Οκτώ από τα πιο πολύχρωμα κτίρια στον κόσμο -Όταν η αρχιτεκτονική γεμίζει χρώμα

Από αρχαίους ναούς έως σύγχρονες βιβλιοθήκες, οκτώ εντυπωσιακά κτίρια αποδεικνύουν πώς το χρώμα μπορεί να μεταμορφώσει ριζικά την αρχιτεκτονική.

Σε αφιέρωμά του, το BBC παρουσιάζει οκτώ από τα πιο πολύχρωμα κτίρια στον κόσμο, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο αρχιτέκτονες διαφορετικών εποχών και πολιτισμών χρησιμοποίησαν το χρώμα όχι απλώς ως διακοσμητική λεπτομέρεια, αλλά ως βασικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής τους ταυτότητας.

Η επιλογή βασίζεται στο βιβλίο Chromatic Architecture – The Craft of Colour in Design του σχεδιαστή Adam Nathaniel Furman και της συγγραφέως Kate Mazade, οι οποίοι εξετάζουν τη δύναμη του χρώματος να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και βιώνουμε ένα κτίριο.

Άνθρωπος και χρώμα

Η σχέση του ανθρώπου με το χρώμα ξεκινά πολύ πριν από τη σύγχρονη αρχιτεκτονική. Οι Νεάντερταλ χρησιμοποιούσαν φυσικές χρωστικές για να διακοσμούν τα τοιχώματα των σπηλαίων, ενώ αργότερα οι πολιτισμοί της αρχαίας Αιγύπτου και της Ελλάδας δημιούργησαν πολύχρωμους ναούς. Στην αρχαία Ρώμη, παράλληλα, τα μάρμαρα διαφορετικών αποχρώσεων έκαναν το χρώμα αναπόσπαστο κομμάτι του δομημένου περιβάλλοντος.

Στους αιώνες που ακολούθησαν, το χρώμα πρωταγωνίστησε στα βιτρό των μεσαιωνικών εκκλησιών, στις τοιχογραφίες και στις οροφές της ιταλικής Αναγέννησης, αλλά και στις λαμπερές επιφάνειες της αρχιτεκτονικής του 20ού και του 21ου αιώνα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κυβόσχημη είσοδος του Κέντρου Πομπιντού στη Μάλαγα, έργο του Daniel Buren, όπου το χρώμα και το φως συνθέτουν ένα εντυπωσιακό οπτικό αποτέλεσμα.

Για τους Furman και Mazade, το χρώμα μπορεί να δώσει σε ένα κτίριο ένταση, χαρακτήρα και συναισθηματική δύναμη που δύσκολα θα μπορούσαν να επιτευχθούν μόνο μέσω της φόρμας και των υλικών.

Ο πολύχρωμος ναός Sri Ranganatha Swamy στην Ινδία

Η πολιτεία Ταμίλ Ναντού, στη νότια Ινδία, διαθέτει μακρά παράδοση στη χρήση του χρώματος στην αρχιτεκτονική. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα είναι ο ναός Sri Ranganatha Swamy, η κατασκευή του οποίου ξεκίνησε τον 1ο αιώνα μ.Χ. και συνεχίστηκε, υπό διαφορετικές δυναστείες, μέχρι τα τέλη του 20ού αιώνα.

Το αποτέλεσμα είναι ένα από τα μεγαλύτερα θρησκευτικά συγκροτήματα στον κόσμο, το οποίο εκτείνεται σε περισσότερα από 600 στρέμματα.

Το συγκρότημα διαθέτει 21 μνημειακές πύλες, τα λεγόμενα gopurams, οι οποίες καλύπτονται από τρισδιάστατες μορφές και γλυπτά βαμμένα σε εκρηκτικές αποχρώσεις.

Σύμφωνα με την παρουσίαση του BBC, η έντονη χρήση των χρωστικών ενισχύει τον πνευματικό χαρακτήρα του χώρου και συμβάλλει στη μετάβαση του επισκέπτη από την καθημερινότητα σε μια εμπειρία περισυλλογής και θαυμασμού.

Palau de la Música Catalana: Ένα παραμύθι από χρώμα στη Βαρκελώνη

Στη Βαρκελώνη, το Palau de la Música Catalana αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αρχιτεκτονικά σύμβολα της Καταλονίας.

Η αίθουσα συναυλιών, που ολοκληρώθηκε το 1908 σε σχέδια του Lluís Domènech i Montaner, δημιουργήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η Καταλονία γνώριζε ταχεία εκβιομηχάνιση, οικονομική ανάπτυξη και έντονη πολιτιστική άνθηση.

Η αρχιτεκτονική του κτιρίου συνδυάζει στοιχεία Art Nouveau, ρομανικής αρχιτεκτονικής και νεογοτθικού ρυθμού, μαζί με μαυριτανικά μοτίβα και επιρροές από τις παραδόσεις της Βαλένθια.

Σχεδόν κάθε λεπτομέρεια του κτιρίου, από τις πέτρες και τα κιγκλιδώματα μέχρι τους κίονες, τα φωτιστικά και τις λαβές, είναι φορτισμένη με χρώμα και διακοσμητικά στοιχεία, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα που παραπέμπει σε παραμυθένιο σκηνικό.

Guardian Building: Ο «Καθεδρικός του Χρήματος» στο Ντιτρόιτ

Το Guardian Building στο Ντιτρόιτ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δείγματα Art Deco αρχιτεκτονικής στον κόσμο.

Το κτίριο γραφείων σχεδιάστηκε από τον Wirt C. Rowland και ολοκληρώθηκε το 1929, ενώ οι κάτοικοι της πόλης το γνωρίζουν και με το προσωνύμιο «Cathedral of Finance», δηλαδή «Καθεδρικός του Χρήματος».

Η χρήση του χρώματος είχε στόχο να αναδείξει την τεχνική και χειροτεχνική παράδοση της περιοχής των Μεγάλων Λιμνών στις αρχές του 20ού αιώνα.

Η εξωτερική επιφάνεια του κτιρίου είναι καλυμμένη με σχεδόν δύο εκατομμύρια τούβλα και κεραμικά πλακίδια σε πορτοκαλί αποχρώσεις. Στο εσωτερικό, το κεντρικό λόμπι διαθέτει εντυπωσιακή θολωτή οροφή ύψους τριών ορόφων, διακοσμημένη με ένα πολύχρωμο μωσαϊκό από πλακίδια στα βασικά χρώματα.

Το κτίριο εξέφραζε την εμπορική ισχύ και την οικονομική αυτοπεποίθηση του Ντιτρόιτ εκείνη την εποχή και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να θυμίζει την περίοδο ακμής της πόλης.

De Bijenkorf: Ένα «σμαραγδένιο πεδίο» στην Ολλανδία

Το πολυκατάστημα De Bijenkorf στο Αϊντχόφεν της Ολλανδίας αποτελεί χαρακτηριστικό έργο του Ιταλού αρχιτέκτονα, σχεδιαστή και καλλιτέχνη Gio Ponti.

Σύμφωνα με αναφορές, ο Ponti εμπνεύστηκε για το σχέδιο του 1969 παρατηρώντας από το παράθυρο ενός αεροπλάνου τα πολύχρωμα γεωμετρικά μοτίβα που σχηματίζουν οι ολλανδικές καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

Η πρόκληση ήταν σημαντική, καθώς επρόκειτο για ένα μεγάλο κτίριο χωρίς παράθυρα, το οποίο εύκολα θα μπορούσε να αποκτήσει μια βαριά και μονότονη όψη.

Ο Ponti, μία από τις σημαντικές μορφές του Μοντερνισμού, όπως ο Le Corbusier και ο Mies van der Rohe, επέλεξε να μετατρέψει την πρόσοψη σε ένα εντυπωσιακό πεδίο σμαραγδένιων αποχρώσεων, δίνοντας σε ένα κατά τα άλλα αυστηρό κτίριο τον χαρακτήρα ενός έργου σύγχρονης τέχνης.

Reversible Destiny Lofts: Κατοικίες που προκαλούν τις αισθήσεις

Στο Τόκιο, τα Reversible Destiny Lofts δημιουργήθηκαν το 2005 και σχεδιάστηκαν στη μνήμη της Αμερικανίδας συγγραφέως και ακτιβίστριας για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Helen Keller.

Οι εννέα κατοικίες, έργο του καλλιτέχνη Shusaku Arakawa και της ποιήτριας Madeline Gins, συνδυάζουν πολύχρωμους κυλίνδρους, κυβοειδή σχήματα, σφαίρες και σύγχρονα κατασκευαστικά στοιχεία.

Το αποτέλεσμα μοιάζει με φουτουριστικό κολάζ, όπου σχεδόν κάθε επιφάνεια και αρχιτεκτονική λεπτομέρεια διαθέτει έντονο χρωματικό χαρακτήρα.

Η επιλογή αυτή δεν έγινε μόνο για αισθητικούς λόγους. Οι δημιουργοί ήθελαν τα χρώματα, τα κυματιστά δάπεδα και τα σφαιρικά δωμάτια να αποσταθεροποιούν αισθητηριακά τον κάτοικο και να τον κρατούν σε διαρκή εγρήγορση.

Πίστευαν, μάλιστα, ότι ένα περιβάλλον που απομακρύνει τον άνθρωπο από έναν παθητικό και καθιστικό τρόπο ζωής θα μπορούσε να συμβάλει ακόμη και στη μακροζωία του. Έτσι, η έντονη χρωματική παλέτα σχεδιάστηκε ως μια σκόπιμη αισθητηριακή υπερφόρτωση.

Το εργοστάσιο απορριμμάτων που θυμίζει παραμυθένιο κάστρο

Το Maishima Waste Incinerator Plant στην Οσάκα της Ιαπωνίας αποτελεί ένα από τα πιο απρόσμενα παραδείγματα της λίστας.

Ο Αυστριακός καλλιτέχνης και αρχιτέκτονας Friedensreich Hundertwasser, που σχεδίασε το κτίριο, πέθανε το 2000, έναν χρόνο προτού ολοκληρωθεί η κατασκευή του.

Ο Hundertwasser ήταν γνωστός για την αντίθεσή του στην αυστηρή γεωμετρία και την ομοιομορφία του Μοντερνισμού. Αντιμετώπιζε την αρχιτεκτονική περισσότερο ως έναν ζωντανό οργανισμό που εξελίσσεται και λιγότερο ως μια μηχανή που εξυπηρετεί αποκλειστικά συγκεκριμένες λειτουργίες.

Η φιλοσοφία αυτή εφαρμόστηκε και σε βιομηχανικά κτίρια. Έτσι, το εργοστάσιο αποτέφρωσης απορριμμάτων Maishima μοιάζει περισσότερο με αλλόκοτο παραμυθένιο κάστρο και συχνά συγχέεται με κοντινό θεματικό πάρκο.

Κίτρινες λωρίδες που μοιάζουν σχεδιασμένες στο χέρι καλύπτουν τα χαμηλότερα τμήματα του συγκροτήματος, ενώ ο ψηλός κυλινδρικός πύργος διαθέτει αντίστοιχες κόκκινες γραμμές. Τα επιμέρους τμήματα του κτιρίου στηρίζονται σε χαμηλές, στρογγυλεμένες βάσεις διακοσμημένες με πολύχρωμα γεωμετρικά μοτίβα.

Η συνολική εικόνα ανατρέπει πλήρως όσα θα περίμενε κανείς από μια εγκατάσταση διαχείρισης απορριμμάτων, με γαλαζοπράσινη καμινάδα, μοτίβα σκακιέρας και έντονες κίτρινες και κόκκινες αποχρώσεις.

Η πολύχρωμη βιβλιοθήκη του Leganés

Η Κεντρική Βιβλιοθήκη του Leganés, στην ευρύτερη περιοχή της Μαδρίτης, ολοκληρώθηκε το 2019 και λειτουργεί παράλληλα ως δημοτικό αρχείο.

Το έργο του γραφείου BN Asociados Arquitectos σχεδιάστηκε έτσι ώστε η εξωτερική εικόνα του να λειτουργεί σαν οπτική μεταφορά του περιεχομένου του.

Η καμπύλη πρόσοψη καλύπτεται από κεραμικά μεγάλου μεγέθους σε απαλές παστέλ αποχρώσεις, τα οποία αγκαλιάζουν τις στρογγυλεμένες πλευρές του κτιρίου και παραπέμπουν στην ποσότητα αλλά και στην ποικιλία των βιβλίων που βρίσκονται στα ράφια του.

Η αρχιτεκτονική αυτή παρέμβαση είχε έναν ακόμη στόχο: να δημιουργήσει ένα νέο πολιτιστικό τοπόσημο σε μια νεότερη περιοχή της Μαδρίτης που μέχρι τότε δεν διέθετε ισχυρά σημεία πολιτιστικής αναφοράς.

Καθώς το φως του ήλιου μετακινείται πάνω στην κυματοειδή κεραμική επιφάνεια, οι απαλοί παστέλ τόνοι και η ματ υφή δημιουργούν μια εικόνα που θυμίζει χαρτί.

Croydon Colonnade: Μπλε και λευκό στην καρδιά του Λονδίνου

Το τελευταίο έργο της επιλογής του BBC βρίσκεται στο Croydon του Λονδίνου, μια περιοχή που δεν φημίζεται ιδιαίτερα για την αρχιτεκτονική της.

Το Croydon Colonnade είναι ένας χώρος για πεζούς μήκους 50 μέτρων, αποτελούμενος από 16 μεγάλες κολόνες και δύο εκτεταμένους τοίχους.

Η κατασκευή ολοκληρώθηκε το 2023 σε σχέδια του Adam Nathaniel Furman και καλύπτεται από χιλιάδες τρισδιάστατα, χειροποίητα πλακίδια πορσελάνης. Κάθε πλακίδιο φέρει παχύ, ημιδιαφανές γυάλωμα, δημιουργώντας έντονη αίσθηση βάθους.

Στη βάση του έργου κυριαρχεί ένα βαθύ μπλε που παραπέμπει στον βυθό της θάλασσας, ενώ το χρώμα σταδιακά ανοίγει μέχρι να καταλήξει σε κρεμ λευκό στα υψηλότερα σημεία.

Η ιδέα πίσω από το έργο ήταν να μεταφερθούν στον σταθμό του East Croydon αρχιτεκτονικές αναφορές από διαφορετικές εποχές και πολιτισμούς.

Οι μπλε και λευκές αποχρώσεις παραπέμπουν στη μακραίωνη παράδοση της αρχιτεκτονικής κεραμικής, που συναντάται σε μνημειακά κτίρια από την αρχαία Αίγυπτο και τη Βαβυλώνα έως την Πορτογαλία, την Τουρκία και το Ιράν της δυναστείας των Σαφαβιδών.

Τα οκτώ κτίρια που συγκεντρώνει στο αφιέρωμά του το BBC δείχνουν ότι το χρώμα στην αρχιτεκτονική δεν αποτελεί απλώς μια επιφανειακή προσθήκη. Μπορεί να καθορίσει τον χαρακτήρα ενός χώρου, να αφηγηθεί την ιστορία και τον πολιτισμό ενός τόπου και να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε ένα κτίριο.