Από το σύμπαν διακρίσεων του «Dune» και τη φύση των ανδροειδών του Φίλιπ Κ. Ντικ, μέχρι τις αναρχικές κοινωνίες της Ούρσουλα Λε Γκεν, όλα θεωρούνται αριστουργήματα του είδους.
Η επιστημονική φαντασία, ως είδος δεν δεν αποσκοπεί στο να παρουσιάζει πως θα είναι τα διαστημόπλοια, οι εξωγήινοι και οι τεχνολογίες του μέλλοντος. Χρησιμοποιεί φανταστικούς κόσμους ως αφηγηματικά οχήματα για να εξετάσει πολύ πραγματικά ζητήματα του παρελθόντος και του παρόντος: την πολιτική εξουσία, τη φυλή, το φύλο, τη θρησκεία, την κοινωνική ανισότητα, την ανθρώπινη μοναξιά, τη βία κ.α.
Το γνωστό διαδικτυακό μέσο Collider επέλεξε οκτώ μυθιστορήματα που στη συνείδηση των φανατικών του είδους, θεωρούνται αριστουργήματα. Πρόκειται για έργα που δεν περιορίστηκαν στο να προβλέψουν το μέλλον, αλλά άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο οι αναγνώστες αντιλαμβάνονται το παρόν.
Ακολουθεί η σχετική λίστα
8. «Το Πρόβλημα των Τριών Σωμάτων» – Λιου Τσισίν
Η Πολιτιστική Επανάσταση στην Κίνα αποτελεί το σκοτεινό σημείο εκκίνησης μιας ιστορίας για την πρώτη επαφή της ανθρωπότητας με έναν εξωγήινο πολιτισμό.
Η Γε Γουεντζι βλέπει τον πατέρα της να δολοφονείται και απομονώνεται κοινωνικά. Όταν αργότερα αποκτά τη δυνατότητα να στείλει μήνυμα στο Διάστημα, αγνοεί τις παραινέσεις του κόμματος και προσκαλεί έναν εξωγήινο πολιτισμό να έρθει στη Γη.
Στο αφηγηματικό παρόν, ο επιστήμονας Γουάνγκ Μιάο βρίσκεται αντιμέτωπος με ανεξήγητες αυτοκτονίες επιστημόνων, μυστηριώδεις αντίστροφες μετρήσεις και ένα παράξενο παιχνίδι εικονικής πραγματικότητας. Πίσω από όλα αυτά διακρίνεται μια προσπάθεια να διαταραχθεί συστηματικά η επιστημονική πρόοδος της ανθρωπότητας.
Το μυθιστόρημα συνδυάζει τη Φυσική, την πολιτική και τον υπαρξιακό τρόμο, θέτοντας ένα ανατριχιαστικό ερώτημα: Τι θα συνέβαινε εάν την πόρτα στους εξωγήινους άνοιγε ένας άνθρωπος που έχει ήδη αποφασίσει ότι η ανθρωπότητα δεν αξίζει να σωθεί;
7. «Do Androids Dream of Electric Sheep?» – Φίλιπ Κ. Ντικ
Το αφήγημα που ενέπνευσε το «Blade Runner» ακολουθεί τον Ρικ Ντέκαρντ, έναν κυνηγό επικηρυγμένων που αναλαμβάνει να εντοπίζει και να «αποσύρει» ανδροειδή.
Η Γη έχει καταστραφεί από πυρηνικό πόλεμο και οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν μεταναστεύσει στον Άρη. Η κατοχή ενός πραγματικού ζώου θεωρείται απόδειξη κοινωνικού κύρους και ενσυναίσθησης. Ο Ντέκαρντ σκοτώνει ανδροειδή για να συγκεντρώσει τα χρήματα που χρειάζεται ώστε να αντικαταστήσει το ηλεκτρικό του πρόβατο με ένα αληθινό ζώο.
Σταδιακά, όμως, η διάκριση ανάμεσα στον άνθρωπο και στη μηχανή αρχίζει να καταρρέει. Τα ανδροειδή υποτίθεται ότι δεν διαθέτουν ενσυναίσθηση, την ίδια στιγμή που οι άνθρωποι γύρω τους συμπεριφέρονται με σκληρότητα, εγωισμό και απάθεια.
Ο Φίλιπ Κ. Ντικ δεν αναρωτιέται απλώς εάν μια μηχανή μπορεί να αισθανθεί. Αναρωτιέται εάν ο άνθρωπος μπορεί να εξακολουθεί να αποκαλείται άνθρωπος όταν έχει πάψει να νοιάζεται.
6. «Hyperion» – Νταν Σίμονς
Επτά προσκυνητές ταξιδεύουν προς τους μυστηριώδεις Τάφους του Χρόνου, όπου τους περιμένει ένα τρομακτικό πλάσμα. Κανείς δεν γνωρίζει εάν θα τους σκοτώσει, θα τους αγνοήσει ή θα ικανοποιήσει την επιθυμία ενός από αυτούς.
Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, κάθε προσκυνητής αφηγείται την προσωπική του ιστορία. Το βιβλίο αλλάζει έτσι διαρκώς μορφή: γίνεται πολεμική περιπέτεια, αστυνομικό μυστήριο, θεολογική αλληγορία και βαθιά ανθρώπινο δράμα.
Ξεχωρίζει η ιστορία του Σολ Γουάιντραουμπ, η κόρη του οποίου αρχίζει να γερνά αντίστροφα μετά την επίσκεψή της στους Τάφους. Κάθε ημέρα μικραίνει, χάνοντας σταδιακά τις αναμνήσεις της, ενώ ο πατέρας της αναγκάζεται κάθε πρωί να της συστήνεται ξανά.
Το «Hyperion» κέρδισε το βραβείο Hugo και παραμένει ένα από τα πιο φιλόδοξα έργα της σύγχρονης επιστημονικής φαντασίας.
5. «Neuromancer» – Γουίλιαμ Γκίμπσον
Ο Κέις ήταν ένας προικισμένος χάκερ, μέχρι τη στιγμή που οι εργοδότες του κατέστρεψαν το νευρικό του σύστημα ως τιμωρία για την κλοπή που διέπραξε σε βάρος τους. Αποκλεισμένος από τον ψηφιακό κόσμο, βυθίζεται στον εθισμό και στην αυτοκαταστροφή.
Ένας μυστηριώδης εργοδότης τού προσφέρει τη δυνατότητα να αποκαταστήσει το σώμα του, με αντάλλαγμα μια τελευταία επικίνδυνη αποστολή. Στο πλευρό του βρίσκεται η Μόλι, μια μισθοφόρος με εμφυτευμένους φακούς και λεπίδες κρυμμένες στα δάχτυλά της.
Ο Γκίμπσον έγραψε για τον κυβερνοχώρο, τις ψηφιακές ταυτότητες, την τεχνητή νοημοσύνη, τα εικονικά περιβάλλοντα και τις πανίσχυρες πολυεθνικές πριν από την καθιέρωση του σύγχρονου Διαδικτύου.
Το «Neuromancer» δεν αποτελεί, ωστόσο, απλώς μια εντυπωσιακή τεχνολογική πρόβλεψη. Είναι μια σκοτεινή ιστορία για ανθρώπους που έχουν μετατρέψει το σώμα και το μυαλό τους σε εμπορεύματα, μέσα σε έναν κόσμο όπου οι τεχνητές νοημοσύνες ακολουθούν σχέδια που κανένας άνθρωπος δεν κατανοεί πλήρως.
4. «Kindred» – Οκτάβια Ε. Μπάτλερ
Η Ντέινα, μια μαύρη γυναίκα που ζει το 1976, μεταφέρεται ξαφνικά στο Μέριλαντ της εποχής της δουλείας. Εκεί σώζει από πνιγμό ένα λευκό αγόρι, τον Ρούφους.
Οι μετακινήσεις της στο παρελθόν επαναλαμβάνονται κάθε φορά που κινδυνεύει η ζωή του. Σύντομα ανακαλύπτει ότι ο Ρούφους είναι πρόγονός της και ότι η δική της ύπαρξη εξαρτάται από την επιβίωσή του.
Καθώς το παιδί μετατρέπεται σε βίαιο ιδιοκτήτη σκλάβων, η Ντέινα βρίσκεται παγιδευμένη σε ένα αβάσταχτο ηθικό δίλημμα: πρέπει να προστατεύσει έναν άνθρωπο του οποίου τις πράξεις απεχθάνεται, ώστε να εξασφαλίσει τη γέννηση της οικογένειάς της;
Η Μπάτλερ δεν ενδιαφέρεται να εξηγήσει επιστημονικά το ταξίδι στον χρόνο. Χρησιμοποιεί τον μηχανισμό για να δείξει πώς η δουλεία δηλητηριάζει τις ανθρώπινες σχέσεις, τη γλώσσα, την ασφάλεια και την ίδια τη δυνατότητα ηθικής επιλογής.
3. «Το Αριστερό Χέρι του Σκότους» – Ούρσουλα Λε Γκεν
Ο Γκένλι Άι φτάνει στον πλανήτη Γκέθεν ως απεσταλμένος μιας διαπλανητικής συμμαχίας. Αποστολή του είναι να πείσει τα έθνη του πλανήτη να ενταχθούν σε αυτήν.
Οι κάτοικοι του Γκέθεν δεν διαθέτουν μόνιμο φύλο. Ο Γκένλι γνωρίζει θεωρητικά τη βιολογία τους, αλλά δυσκολεύεται να απαλλαγεί από τις δικές του αντιλήψεις και προκαταλήψεις. Αυτές επηρεάζουν την πολιτική κρίση του και κυρίως τη σχέση του με τον Εστράβεν, τον άνθρωπο που έχει στηρίξει περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον την αποστολή του.
Όταν οι δύο τους αναγκάζονται να διασχίσουν μαζί μια αχανή παγωμένη έκταση, η επιβίωση καταργεί σταδιακά τις αποστάσεις που είχαν δημιουργήσει η διπλωματία και η καχυποψία.
Το βιβλίο κέρδισε τα βραβεία Hugo και Nebula και αποτέλεσε έργο-σταθμό για τη συζήτηση γύρω από το φύλο. Ο ήρωας φτάνει στον Γκέθεν επιδιώκοντας να αλλάξει έναν ολόκληρο πλανήτη, αλλά τελικά είναι ο πλανήτης που αλλάζει εκείνον.
2. «Ο αναρχικός των δύο κόσμων» – Ούρσουλα Λε Γκεν
Ο φυσικός Σέβεκ γεννήθηκε στον Ανάρρες, έναν φτωχό και άνυδρο δορυφόρο που κατοικήθηκε από αναρχικούς, οι οποίοι απέρριψαν την ιδιοκτησία, τον καπιταλισμό και την κοινωνική ιεραρχία του γειτονικού πλανήτη Ούρρας.
Μεγαλώνοντας, όμως, ανακαλύπτει ότι ακόμη και μια κοινωνία θεμελιωμένη στην ισότητα μπορεί να τιμωρεί τη διαφωνία, να προστατεύει άτυπες μορφές εξουσίας και να αντιμετωπίζει την προσωπική φιλοδοξία ως προδοσία.
Όταν ταξιδεύει στον Ούρρας, συναντά έναν κόσμο πλούτου, επιστημονικών ευκαιριών και ομορφιάς. Πίσω από τη λαμπερή επιφάνεια, ωστόσο, κρύβονται η ταξική εκμετάλλευση και η κρατική βία.
Η Λε Γκεν δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις. Ο Ανάρρες διαθέτει αλληλεγγύη, αλλά και καταπιεστική ομοιομορφία. Ο Ούρρας προσφέρει ελευθερία στους προνομιούχους, αλλά στηρίζεται στην ανισότητα.
Το μυθιστόρημα περιγράφεται ως «μια αμφίσημη ουτοπία» και υποστηρίζει ότι καμία επανάσταση δεν ολοκληρώνεται οριστικά. Μια ελεύθερη κοινωνία πρέπει να αμφισβητεί διαρκώς ακόμη και τον ίδιο της τον εαυτό.
1. «Dune» – Φρανκ Χέρμπερτ
Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η σειρά μυθιστορημάτων του Φρανκ Χέρμπερτ, ένα πολιτικό και οικολογικό έπος που άσκησε τεράστια επιρροή στην επιστημονική φαντασία.
Ο Πολ Ατρείδης φτάνει στον πλανήτη Αράκις ως κληρονόμος ενός πανίσχυρου οίκου. Ο πατέρας του έχει διαταχθεί να κυβερνήσει τον μοναδικό πλανήτη στον οποίο παράγεται το πολύτιμο μπαχαρικό, η ουσία που καθιστά δυνατά τα διαστρικά ταξίδια και στηρίζει ολόκληρη την αυτοκρατορική εξουσία.
Η οικογένεια γνωρίζει ότι οδηγείται σε παγίδα, αλλά υποτιμά το μέγεθος της προδοσίας. Μετά την πτώση του Οίκου των Ατρειδών, ο Πολ και η μητέρα του βρίσκουν καταφύγιο στους Φρέμεν, τον λαό της ερήμου.
Ο Πολ κερδίζει την εμπιστοσύνη τους και αξιοποιεί μια προφητεία που είχε φυτευτεί στην κουλτούρα τους πολύ πριν από τη γέννησή του. Ταυτόχρονα, βλέπει ένα μέλλον γεμάτο πολέμους που θα διεξαχθούν στο όνομά του.
Το «Dune» δεν είναι απλώς η ιστορία της εκδίκησης ενός εκθρονισμένου κληρονόμου. Είναι ένα μυθιστόρημα για τη θρησκεία ως πολιτικό εργαλείο, την αποικιοκρατία, την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και την κατασκευή των μεσσιών.
Ο Πολ αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο να μετατραπεί σε αντικείμενο λατρείας, αλλά συνεχίζει να βαδίζει προς τον δρόμο που θα οδηγήσει εκατομμύρια ανθρώπους σε πόλεμο. Και αυτή ακριβώς η υπονόμευση του παραδοσιακού ήρωα είναι ένα από τα στοιχεία που καθιστούν το «Dune» διαχρονικό.