Η ιδέα πίσω από το «loud budgeting», μια τάση που ξεκίνησε από το TikTok και υπόσχεται να βοηθήσει τους ανθρώπους όχι μόνο οικονομικά, αλλά και ψυχολογικά.
- Η νέα τάση «loud budgeting» ενθαρρύνει την ειλικρινή παραδοχή οικονομικής αδυναμίας, απορρίπτοντας την κοινωνική πίεση για δαπάνες. Προτάσσει την αλήθεια για τις οικονομικές δυνατότητες ως απάντηση στην ψεύτικη εικόνα ευημερίας των social media.
- Ο κωμικός του TikTok, Λούκας Μπατλ, εισήγαγε τον όρο, ορίζοντας το «φωναχτό μπάτζετ» ως τη νέα μόδα. Εξήγησε ότι η ειλικρίνεια για τις δαπάνες προσφέρει μια αίσθηση ανακούφισης και απελευθέρωσης από την προσποίηση.
- Η ιδέα έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής σε Gen Z και Millennials λόγω της ακρίβειας, του πληθωρισμού και των στάσιμων μισθών. Οι νέοι θεωρούν πλέον παράλογη την προσπάθεια να συμβαδίζουν με το οικονομικό επίπεδο των γύρω τους.
- Οικονομικοί σύμβουλοι βλέπουν θετικά την τάση, καθώς δημιουργεί μια αίσθηση λογοδοσίας και αλληλοϋποστήριξης. Η δημόσια δέσμευση για εξοικονόμηση βοηθά στην πιστή τήρηση των στόχων και ενισχύει την προσπάθεια μέσω της συντροφικότητας.
Έρχεται ο Σεπτέμβριος και νιώθεις οικονομικό άγχος στην αρχή της νέας... σχολικής χρονιάς; Καλώς ήρθες στον κόσμο του «loud budgeting», της τάσης που προτείνει να λες φωναχτά, χωρίς ντροπή, ότι κάτι δεν το αντέχει η τσέπη σου.
Φαντάσου το σκηνικό: βγαίνεις για δείπνο με ένα φίλο ή μια φίλη που ξέρεις ότι βγάζει πολύ περισσότερα χρήματα από εσένα. Ανοίγεις τον κατάλογο και ξενερώνεις. Δεν υπάρχει ούτε ένα πιάτο κάτω από τα 20 ευρώ, ακόμη και μια σούπα κοστίζει 15. Μετά έρχεται ο σερβιτόρος και με ύφος σομελιέ σού προτείνει κρασιά των 50 και 100 ευρώ. Αυτό ήταν, θα ξοδέψεις τουλάχιστον 70 ευρώ απόψε.
Αν έχεις βρεθεί ποτέ σε αυτή τη θέση - και ποιος δεν έχει βρεθεί, εδώ που τα λέμε... - μάλλον έφυγες από το δείπνο ορκιζόμενος να ζήσεις με φθηνή πίτσα των 3 ευρώ μέχρι τον επόμενο μισθό για να αναπληρώσεις τη ζημιά. Τι θα γινόταν όμως αν απλώς έκλεινες τον κατάλογο και έλεγες στη φίλη σου: «Συγγνώμη, αλλά πρέπει να είμαι ειλικρινής. Δεν έχω χρήματα για αυτό εδώ το εστιατόριο. Πάμε κάπου αλλού»;
Μοιάζει επαναστατικό να λες απλώς την αλήθεια
Αυτή ακριβώς είναι η ιδέα πίσω από το «loud budgeting», μια τάση που ξεκίνησε από το TikTok και υπόσχεται να βοηθήσει τους ανθρώπους όχι μόνο οικονομικά, αλλά και ψυχολογικά, σε στιγμές σαν αυτές που προκαλούν άγχος. Σε μια εποχή όπου όλοι φαίνεται να επιδεικνύουν μια ψεύτικη εικόνα ευημερίας για χάρη του Instagram, μοιάζει σχεδόν επαναστατικό να λες απλώς την αλήθεια για το τι μπορείς και τι δεν μπορείς να αντέξεις οικονομικά.
Ο όρος και η ιδέα εισήχθησαν πρώτη φορά από τον κωμικό του TikTok Λούκας Μπατλ, μέσα από μια λίστα που δημοσίευσε με το τι είναι «μέσα» και τι «έξω» για το 2024. Εκεί υποστήριξε ότι η «ήσυχη πολυτέλεια» βγαίνει εκτός μόδας, ενώ το «φωναχτό μπάτζετ» μπαίνει δυναμικά. Σε επόμενο βίντεό του εξήγησε αναλυτικά την ιδέα του: το loud budgeting είναι, απλά, το να είσαι ειλικρινής για το τι θέλεις και τι δεν θέλεις να ξοδέψεις.
«Το loud budgeting δίνει την ίδια αίσθηση με το να μπάζεις κρυφά καραμέλες στον κινηματογράφο», είπε χαρακτηριστικά σε βίντεό του. «Νιώθεις ότι τη γλίτωσες».
Ιδιαίτερα δημοφιλής ανάμεσα στους νέους χρήστες του TikTok
Από τότε που κυκλοφόρησε το βίντεο, η ιδέα έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής ανάμεσα στους νέους χρήστες του TikTok, οι οποίοι επισημαίνουν, δικαίως, ότι η τάση εμφανίστηκε τη σωστή στιγμή. Κι αυτό γιατί, αυτή τη στιγμή, σχεδόν τα πάντα έχουν γίνει εξωπραγματικά ακριβά.
Με τον πληθωρισμό να έχει επηρεάσει τα πάντα, από τα κουρέματα μέχρι τα ψώνια του σούπερ μάρκετ, ενώ οι μισθοί παραμένουν στάσιμοι, πολλοί από τη Generation Z και τους Millennials φαίνεται να καλωσορίζουν την ευκαιρία να παραδεχτούν ότι είναι δύσκολο, ίσως και ανόητο, να προσπαθείς να συμβαδίσεις με το επίπεδο ζωής των γύρω σου.
Μοιράζονται στα social media τα δικά τους κόλπα για εξοικονόμηση χρημάτων: κάποιοι επιλέγουν να βγαίνουν είτε για φαγητό είτε για ποτό, όχι και τα δύο μαζί· άλλοι κόβουν τις σαλάτες των 15 ευρώ για μεσημεριανό, ή τουλάχιστον τις περιορίζουν.
Ο ίδιος ο Μπατλ, μιλώντας στο MarketWatch, εξήγησε γιατί πιστεύει ότι η τάση βρήκε τόση ανταπόκριση στους συνομηλίκους του. «Νομίζω ότι αυτή η γενιά στο TikTok νιώθει την οικονομική πίεση του σημερινού κόσμου», είπε. «Ξεκίνησε ως αστείο, αλλά άγγιξε κάτι βαθύτερο».
Η τάση δεν περιορίζεται μόνο στο TikTok. Ακόμη και επαγγελματίες του χρηματοοικονομικού κλάδου τη βλέπουν θετικά. Η Νικολίνα Τσούκα, οικονομική σύμβουλος στη Northwestern Mutual, λέει ότι έχει παρατηρήσει τα social media να ασκούν πίεση στους πελάτες της να ξοδεύουν πέρα από τις δυνατότητές τους σε πολυτελή αγαθά που δεν μπορούν πραγματικά να αντέξουν, και χαιρετίζει κάθε κίνηση που αμβλύνει αυτό το φαινόμενο.
«Νομίζω ότι τα social media κάνουν πολλούς νεότερους ανθρώπους να νιώθουν ότι μένουν πίσω σε κάποιο βαθμό και ότι πρέπει να συμβαδίζουν, να αγοράζουν πολυτελή και επώνυμα αντικείμενα, είτε πρόκειται για ρούχα είτε για αυτοκίνητα, και να τα δείχνουν δημόσια», δηλώνει στο περιοδικό Glamour.
Δημιουργεί μια αίσθηση λογοδοσίας
Σύμφωνα με την ίδια, το πιο πολύτιμο στοιχείο της τάσης είναι ότι δημιουργεί μια αίσθηση λογοδοσίας. Για παράδειγμα, αν πεις σε έναν φίλο ότι προσπαθείς να περιορίσεις τα έξοδα για ποτά έξω, είναι πολύ πιθανότερο να μείνεις πιστός στον στόχο σου απ' ό,τι αν το κρατήσεις μόνο για τον εαυτό σου.
«Νομίζω ότι πολλοί άνθρωποι είναι πιο πιθανό να απογοητεύσουν τον εαυτό τους παρά κάποιον άλλο, γι' αυτό και η λογοδοσία λειτουργεί», εξηγεί. «Πιστεύω ότι είναι μια πολύ χρήσιμη στρατηγική, που φέρνει συντροφικότητα και ανθρώπους που θα σε στηρίξουν στους μεγαλύτερους οικονομικούς σου στόχους».