Η κεντρική νησίδα κουζίνας, που τη θεωρούσαμε αναντικατάστατη, παραχωρεί σιγά σιγά τη θέση της σε μια εντελώς διαφορετική διάταξη.
- Οι σχεδιαστές διαπιστώνουν πως η κεντρική νησίδα χάνει τη δημοτικότητά της, κυρίως στα αστικά διαμερίσματα. Το υψηλό κόστος, η έλλειψη χώρου και τα προβλήματα κυκλοφορίας που δημιουργεί την καθιστούν πλέον μη λειτουργική λύση για πολλά νοικοκυριά.
- Ως απάντηση, κερδίζει έδαφος η κουζίνα σε σχήμα Π, ανοιχτή προς το σαλόνι. Αυτή η διάταξη οργανώνει τον χώρο με τρεις πάγκους εργασίας, δημιουργώντας ένα λειτουργικό «τρίγωνο» που περιορίζει τις άσκοπες μετακινήσεις και απελευθερώνει το κέντρο.
- Το βασικό πλεονέκτημα της νέας διάταξης είναι η κοινωνικότητα. Ο μάγειρας διατηρεί συνεχή οπτική επαφή με τους καλεσμένους στο σαλόνι, μετατρέποντας την κουζίνα από τεχνικό δωμάτιο σε κέντρο συνάντησης και μοιράσματος για όλη την παρέα.
- Η επιτυχία μιας κουζίνας σε Π εξαρτάται από τον σωστό σχεδιασμό, με έμφαση στην εργονομία, την κυκλοφορία και τον φωτισμό. Οι σχεδιαστές προτείνουν λύσεις όπως ψηλά ντουλάπια και εντοιχισμένες συσκευές για βέλτιστη αξιοποίηση του χώρου.
Για δεκαπέντε χρόνια βρισκόταν στο κέντρο κάθε κουζίνας που ήθελε να λέγεται σύγχρονη. Σήμερα η κεντρική νησίδα, που τη θεωρούσαμε αναντικατάστατη, παραχωρεί σιγά σιγά τη θέση της σε μια εντελώς διαφορετική διάταξη.
Όπως γράφει ο γαλλικός ιστότοπος Minutes Maison, η αλλαγή αυτή δεν είναι τυχαία.
Η νησίδα καθιερώθηκε στη δεκαετία του 2000
Η νησίδα καθιερώθηκε στη δεκαετία του 2000 ως το απόλυτο σύμβολο της ανοιχτής, άνετης κουζίνας. Ήταν ένας μεγάλος ανεξάρτητος πάγκος εργασίας, συχνά με εστίες ή νεροχύτη, που υποσχόταν να κάνει κάθε γεύμα στιγμή μοιράσματος. Εδώ και αρκετά χρόνια όμως οι σχεδιαστές βλέπουν τις προτιμήσεις των πελατών να αλλάζουν. Οι πελάτες ζητούν πιο κλειστές διατάξεις, που οργανώνουν τον χώρο χωρίς να καταλαμβάνουν το κέντρο του.
Η νέα διάταξη απαντά τόσο στην έλλειψη χώρου, που είναι πιο έντονη στις πόλεις, όσο και σε έναν νέο τρόπο ζωής στην κουζίνα, πιο ελεύθερο και με λιγότερα χωρίσματα. Οι επαγγελματίες έχουν έναν ξεκάθαρο στόχο: να μη χρειάζεται ποτέ να γυρίζεις την πλάτη στους καλεσμένους σου όταν μαγειρεύεις. Μαζί αλλάζουν και τα υλικά, με σαφή προτίμηση στα ζεστά φινιρίσματα και στις φυσικές αποχρώσεις.
Οι επαγγελματίες του χώρου επισημαίνουν εδώ και καιρό τα όρια της νησίδας. Για να είναι λειτουργικό, αυτό το ογκώδες έπιπλο χρειάζεται αρκετά τετραγωνικά ελεύθερου χώρου γύρω του, κάτι που συχνά δεν υπάρχει. Ο χώρος, το κόστος και η κυκλοφορία εξηγούν γιατί χάνει έδαφος. Σε ένα διαμέρισμα όπου οι ανοιχτές κουζίνες είναι συνήθως μικρές, η νησίδα γίνεται εμπόδιο αντί για πλεονέκτημα.
Δυσκολεύει το πέρασμα, στενεύει τον χώρο κυκλοφορίας και απαιτεί απαραίτητες αποστάσεις ασφαλείας γύρω από τις εστίες.
Η απάντηση είναι η κουζίνα σε σχήμα Π, ανοιχτή προς το σαλόνι. Η διάταξη αυτή έχει τρεις πάγκους εργασίας σε σχήμα πετάλου και οργανώνει τον χώρο χωρίς διακοπή, χωρίς κανένα αυτόνομο έπιπλο στη μέση. Συνήθως ο πρώτος πάγκος χρησιμεύει για την προετοιμασία, ο δεύτερος για το μαγείρεμα και ο τρίτος για το πλύσιμο ή την αποθήκευση. Αυτό το λεγόμενο τρίγωνο εργασίας περιορίζει τις περιττές μετακινήσεις και αφήνει το κέντρο του χώρου εντελώς ελεύθερο.
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της διάταξης
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της διάταξης όμως είναι ότι αλλάζει τη σχέση του μάγειρα με τους καλεσμένους του. Όταν ένας από τους πάγκους βλέπει προς το σαλόνι, μπορεί κανείς να ετοιμάζει το φαγητό και να έχει συνεχώς οπτική επαφή με την παρέα του, χωρίς να της γυρίζει ποτέ την πλάτη. Ταιριάζει επίσης με μια βαθύτερη τάση στη σύγχρονη κατοικία, όπου οι χώροι ενώνονται και η κουζίνα γίνεται χώρος συνάντησης και όχι ένα τεχνικό δωμάτιο στο περιθώριο του σπιτιού.
Πριν προχωρήσει κανείς, πρέπει να υπολογίσει τον διαθέσιμο χώρο. Μια ανοιχτή κουζίνα σε Π χρειάζεται συνήθως τουλάχιστον δέκα περίπου τετραγωνικά για να είναι άνετη, με αρκετό ελεύθερο χώρο ανάμεσα στους πάγκους. Το κόστος εξαρτάται πολύ από τα υλικά και τα φινιρίσματα. Η μελαμίνη είναι πιο οικονομική, ενώ ένας πάγκος από χαλαζία ή μασίφ ξύλο ανεβάζει τον λογαριασμό.
Σε αυτά προστίθενται οι πιθανές υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εργασίες, αν χρειαστεί να μετακινηθούν οι παροχές νερού. Για να κερδίσει κανείς αποθηκευτικό χώρο χωρίς νησίδα, οι σχεδιαστές προτείνουν συρτάρια στα κάτω ντουλάπια, που είναι πιο εργονομικά από τα κλασικά πορτάκια. Προτείνουν επίσης ψηλές ντουλάπες ως το ταβάνι, ένα μικρό μπαρ ή μια προέκταση σε έναν από τους πάγκους για να δημιουργηθεί ένα σημείο συνάντησης, και εντοιχισμένες ηλεκτρικές συσκευές για πιο καθαρή εικόνα.
Η πρώτη παγίδα είναι να αγνοηθεί η κυκλοφορία. Αν οι διαστάσεις δεν είναι σωστές, μια κουζίνα σε Π μπορεί να γίνει εξίσου άβολη με μια νησίδα σε λάθος θέση, ιδιαίτερα αν οι γωνίες δεν έχουν αρκετό ελεύθερο χώρο. Ένα άλλο συχνό λάθος είναι να υποτιμηθεί ο φυσικός φωτισμός στον πάγκο που βλέπει προς το σαλόνι. Ο κακός φωτισμός σε αυτό το σημείο χαλάει την ατμόσφαιρα που επιδιώκεται και κάνει τον χώρο να φαίνεται κακοσχεδιασμένος, ακόμη κι αν η βασική διάταξη είναι καλή.
Οι επαγγελματίες συμφωνούν ότι η εργονομία πρέπει να προηγείται της αισθητικής. Το τρίγωνο εργασίας πρέπει να είναι λειτουργικό, με λογικές αποστάσεις ανάμεσα στον νεροχύτη, τις εστίες και τους αποθηκευτικούς χώρους. Αν ο χώρος δεν αρκεί για ένα πλήρες Π, υπάρχουν εναλλακτικές. Μια ανοιχτή κουζίνα σε σχήμα Γ ή ένα ασύμμετρο Π με έναν κοντύτερο πάγκο μπορούν να δώσουν παρόμοια αίσθηση συντροφικότητας χωρίς να χρειάζονται τόσο πολύ χώρο.