Μπορεί αρκετοί να θεωρούν τους επαίνους στα παιδιά για κάτι καλό που έχουν κάνει ως δευτερεύον στοιχείο στην ανατροφή τους, όμως η Ψυχολογία έρχεται να ανατρέψει τη συγκεκριμένη εκτίμηση.
Ειδικότερα, πρόκειται για κάτι που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο πώς θα μεγαλώσει ένα παιδί, καθώς όταν λαμβάνει θετικά μηνύματα για πράγματα που κάνει καλά, τότε αναγνωρίζει το καλό ευκολότερα όταν μεγαλώσει, και δεν χρειάζεται επιβεβαίωση από τους άλλους.
Μάλιστα, ειδικοί εξηγούν ότι η ποιότητα του δεσμού των παιδιών με τους γονείς ως προς αυτό το κομμάτι επηρεάζει σημαντικά την αυτοεκτίμηση που έχει ένα άτομο, όχι μόνο στην παιδική του ηλικία αλλά και στην πρώιμη ενήλικη ζωή του.
Η απουσία της αναγνώρισης στη ζωή ενός παιδιού
Το ζήτημα της αναγνώρισης δεν αφορά μόνο τον αριθμό των επαίνων που λαμβάνει ένα παιδί στο οικογενειακό του περιβάλλον, αλλά και στον τρόπο της έκφρασής του ή της ολικής απουσίας τους. Ειδικότερα, πρόκειται για ένα «μείγμα» κάλυψης υλικών αναγκών και συναισθημάτων.
Σύμφωνα με τους ψυχολόγους Έντουαρντ Ντέσι και Ρίτσαρντ Ράιαν, οι άνθρωποι πρέπει να ικανοποιούν τρεις βασικές ψυχολογικές ανάγκες: αυτονομία, ικανότητα και σύνδεση.
Κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, οι αντιδράσεις των ενηλίκων συμβάλλουν στη διαμόρφωση αυτής της αίσθησης ικανότητας: της αντίληψης ότι κάποιος μπορεί να μάθει, να βελτιωθεί και να αντιμετωπίσει προκλήσεις.
Όταν η αναγνώριση απουσιάζει επίμονα, ορισμένα παιδιά μπορεί να μεγαλώσουν με μεγαλύτερες δυσκολίες στο να εμπιστεύονται τις δικές τους ικανότητες, ακόμη και όταν επιτυγχάνουν καλά αποτελέσματα.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, ορισμένα παιδιά μαθαίνουν να λειτουργούν χωρίς να περιμένουν έγκριση, αλλά αυτό δεν τα κάνει πάντα πιο δυνατά. Μερικές φορές τα κάνει πιο απαιτητικά απέναντι στον εαυτό τους, πιο αμήχανα μπροστά στον έπαινο ή πιο επιρρεπή στο να πιστεύουν ότι η αγάπη και η αναγνώριση έρχονται μόνο όταν η απόδοση είναι άψογη.
Πώς επηρεάζεται η αυτοεκτίμηση ενός ανθρώπου από τα βιώματα στην παιδική του ηλικία
Άλλη μελέτη, που επικεντρώθηκε στην παιδική αυτοεκτίμηση σε σχέση με τις αντιδράσεις των γονέων, έδειξε ότι η ανατροφή των παιδιών επηρεάζει την αυτοεκτίμησή τους και τον τρόπο που συνδέονται με τους άλλους ανθρώπους.
Στην ενήλικη ζωή, αυτό το αποτύπωμα μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικούς τρόπους. Υπάρχουν άνθρωποι που υποβαθμίζουν όλα τα επιτεύγματά τους, που αντιμετωπίζουν με καχυποψία κάθε έπαινο ή που αισθάνονται ότι δεν έκαναν ποτέ αρκετά για να αξίζουν αναγνώριση. Άλλοι αναπτύσσουν έντονες απαιτήσεις προς τον εαυτό τους και βιώνουν κάθε λάθος ως επιβεβαίωση ότι δεν αξίζουν και πολλά.
Η έλλειψη επιβεβαίωσης κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής δεν προκαλεί πάντα ορατό πόνο, αλλά μπορεί να αφήσει ένα είδος σιωπηλού κενού, δηλαδή να υπάρχει δυσκολία στο «χτίσιμο» μίας φωνής στο εσωτερικό που να τους βοηθάει και όχι να τους κρίνει πάντα αρνητικά.
Γιατί οι υπερβολικοί έπαινοι δεν είναι πάντα καλοί
Έχοντας τα παραπάνω στοιχεία, αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζονται πάρα πολλοί έπαινοι, καθώς δεν σημαίνει ότι θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη ενός παιδιού.
Η έρευνα χωρίζει τους επαίνους σε χρήσιμους και αυτούς που ενδέχεται να έχουν αρνητικά αποτελέσματα. Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει ότι ο δεύτερος τύπος επαίνων μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη ευπάθεια στην αποτυχία.
Γι’ αυτό, το θέμα δεν είναι να γεμίσουμε την παιδική ηλικία με κενά κομπλιμέντα, αλλά να προσφέρουμε γνήσια, σταθερή και ρεαλιστική αναγνώριση. Αυτό που κάνει καλό δεν είναι η κολακεία, αλλά η επαναλαμβανόμενη εμπειρία τού να νιώθει κανείς ότι τον βλέπουν με αγάπη και ότι η προσπάθεια και η εξέλιξή του έχουν σημασία.
Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι τα άτομα που έλαβαν λίγους επαίνους στην παιδική τους ηλικία ενδέχεται να κουβαλάνε συναισθηματικά σημάδια και στην ενήλικη ζωή τους, κυρίως ως προς την αυτοεκτίμηση, τις απαιτήσεις που έχουν από τους ίδιους και τον τρόπο που εκτιμούν τα επιτεύγματά τους.