Τα σεντόνια συγκεντρώνουν νεκρά κύτταρα που τρέφουν τα ακάρεα ενώ στις πετσέτες η υγρασία ευνοεί τη μικροβιακή ανάπτυξη καθιστώντας απαραίτητο το συχνό πλύσιμο.
- Τα νεκρά κύτταρα του δέρματος στα σεντόνια αποτελούν τροφή για τα ακάρεα της σκόνης. Αυτά παράγουν αλλεργιογόνα, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν σε ευαίσθητα άτομα αλλεργική ρινίτιδα, άσθμα, καθώς και διάφορα δερματικά εξανθήματα.
- Η επιδερμίδα ανανεώνεται συνεχώς, αποβάλλοντας παλιά κύτταρα. Κατά τη νύχτα εκκρίνονται επίσης ιδρώτας και σμήγμα, με αποτέλεσμα το καλοκαίρι, λόγω αυξημένης εφίδρωσης, να απαιτείται συχνότερο πλύσιμο των σεντονιών για λόγους υγιεινής.
- Μετά από μία εβδομάδα χρήσης, στα υφάσματα αναπτύσσονται βακτήρια όπως ο Staphylococcus και μύκητες. Για την εξουδετέρωσή τους, η ιδανική θερμοκρασία πλύσης είναι οι 60°C, αλλιώς απαιτούνται ειδικά απολυμαντικά απορρυπαντικά.
- Η υγρασία στις πετσέτες ευνοεί την ανάπτυξη μικροβίων και τον σχηματισμό βιοϋμενίων, που προσκολλώνται στις ίνες. Οι κοινόχρηστες πετσέτες προσώπου και χεριών απαιτούν συχνότερη αντικατάσταση για την αποφυγή μεταφοράς μικροοργανισμών.
Η υγιεινή των υφασμάτων του σπιτιού αποτελεί ένα θέμα που απασχολεί συχνά τα νοικοκυριά.
Το «American Cleaning Institute» (ACI) εκδίδει σαφείς οδηγίες: τα σεντόνια θα πρέπει να πλένονται κάθε δύο εβδομάδες, ενώ οι πετσέτες μετά από 3 έως 5 χρήσεις. Ποια είναι όμως η επιστημονική εξήγηση πίσω από αυτούς τους κανόνες;
Τα σεντόνια και οι πετσέτες συγκρατούν ένα μέρος από όσα αποβάλλει καθημερινά το ανθρώπινο σώμα, όπως νεκρά κύτταρα του δέρματος, σμήγμα και ιδρώτα. Στα σεντόνια, τα υπολείμματα του δέρματος αποτελούν την κύρια τροφή για τα ακάρεα της σκόνης, επισημαίνει το geopop.it.
Οι φολίδες δέρματος στα σεντόνια
Αυτά τα μικροσκοπικά αρθρόποδα δεν τσιμπούν ούτε ρουφούν αίμα, αλλά παράγουν αλλεργιογόνα που μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις, όπως ρινίτιδα, άσθμα και δερματικά εξανθήματα σε ευαίσθητα άτομα. Όσο λιγότερο συχνά πλένονται τα σεντόνια, τόσο περισσότερες φολίδες δέρματος παραμένουν στις ίνες, δημιουργώντας το κατάλληλο περιβάλλον για τον πολλαπλασιασμό των ακάρεων.
Η διαδικασία αυτή συνδέεται με τη φυσιολογική ανανέωση της επιδερμίδας. Το εξωτερικό στρώμα του δέρματος, η επιδερμίδα, ανανεώνεται συνεχώς: νέα κύτταρα εκτοπίζουν τα παλαιότερα προς την επιφάνεια, τα οποία τελικά αποκολλώνται και διασπείρονται στο περιβάλλον. Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της νύχτας, το σώμα εκκρίνει ιδρώτα και σμήγμα, γι' αυτό και κατά τους θερινούς μήνες, όταν η εφίδρωση είναι αυξημένη, συνιστάται ακόμη συχνότερο πλύσιμο.
Η ανάπτυξη βακτηρίων και μυκήτων
Πέρα από τα κύτταρα, στα υφάσματα αναπτύσσονται και μικροοργανισμοί. Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Letters in Applied Microbiology» εξέτασε την παρουσία βακτηρίων και μυκήτων σε λευκά είδη.
Διαπιστώθηκε ότι ήδη μετά από μία εβδομάδα χρήσης, ο πληθυσμός των μικροοργανισμών αυξήθηκε σημαντικά, με κυρίαρχα τα βακτήρια του γένους Staphylococcus και μύκητες όπως η Candida. Παρ' όλα αυτά, οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι οι περισσότεροι από αυτούς τους μικροοργανισμούς αποτελούν μέρος της φυσιολογικής χλωρίδας του ανθρώπινου σώματος και η παρουσία τους δεν συνεπάγεται αυτόματα κίνδυνο για την υγεία.
Όσον αφορά τις συνθήκες πλυσίματος, μελέτη στο «Frontiers in Microbiology» επισημαίνει ότι η θερμοκρασία των 60 °C είναι η πλέον κατάλληλη για την αποτελεσματική εξουδετέρωση δυνητικά παθογόνων βακτηρίων. Σε χαμηλότερες θερμοκρασίες, όπως στους 40 °C, κρίνεται απαραίτητη η χρήση απολυμαντικών απορρυπαντικών με βάση το υπεροξείδιο ή το υποχλωριώδες νάτριο.
Τα διαφορετικά δεδομένα στις πετσέτες
Στην περίπτωση της πετσέτας, η παρουσία του νερού περιπλέκει την κατάσταση. Η ειδική δομή των ινών τους κατακρατά μεγάλες ποσότητες υγρασίας, δημιουργώντας πρόσφορο έδαφος για τη διατήρηση και τον πολλαπλασιασμό των μικροβίων, ειδικά όταν το ύφασμα παραμένει νωπό για ώρες. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις πετσέτες χεριών και προσώπου που μοιράζονται περισσότερα άτομα, οι οποίες πρέπει να αντικαθίστανται συχνότερα.
Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο «Scientific Reports» ανέλυσε πετσέτες καθημερινής χρήσης σε νοικοκυριά και διαπίστωσε τη δημιουργία βιοϋμενίων. Πρόκειται για συσσωματώματα μικροοργανισμών παγιδευμένα σε μια προστατευτική μεμβράνη, η οποία τους επιτρέπει να προσκολλώνται βαθιά στις ίνες του υφάσματος, καθιστώντας την απομάκρυνσή τους δύσκολη. Ορισμένα από τα μικρόβια αυτά μάλιστα προέρχονταν από το εξωτερικό περιβάλλον και όχι από το δέρμα των χρηστών.
Πάντως, οι επιστήμονες καθησυχάζουν ότι η ανίχνευση μικροβίων σε ένα ύφασμα δεν σημαίνει άμεσο κίνδυνο μόλυνσης. Οι οδηγίες για τη συχνότητα πλυσίματος αποτελούν προληπτικές συστάσεις υγιεινής και όχι απόλυτες προθεσμίες μετά τις οποίες τα σεντόνια και οι πετσέτες γίνονται επικίνδυνα. Το κλειδί έγκειται στον τακτικό καθαρισμό και στο καλό στέγνωμα των υφασμάτων.