Ένα νέο φάρμακο σε μορφή χαπιού, το οποίο λαμβάνεται μία φορά την ημέρα και έχει χαρακτηριστεί ως «Viagra για τον εγκέφαλο», φαίνεται ότι μπορεί να επιβραδύνει σημαντικά την εξέλιξη της νόσου Αλτσχάιμερ.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μεγάλης κλινικής δοκιμής τρίτης φάσης, η θεραπεία AR1001 καθυστέρησε τη γνωστική και λειτουργική επιδείνωση των ασθενών κατά 31% μέσα σε διάστημα ενός έτους, προσφέροντας το ισοδύναμο περίπου 3,5 επιπλέον μηνών χωρίς την ίδια επιδείνωση.
Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο συνέδριο Clinical Trials on Alzheimer's Disease, στη Βοστώνη των ΗΠΑ, και δημιουργούν προσδοκίες για μια νέα θεραπευτική προσέγγιση, καθώς πρόκειται για ένα από τα πρώτα από του στόματος φάρμακα που εμφανίζουν ενδείξεις ότι μπορούν να παρέμβουν στους υποκείμενους μηχανισμούς της νόσου και όχι απλώς να αντιμετωπίσουν τα συμπτώματά της.
Τι έδειξε η μεγάλη κλινική δοκιμή
Στη διεθνή μελέτη συμμετείχαν 1.535 ασθενείς με Αλτσχάιμερ, από 230 ερευνητικά κέντρα σε 13 χώρες, μεταξύ των οποίων και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα καταγράφηκε στους ασθενείς που δεν λάμβαναν παράλληλα άλλα φάρμακα για την άνοια. Σε αυτή την ομάδα, γνωστή ως μονοθεραπεία, όσοι έλαβαν το AR1001 παρουσίασαν κατά 31% μικρότερη κλινική επιδείνωση σε σύγκριση με όσους έλαβαν εικονικό φάρμακο (placebo).
Αντίθετα, στους ασθενείς που συνδύασαν το νέο χάπι με άλλες θεραπείες για την άνοια, το όφελος περιορίστηκε στο 7%, ποσοστό που δεν θεωρήθηκε στατιστικά σημαντικό και χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Γιατί το αποκαλούν «Viagra για τον εγκέφαλο»
Το AR1001 αναπτύχθηκε από τη νοτιοκορεατική φαρμακευτική εταιρεία AriBio και περιέχει ως δραστική ουσία τη μιροδεναφίλη, η οποία ανήκει στην ίδια κατηγορία φαρμάκων με τη σιλδεναφίλη, τη δραστική ουσία του Viagra.
Και οι δύο ουσίες αναστέλλουν τη δράση ενός ενζύμου, του PDE5, συμβάλλοντας στη χαλάρωση των αιμοφόρων αγγείων και στην αύξηση της ροής του αίματος. Στην περίπτωση του AR1001, εκτιμάται ότι η δράση του στον εγκέφαλο μπορεί επίσης να περιορίζει τη φλεγμονή και να προστατεύει τα νευρικά κύτταρα.
Η προσέγγιση διαφέρει από εκείνη των ήδη γνωστών θεραπειών lecanemab και donanemab, οι οποίες στοχεύουν στην απομάκρυνση των πλακών αμυλοειδούς από τον εγκέφαλο και χορηγούνται με ενδοφλέβια έγχυση ή ένεση.
Οι παρενέργειες και τα επόμενα βήματα
Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες που καταγράφηκαν στη δοκιμή ήταν ήπιες ή μέτριες. Οι συχνότερες ήταν διάρροια και ζάλη. Παρενέργειες ανέφερε το 69% των συμμετεχόντων που έλαβαν το φάρμακο, έναντι 66,4% όσων έλαβαν placebo.
Παράλληλα, οι ερευνητές εξέτασαν βιολογικούς δείκτες στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό και εντόπισαν χαμηλότερα επίπεδα της πρωτεΐνης p-tau217, η οποία χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό των χαρακτηριστικών παθολογικών αλλαγών που συνδέονται με τη νόσο, όπως το αμυλοειδές και η πρωτεΐνη tau.
Ο δρ Ρίτσαρντ Όκλεϊ, αναπληρωτής διευθυντής Έρευνας και Καινοτομίας της Alzheimer's Society, χαρακτήρισε τα αρχικά αποτελέσματα ενθαρρυντικά, σύμφωνα με την Daily Mail επισημαίνοντας: «Τα αποτελέσματα αυτά αποτελούν ένα ενθαρρυντικό σημάδι ότι θα μπορούσαμε να έχουμε μια νέα θεραπεία για τα πρώιμα στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ, η οποία αντιμετωπίζει τις αιτίες της και όχι μόνο τα συμπτώματά της».
Ωστόσο, υπογράμμισε ότι απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση, ιδιαίτερα για τους ασθενείς που λαμβάνουν ήδη άλλες θεραπείες. Το AR1001 δεν είναι ακόμη διαθέσιμο στο κοινό και θα πρέπει να αξιολογηθεί και να εγκριθεί από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές πριν μπορέσει να χορηγηθεί στους ασθενείς.