρύτανης του ΑΠΘ και διευθυντής του μεταπτυχιακού προγράμματος «Θρησκεία, Γεωπολιτική και Διεθνής Ασφάλεια», καθηγητής Νικόλαος Μαγγιώρος, χαρακτήρισε τη Μέση Ανατολή «μια περιοχή που φλέγεται», επισημαίνοντας ωστόσο ότι εξακολουθεί να αποτελεί «τη γη όπου γεννήθηκε και διαδόθηκε ο χριστιανισμός».
Όπως τόνισε, παρά τις συγκρούσεις, τις αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμών και τις αλλεπάλληλες κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, οι χριστιανικές κοινότητες «αντέχουν και συνεχίζουν να αποτελούν φωνές ειρήνης και συνύπαρξης, αλλά και φορείς ανθρωπιστικών αξιών».
Ο ίδιος σημείωσε ότι η προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας, η διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής δεν αποτελούν μόνο τοπικό ζήτημα, αλλά ευθύνη της διεθνούς κοινότητας.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο πρύτανης του ΑΠΘ Κυριάκος Αναστασιάδης, ο οποίος αναφέρθηκε στον ιστορικό ρόλο των χριστιανικών κοινοτήτων της Μέσης Ανατολής στην εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τον διαθρησκειακό διάλογο. Υπογράμμισε ότι οι σύγχρονες προκλήσεις - πόλεμοι, θρησκευτικές εντάσεις, ζητήματα ασφάλειας και προσφυγικές ροές- απαιτούν διεπιστημονική προσέγγιση και ουσιαστική επιστημονική ανάλυση.
Ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Φιλόθεος τόνισε από την πλευρά του την ανάγκη διατήρησης της χριστιανικής παρουσίας στους τόπους της Μέσης Ανατολής, λέγοντας ότι «η παρουσία των χριστιανών σε αυτούς τους τόπους είναι αρχαία και πρέπει να συνεχιστεί, παρά τις πολλές προκλήσεις».
Παράλληλα, εξέφρασε την ελπίδα «να αλλάξει ο Θεός τις βουλές των ισχυρών της γης» και να ενδυναμωθούν οι τοπικές εκκλησίες.
Ο κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής, πατέρας Αθανάσιος Γκίκας, χαρακτήρισε τη Μέση Ανατολή «τον τόπο από όπου ξεκίνησε το μεγάλο φως της παρουσίας του Θεού στον κόσμο», σημειώνοντας ότι οι ιστορικές χριστιανικές κοινότητες της περιοχής βρίσκονται ξανά αντιμέτωπες με πολεμικές συγκρούσεις, κοινωνική αστάθεια και αβεβαιότητα. Παρά τις δυσκολίες, όπως είπε, εξακολουθούν να λειτουργούν ως «σημεία αναφοράς, παράγοντες ειρήνης, διαλόγου και πολιτισμού».
Ο καθηγητής της Οξφόρδης: «Οι χριστιανικές κοινότητες συρρικνώνονται»
Κεντρικός ομιλητής του συνεδρίου ήταν ο καθηγητής Antony O'Mahony από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ο οποίος παρουσίασε μια εκτενή ιστορική και γεωπολιτική αποτίμηση της κατάστασης των χριστιανών στη Μέση Ανατολή.
Ο Βρετανός ακαδημαϊκός έκανε λόγο για «ραγδαίες και βαθιές αλλαγές» που δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας για τις χριστιανικές κοινότητες, επισημαίνοντας ότι σήμερα αντιμετωπίζουν «υπαρξιακές προκλήσεις».
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, το 1910 οι χριστιανοί αποτελούσαν περίπου το 13% του πληθυσμού της Μέσης Ανατολής, ενώ σήμερα υπολογίζεται ότι είναι λιγότερο από 4%, με το ποσοστό να συνεχίζει να μειώνεται.
Ο καθηγητής συνέδεσε τη δημογραφική συρρίκνωση με τις ανακατατάξεις μετά την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τις διώξεις και τις μετακινήσεις πληθυσμών του 20ού αιώνα, αλλά και με πιο πρόσφατες κρίσεις, όπως ο πόλεμος στο Ιράκ, η σύγκρουση στη Συρία και η άνοδος θρησκευτικών εθνικισμών.
«Η Μέση Ανατολή γίνεται ολοένα και περισσότερο μουσουλμανική, ενώ οι χριστιανικές κοινότητες μετατρέπονται σταδιακά σε διασπορικές κοινότητες παγκόσμιας κλίμακας», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το ζήτημα δεν μπορεί να εξετάζεται μόνο υπό το πρίσμα των διώξεων, αλλά και μέσα από τις κοινωνικές, οικονομικές και γεωπολιτικές παραμέτρους που διαμορφώνουν την περιοχή.
Οι μαρτυρίες εκπροσώπων Εκκλησιών από Ιερουσαλήμ, Συρία, Λίβανο και Αίγυπτο
Στο πλαίσιο του συνεδρίου πραγματοποιήθηκε στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Οι χριστιανικές κοινότητες στη Μέση Ανατολή: Η φωνή των τοπικών Εκκλησιών», με συμμετοχή εκπροσώπων των Πατριαρχείων Αλεξανδρείας, Ιεροσολύμων και Αντιόχειας, της Κοπτικής, της Αρμενικής και της Μαρωνιτικής Εκκλησίας.
Ο Αρχιεπίσκοπος Πέλλης Φιλούμενος από το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων τόνισε ότι οι χριστιανοί στα Ιεροσόλυμα μειώθηκαν από 10% σε 2% μέσα σε δύο δεκαετίες, σημειώνοντας ότι πλέον υπάρχουν αυξημένα προβλήματα ασφάλειας και δυσκολίες ακόμη και στην πρόσβαση των πιστών στον Πανάγιο Τάφο.
Ο αρχιμανδρίτης Barouyr Shernezian της Αρμενικής Ορθόδοξης Εκκλησίας αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι αρμενικές κοινότητες στον Λίβανο και το Ιράν, επισημαίνοντας τόσο τις συνέπειες των συγκρούσεων όσο και τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα.
Από τη Μαρωνιτική Καθολική Εκκλησία, ο πατήρ Μάριος Ατάλλα υπογράμμισε ότι η παρουσία μιας μετριοπαθούς κυβέρνησης στον Λίβανο δημιουργεί ελπίδες σταθερότητας και ενότητας μεταξύ των χριστιανικών κοινοτήτων.
Ο Αρχιεπίσκοπος Χαλεπίου Μπούτρος Κάσσης από το Συρορθόδοξο Πατριαρχείο Αντιοχείας, σε διαδικτυακή παρέμβαση, μίλησε για τις δυσκολίες που βιώνουν οι χριστιανοί στη Συρία και τις προσπάθειες της Εκκλησίας να στηρίξει τους πιο αδύναμους κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων, τονίζοντας ότι «το μέλλον δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στον φόβο, αλλά πάνω στα έργα της ειρήνης».
Από την πλευρά της Κοπτικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο μητροπολίτης Παύλος σημείωσε ότι σήμερα οι χριστιανοί στην Αίγυπτο ζουν σε καλύτερες συνθήκες και ότι επί προεδρίας Σίσι έχουν περιοριστεί σημαντικά οι εντάσεις και τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν στο παρελθόν.
Ο μητροπολίτης Γουινέας Γεώργιος από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας επισήμανε ότι η μεγαλύτερη πρόκληση παραμένει η συρρίκνωση του χριστιανικού και ελληνικού στοιχείου στη Μέση Ανατολή, ενώ αναφέρθηκε και στο αυξανόμενο κύμα μετανάστευσης Ορθόδοξων χριστιανών προς τον Καναδά, την Αυστραλία και τις ΗΠΑ.
Οι εργασίες του συνεδρίου συνεχίζονται αύριο με θεματικές γύρω από τη θρησκευτική ελευθερία, τη γεωπολιτική, τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και τον ρόλο των χριστιανικών κοινοτήτων στη συνύπαρξη και την πολυμορφία της Μέσης Ανατολής.
ΑΠΕ-ΜΠΕ, Φάνης Γρηγοριάδης