Ο ψυχίατρος Δημήτρης Οικονόμου «ακτινογραφεί» τα χαρακτηριστικά της νόσου.
«Ένα οξύ ψυχωσικό επεισόδιο μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά και να προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση, τόσο στον άνθρωπο που το βιώνει όσο και στο οικογενειακό του περιβάλλον. Πρόκειται για μια σοβαρή κατάσταση ψυχικής υγείας, κατά την οποία το άτομο δυσκολεύεται να διακρίνει την πραγματικότητα από τις σκέψεις, τις πεποιθήσεις ή τις αισθήσεις που βιώνει», εξηγεί σήμερα στο iefimerida ο ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής, Δημήτρης Οικονόμου.
Ο κ. Οικονόμου, σπεύδει επίσης να μας διευκρινίσει το εξής: «Το σημαντικότερο που πρέπει να γνωρίζουμε είναι ότι το ψυχωσικό επεισόδιο δεν σημαίνει απαραίτητα σχιζοφρένεια, ούτε ότι ο άνθρωπος θα αντιμετωπίζει ψυχιατρικά προβλήματα σε όλη του τη ζωή. Με την έγκαιρη διάγνωση και την κατάλληλη θεραπεία, πολλοί ασθενείς παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση και επιστρέφουν στην καθημερινότητά τους».
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο Δημήτρης Οικονόμου, «τα συμπτώματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κάποιος μπορεί να πιστεύει ότι τον παρακολουθούν, ότι κινδυνεύει ή ότι οι γύρω του συνωμοτούν εναντίον του. Άλλος μπορεί να ακούει φωνές που οι υπόλοιποι δεν ακούν ή να εμφανίζει έντονη καχυποψία, φόβο και σύγχυση. Συχνά παρατηρούνται αλλαγές στη συμπεριφορά, αϋπνία, κοινωνική απόσυρση, αποδιοργανωμένος λόγος ή ασυνήθιστες αντιδράσεις».
Ο ίδιος, όμως, μας καλεί να είμαστε πολύ προσεκτικοί, όταν έχουμε να αντιμετωπίσουμε μία παρόμοια κατάσταση, με ένα οικείο μας πρόσωπο:
«Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι ο ασθενής δεν προσποιείται και δεν επιλέγει να συμπεριφέρεται έτσι. Για τον ίδιο, όσα βιώνει μπορεί να μοιάζουν απολύτως αληθινά». Και, φυσικά, πάντα πρέπει να θυμόμαστε ότι «η ψύχωση δεν σημαίνει αυτομάτως επικινδυνότητα. Οι περισσότεροι άνθρωποι που εμφανίζουν ψυχωσικά συμπτώματα δεν εκδηλώνουν βίαιη συμπεριφορά».
Γιατί μπορεί να συμβεί;
Ο Δημήτρης Οικονόμου συνεχίζει: «Ένα ψυχωσικό επεισόδιο μπορεί να σχετίζεται με διάφορες ψυχιατρικές διαταραχές, αλλά και με χρήση ουσιών, έντονη στέρηση ύπνου ή ορισμένες οργανικές παθήσεις. Μερικές φορές αποτελεί την πρώτη εκδήλωση μιας ψυχικής διαταραχής, ενώ άλλες εμφανίζεται σε άτομα με γνωστό ψυχιατρικό ιστορικό. Γι’ αυτό απαιτείται ολοκληρωμένη ιατρική και ψυχιατρική αξιολόγηση, χωρίς βιαστικά συμπεράσματα».
Τι κάνουμε όταν συμβεί σε έναν συγγενή μας;
Και τώρα αρχίζουν τα δύσκολα, γιατί είναι πάντα οδυνηρό όσο και δύσκολο να αντιμετωπίσει κανείς ένα οξύ ψυχωσικό επεισόδιο σε ένα οικείο του πρόσωπο, μέσα στην ίδια την οικογένειά του ή ακόμη και στο στενό κοινωνικό του περιβάλλον.
Ο Δημήτρης Οικονόμου μας συνιστά τα εξής: «Η πρώτη και σημαντικότερη οδηγία είναι να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας. Μιλάμε ήρεμα, με απλές φράσεις, χωρίς φωνές, απειλές ή έντονες αντιπαραθέσεις. Δεν προσπαθούμε να αποδείξουμε στον άνθρωπό μας ότι όσα πιστεύει είναι ψεύτικα. Αν, για παράδειγμα, θεωρεί ότι κάποιος τον παρακολουθεί, δεν τον ειρωνευόμαστε ούτε επιβεβαιώνουμε την πεποίθησή του. Μπορούμε να του πούμε: ‘Καταλαβαίνω ότι φοβάσαι. Είμαι εδώ για να σε βοηθήσω».
Επίσης, σύμφωνα με τον ίδιον, «περιορίζουμε, όσο είναι δυνατόν, τον θόρυβο και την πολυκοσμία. Αποφεύγουμε τις απότομες κινήσεις, τη σωματική αντιπαράθεση και κάθε προσπάθεια εξαναγκασμού. Εφόσον είναι ασφαλές, απομακρύνουμε διακριτικά επικίνδυνα αντικείμενα. Παραμένουμε κοντά του μόνο εάν αυτό δεν θέτει σε κίνδυνο τον ίδιο ή τους γύρω του. Δεν επιχειρούμε σωματικό περιορισμό ή αναγκαστική μεταφορά με δική μας πρωτοβουλία. Δεν χορηγούμε αυθαίρετα ηρεμιστικά ή άλλα φάρμακα, ούτε προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε μόνοι μας την κατάσταση. Αναζητούμε άμεσα ιατρική εκτίμηση. Αν υπάρχει έντονη διέγερση, σοβαρή σύγχυση, κίνδυνος αυτοτραυματισμού ή αδυναμία ασφαλούς μεταφοράς, καλούμε το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166 και ακολουθούμε τις οδηγίες τους».
Μπορεί να θεραπευτεί;
Με αξιοσημείωτη ψυχραιμία όσο και σαφήνεια μας απαντά ο Δημήτρης Οικονόμου: «Στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχει ουσιαστική δυνατότητα αντιμετώπισης. Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, ψυχιατρική παρακολούθηση, ψυχολογική υποστήριξη και, όταν είναι απαραίτητο, νοσηλεία».
Και τι συμβαίνει εάν χρειαστεί νοσηλεία το οικείο μας πρόσωπο; Και εδώ τα πράγματα δεν είναι τόσο περίπλοκα όσο φαντάζουν, καθώς ο Δημήτρης Οικονόμου εξηγεί στο iefimerida ότι «η νοσηλεία δεν αποτελεί τιμωρία ούτε ένδειξη προσωπικής αποτυχίας. Η αναγκαιότητά της αξιολογείται από τους αρμόδιους γιατρούς, ενώ η ακούσια νοσηλεία πραγματοποιείται μόνο υπό τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες που προβλέπει η νομοθεσία».
Και ασφαλώς, «όσο νωρίτερα αναζητηθεί βοήθεια, τόσο καλύτερες είναι συνήθως οι προοπτικές αποκατάστασης».