Το καλοκαίρι μία από τις πιο συχνές συμβουλές για να παραμείνει δροσερό το σπίτι και να μην χρειαστεί άμεσα κλιματισμός είναι να κλείσουν παντζούρια και στόρια κατά τη διάρκεια της μέρας.
Η πρακτική αυτή στοχεύει στην εξοικονόμηση ενέργειας. Η λογική πίσω από αυτή τη σύσταση είναι ότι σημαντικό μέρος της θέρμανσης των κατοικιών το καλοκαίρι οφείλεται στην ηλιακή ακτινοβολία που εισέρχεται από τα παράθυρα. Όταν το ηλιακό φως διαπερνά το γυαλί, μετατρέπεται σε θερμότητα στο εσωτερικό των χώρων, δημιουργώντας το λεγόμενο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ο περιορισμός της εισροής της ηλιακής ακτινοβολίας μειώνει τη συσσώρευση θερμότητας και περιορίζει την ανάγκη για κλιματισμό.
Τι υποστηρίζουν μελέτες
Το συμπέρασμα αυτό στηρίζουν μελέτες και τεχνικές εκθέσεις οργανισμών. Το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ αναφέρει ότι ορισμένα συστήματα σκίασης μπορούν να μειώσουν την ηλιακή θερμότητα που εισέρχεται μέσω των παραθύρων έως και 60%. Το Lawrence Berkeley National Laboratory επισημαίνει ότι τα εξωτερικά συστήματα σκίασης είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στη μείωση των θερμικών φορτίων που προκαλεί η έκθεση στον ήλιο, ειδικά σε κτίρια που εκτίθενται σημαντικά στον ήλιο.
Οι επιστημονικές μελέτες διαχωρίζουν, ωστόσο, τα εξωτερικά από τα εσωτερικά μέσα σκίασης. Τα εξωτερικά παντζούρια και ρολά εμποδίζουν την ηλιακή ακτινοβολία πριν αυτή φτάσει στο τζάμι, αποτρέποντας αποτελεσματικότερα την είσοδο θερμότητας στο κτίριο. Αντίθετα, οι εσωτερικές κουρτίνες ή περσίδες λειτουργούν αφού η ακτινοβολία έχει ήδη διαπεράσει το παράθυρο και, παρότι συμβάλλουν στη μείωση της θερμοκρασίας, θεωρούνται λιγότερο αποδοτικές.
Το Εθνικό Εργαστήριο Βορειοδυτικού Ειρηνικού (PNNL), ένα άλλο αμερικανικό εργαστήριο που ειδικεύεται στην ενέργεια και τα κτίρια, υπογραμμίζει ότι ακόμη και τα εσωτερικά συστήματα προστασίας από τον ήλιο μπορούν να περιορίσουν τη θερμική επιβάρυνση, να μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας που συνδέεται με την ψύξη και να βελτιώσουν τις συνθήκες άνεσης κατά τη διάρκεια ακραίων καιρικών φαινομένων.
Η σημασία της σκίασης αναγνωρίζεται και από την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία BUILD UP που προωθεί τα ενεργειακά αποδοτικά κτίρια και η οποία επισημαίνει ότι ο έλεγχος της ηλιακής ακτινοβολίας αποτελεί βασικό στοιχείο για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης των κτιρίων και τη μείωση της ανάγκης χρήσης κλιματισμού τους θερμότερους μήνες. Πιο πρόσφατα, άλλο τεχνικό άρθρο της ίδιας πλατφόρμας επισημαίνει ότι τα συστήματα σκίασης είναι «απαραίτητα για τον έλεγχο της ηλιακής θερμότητας που εισέρχεται στους χώρους και για τη βελτίωση της άνεσης των ενοίκων».
Ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα οφέλη κατά τη διάρκεια καυσώνων. Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2024 στο επιστημονικό περιοδικό «Architecture» ανέλυσε την επίδραση της σκίασης στις προσόψεις που εκτίθενται στον ήλιο. Οι ερευνητές κατέγραψαν διαφορές στη θερμοκρασία επιφανειών που ξεπερνούσαν τους 7 βαθμούς Κελσίου μεταξύ περιοχών που εκτίθενται και προστατεύονται από τον ήλιο κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Παρότι το κλείσιμο των παντζουριών δεν μπορεί να υποκαταστήσει πλήρως τον κλιματισμό ειδικά τις ημέρες που η ζέστη είναι έντονη, συμβάλλει στη μείωση του ρυθμού με τον οποίο θερμαίνεται η μία κατοικία, ιδιαίτερα σε παράθυρα με νότιο ή δυτικό προσανατολισμό.
Η αποτελεσματικότητα αυξάνεται όταν το μέτρο αυτό συνδυάζεται με νυχτερινό αερισμό, επαρκή μόνωση και ανοιχτά χρώματα στις εξωτερικές επιφάνειες. Ο στόχος άλλωστε δεν είναι η πλήρης εξάλειψη της ανάγκης για κλιματισμό, αλλά η μείωση της χρήσης του και, κατά συνέπεια, της κατανάλωσης ενέργειας.
Συμπέρασμα
Εν κατακλείδι, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, ο ισχυρισμός ότι «το κλείσιμο των παντζουριών κατά τη διάρκεια της ημέρας μειώνει την ανάγκη για κλιματισμό» μπορεί να θεωρηθεί αληθής. Και ενώ το πόσο ακριβώς επωφελείται κανείς από την εξοικονόμηση ενέργειας εξαρτάται από πολλούς άλλους παράγοντες, η φυσική αρχή είναι σαφής: η αποτροπή της εισόδου θερμότητας είναι, κατά γενικό κανόνα, πιο αποτελεσματική από την αφαίρεσή της αργότερα μέσω κλιματιστικού.