Επιστήμονες κατέγραψαν με εντυπωσιακή λεπτομέρεια τον μηχανισμό λειτουργίας του κεντριού της μέλισσας.
Χρησιμοποιώντας κάμερες υψηλής ταχύτητας διαπίστωσαν ότι συνεχίζει να εγχέει δηλητήριο στο δέρμα ακόμη και αφού το έντομο απομακρυνθεί.
Ερευνητές από την Αυστραλία χρησιμοποίησαν κατέγραψαν ένα αποκολλημένο κεντρί να διοχετεύει δηλητήριο σε ένα τζελ που προσομοιάζει το ανθρώπινο δέρμα. Το βίντεο δείχνει το κεντρί να εισχωρεί όλο και βαθύτερα στον ιστό χάρη σε δικό του μηχανισμό.
Η προσεκτική παρατήρηση αποκάλυψε επίσης ότι το όργανο, μήκους μόλις δύο χιλιοστών, λειτουργεί ως ένα εξελιγμένο σύστημα μικροαντλίας με δύο έμβολα. «Γνωρίζουμε ήδη από το 1910 ότι ο σάκος δηλητηρίου του κεντριού της μέλισσας αδειάζει σε έναν θάλαμο με μικρά στοιχεία άντλησης που ονομάζονται βαλβίδες, αλλά μέχρι σήμερα δεν γνωρίζαμε ακριβώς πώς λειτουργούν», εξήγησε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δρ Φιορέλα Ραμίρες-Εσκίβελ, από το Πανεπιστήμιο Macquarie. «Αν σας έχει τσιμπήσει ποτέ μέλισσα, γνωρίζετε ότι πρόκειται για μια πολύ επώδυνη διαδικασία· ωστόσο, τώρα καταφέραμε να εντοπίσουμε όλα τα λειτουργικά μέρη που είναι συγκεντρωμένα στο μικροσκοπικό κεντρί»., επισήμανε.
Τι συμβαίνει όταν μας τσιμπάει μία μέλισσα -Πώς λειτουργεί το κεντρί
Όταν μια εργάτρια μέλισσα τσιμπά, αφήνει το αγκαθωτό κεντρί της μέσα στο δέρμα. Πρόκειται για μία βιολογική διαδικασία, που ονομάζεται αυτοτομία, κατά την οποία ένα ζώο αποκόπτει οικειοθελώς ένα τμήμα του σώματός του.
Το αποκολλημένο κεντρί, ωστόσο, δεν αδρανοποιείται, αλλά συνεχίζει να διοχετεύει δηλητήριο στο θύμα. Παρά το μικροσκοπικό του μέγεθος, διαθέτει μύες, νεύρα, σάκο δηλητηρίου και θάλαμο άντλησης. Διαθέτει επίσης δύο εξαιρετικά αιχμηρές λεπίδες, οι οποίες κινούνται μπρος-πίσω, όπως η λάμα ενός πριονιού, βοηθώντας το κεντρί να εισχωρήσει βαθύτερα, ενώ ταυτόχρονα διοχετεύει δηλητήριο στην πληγή.
Η ανάλυση, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PNAS, έδειξε ότι μικροσκοπικές βαλβίδες στο εσωτερικό του κεντριού διαστέλλονται και συστέλλονται σε κάθε κύκλο άντλησης. Λειτουργούν σαν μικροσκοπικά έμβολα, δημιουργώντας την απαραίτητη πίεση ώστε το δηλητήριο να συνεχίζει να ρέει, ενώ παράλληλα εμποδίζουν να διαφύγει προς τα πίσω.
Οι εργάτριες μέλισσες χρησιμοποιούν συνήθως το κεντρί τους ως έσχατο μέσο άμυνας, όταν αντιλαμβάνονται απειλή για τις ίδιες ή την κυψέλη τους. Σε αντίθεση με τις σφήκες, συνήθως πεθαίνουν αφού τσιμπήσουν το θύμα τους, καθώς το αγκαθωτό κεντρί σφηνώνεται στο δέρμα και αποσπάται από την κοιλιά τους όταν απομακρύνονται πετώντας.
Το δηλητήριο τους περιέχει ένα σύνθετο μείγμα χημικών ουσιών, μεταξύ των οποίων η μελιτίνη, ένα μόριο που ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για τον πόνο και τη φλεγμονή που προκαλεί το τσίμπημα. Οι ειδικοί στον τομέα της υγείας συνιστούν την όσο το δυνατόν ταχύτερη αφαίρεση του κεντριού, καθώς το δηλητήριο μπορεί να συνεχίσει να εισέρχεται στο δέρμα και μετά το τσίμπημα.