Η αυξημένη έκθεση των παιδιών στις οθόνες συνδέεται με χαμηλότερες σχολικές επιδόσεις, προβλήματα στη γλωσσική ανάπτυξη και δυσκολίες στην ψυχική και κοινωνική υγεία.
Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγει μία από τις μεγαλύτερες μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα.
Οι ερευνητές εξέτασαν δεδομένα για περισσότερα από 2,8 εκατομμύρια παιδιά σε 64 χώρες, αξιοποιώντας προηγούμενες μεγάλες μελέτες. Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA Pediatrics, ήταν μια λεγόμενη «ανασκόπηση ανασκοπήσεων», δηλαδή μια ανάλυση των αποτελεσμάτων πολλών προηγούμενων συστηματικών ερευνών, μεταδίδει η βρετανική Guardian.
Η χρήση οθονών από παιδιά
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η μεγαλύτερη διάρκεια χρήσης ψηφιακών μέσων και κοινωνικών δικτύων συνδέεται με λιγότερο ευνοϊκά αποτελέσματα σε πολλούς, αν και όχι σε όλους, τους τομείς της ανάπτυξης και της υγείας των παιδιών.
Η αυξημένη χρήση για παιχνίδια, κοινωνικά δίκτυα και παρακολούθηση περιεχομένου συνδέθηκε με χαμηλότερη συνολική σχολική επίδοση και χειρότερη γλωσσική ανάπτυξη.
Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι τα παιδιά που περνούν περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες εμφανίζουν συχνότερα προβλήματα στην ψυχική και κοινωνικοσυναισθηματική τους ανάπτυξη.
Η αυξημένη χρήση συνδέθηκε με περισσότερα συναισθηματικά και προβλήματα στις σχέσεις με συνομηλίκους, καθώς και με «εσωτερικευμένες» συμπεριφορές, στις οποίες περιλαμβάνονται συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους. Παράλληλα, συνδέθηκε με «εξωτερικευμένες» συμπεριφορές, όπως επιθετικότητα και συμπτώματα που σχετίζονται με τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).
«Η ανασκόπησή μας έδειξε ότι οι υψηλότερες λεγόμενες “δόσεις” έκθεσης στις οθόνες συνδέονται με χαμηλότερη συνολική σχολική επίδοση και χειρότερη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς και με περισσότερες εσωτερικευμένες και εξωτερικευμένες συμπεριφορές, συναισθηματικά προβλήματα και προβλήματα με συνομηλίκους», έγραψαν οι ερευνητές.
Όπως σημείωσαν, τα μεγέθη των επιπτώσεων ήταν «παρόμοια σε μέγεθος ή μεγαλύτερα» από εκείνα που έχουν καταγραφεί για άλλους καθιερωμένους παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα στα παιδιά, όπως η κοινωνικοοικονομική κατάσταση, η συμπεριφορά των γονέων και η πρόωρη γέννηση. Πρόκειται για μια πολύ σημαντική διαπίστωση.
Οι ειδικοί προειδοποιούν για τα όρια της μελέτης
Οι συγγραφείς υπογράμμισαν ότι η χρήση οθονών αποτελεί έναν πιθανώς τροποποιήσιμο παράγοντα που συνδέεται με την ευημερία των παιδιών σε πολλούς διαφορετικούς τομείς. Ωστόσο, ειδικοί που σχολίασαν τα ευρήματα τόνισαν ότι δεν πρέπει να ερμηνευθούν ως απόδειξη ότι οι οθόνες αποτελούν τη βασική αιτία των προβλημάτων των εφήβων.
Η Tatiana Íñiguez Berrozpe, ανώτερη λέκτορας κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Σαραγόσα στην Ισπανία, δήλωσε ότι η έρευνα καταδεικνύει μια συσχέτιση μεταξύ του χρόνου μπροστά στις οθόνες και της κακής ψυχικής υγείας ή των χαμηλότερων σχολικών επιδόσεων, αλλά η σχέση αυτή είναι μικρή.
«Δεν πρόκειται για ένα ασήμαντο εύρημα, αλλά σε καμία περίπτωση δεν υποστηρίζει το σύνθημα ότι οι οθόνες αποτελούν την κύρια αιτία της συναισθηματικής δυσφορίας των εφήβων. Η χρήση οθονών από μόνη της δεν εξηγεί γιατί ένας έφηβος αισθάνεται συναισθηματική δυσφορία ή έχει χαμηλότερες σχολικές επιδόσεις», ανέφερε.
Η Esther van Sluijs, καθηγήτρια επιδημιολογίας συμπεριφοράς στο Πανεπιστήμιο του Λάφμπορο στην Βρετανία, χαρακτήρισε τη μελέτη «υψηλής ποιότητας», σημειώνοντας όμως ότι δεν μπορεί να διαχωρίσει με σαφήνεια τα διαφορετικά είδη χρήσης οθονών.
«Δεν μπορεί να βγάλει αξιόπιστα συμπεράσματα για συγκεκριμένους τύπους χρήσης, όπως τα κοινωνικά δίκτυα ή τα παιχνίδια, καθώς δεν υπήρχαν αρκετά δεδομένα για να μελετηθούν. Επομένως, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στην ερμηνεία αυτών των αποτελεσμάτων με βάση τις σημερινές συνήθειες χρήσης οθονών από τους νέους», δήλωσε.