Η αντικατάσταση των γαλακτοκομικών με φυτικές εναλλακτικές, όπως το γάλα βρώμης, ενδέχεται να οδηγήσει σε έλλειψη βιταμινών και μετάλλων στον οργανισμό ακόμη και όταν η αλλαγή στη διατροφή είναι μερική.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί σε άρθρο τους στο περιοδικό Lancet Planetary Health, ακόμη και η μερική αντικατάσταση μπορεί να προκαλέσει ανεπάρκεια θρεπτικών συστατικών, όπως το ιώδιο, το οποίο είναι απαραίτητο για τη λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα και την υγιή ανάπτυξη του εγκεφάλου. Η έρευνα έδειξε επίσης ότι τα παιδιά, οι έφηβοι και οι γυναίκες φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο από τη μετάβαση σε φυτικά υποκατάστατα γάλακτος, γιαουρτιού και τυριού.
Τι έδειξε η έρευνα για την αντικατάσταση των γαλακτοκομικών από φυτικά προϊόντα
Η μελέτη εξέτασε 146 είδη φυτικού «γάλακτος», 76 φυτικά γιαούρτια και 67 φυτικά τυροκομικά. Εξέτασαν πώς επηρεάζεται η πρόσληψη μικροθρεπτικών συστατικών, συγκεκριμένα του ιωδίου, του ασβεστίου και των βιταμινών Β2 και Β12. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης διαφορές στον βαθμό εμπλουτισμού των φυτικών τροφίμων με πρόσθετες βιταμίνες. Μόλις το 12% των προϊόντων φυτικής προέλευσης περιείχε πρόσθετο ιώδιο, το 61% ασβέστιο, το 46% βιταμίνη Β12 και το 19% ριβοφλαβίνη (Β2).
Η ερευνητική ομάδα από τα πανεπιστήμια του Σάρεϊ και του Κουίνς στο Μπέλφαστ διαπίστωσε ότι ακόμη και η αντικατάσταση του 20%-35% των γαλακτοκομικών με φυτικές εναλλακτικές αύξησε τον κίνδυνο ανεπαρκούς πρόσληψης ιωδίου από το 54% στο 65% στα κορίτσια ηλικίας 14-18 ετών, και από το 32% στο 42% στις γυναίκες ηλικίας 19-49 ετών.
Εάν όλα τα γαλακτοκομικά αντικαθίσταντο με φυτικά προϊόντα, η ανεπαρκής πρόσληψη ιωδίου θα έφτανε το 80% στα έφηβα κορίτσια και το 72% στα αγόρια της ίδιας ηλικιακής ομάδας. Αντίστοιχα, η ανεπαρκής πρόσληψη ασβεστίου στα αγόρια 14-18 ετών θα αυξανόταν από 30% σε 47% και στα κορίτσια από 54% σε 70%.
Ανάλογη εικόνα καταγράφηκε και για τη βιταμίνη Β2. Με την πλήρη αντικατάσταση των γαλακτοκομικών, η ανεπαρκής πρόσληψή της στους άνδρες 19-49 ετών αυξανόταν από 14% σε 26%, ενώ στις γυναίκες από 29% σε 50%. Στις γυναίκες επίσης καταγράφηκε μια σημαντική αύξηση που έφτασε στο 39% στην περίπτωση που αντικαθιστούσαν μόλις τα μισά γαλακτοκομικά με προϊόντα φυτικής προέλευσης.
Το ασβέστιο είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη και τη διατήρηση υγιών οστών και δοντιών, καθώς και για τη λειτουργία των μυών και της καρδιάς. Η βιταμίνη Β12 συμβάλλει στην υγεία του νευρικού συστήματος και των αιμοσφαιρίων, ενώ η Β2 είναι σημαντική για το δέρμα, τα μάτια και το νευρικό σύστημα.
Η επικεφαλής της μελέτης, δρ Σάρα Μπαθ, από το Πανεπιστήμιο του Σάρεϊ, επισήμανε ότι το ιώδιο είναι απαραίτητο για την παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών, τη ρύθμιση του μεταβολισμού, την ανάπτυξη και την υγιή λειτουργία του εγκεφάλου. Ιδιαίτερα αυξημένες είναι οι ανάγκες κατά την εγκυμοσύνη, αλλά και πριν από αυτήν. Όπως εξήγησε, τα γαλακτοκομικά αποτελούν σημαντική πηγή ιωδίου, ενώ οι φυτικές εναλλακτικές περιέχουν ελάχιστες ποσότητες, εάν δεν είναι εμπλουτισμένες.
Η έρευνα βασίστηκε σε στοιχεία περισσότερων από 3.500 ανθρώπων στο πλαίσιο τη National Diet and Nutrition Survey.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν, επίσης, μοντέλα προσομοίωσης για να εξετάσουν την επίδραση του εμπλουτισμού των τροφίμων, καθώς και τι θα άλλαζε με τη θέσπιση σχετικής νομοθεσίας.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η θέσπιση υποχρεωτικών κανόνων για τον εμπλουτισμό των φυτικών τροφίμων θα συνέβαλλε στην αύξηση της πρόσληψης θρεπτικών συστατικών. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, το 59% των έφηβων κοριτσιών θα εξακολουθούσε να μην προσλαμβάνει επαρκές ιώδιο. Επίσης, ο εμπλουτισμός του ψωμιού με ιώδιο θα περιόριζε περαιτέρω την έλλειψή του.
Η δρ Κέιτι Νίκολ, συντάκτρια της μελέτης, υπογράμμισε ότι η μετάβαση σε πιο βιώσιμες διατροφικές συνήθειες δεν θα πρέπει να θέτει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, τονίζοντας την ανάγκη κρατικών παρεμβάσεων για τον εμπλουτισμό των τροφίμων.
Από την πλευρά της, η καθηγήτρια Μέιριντ Κίλεϊ, από το Κέντρο Έρευνας για τη Βιταμίνη D και τη Διατροφή, επισήμανε ότι οι φυτικές εναλλακτικές επιλογές, εάν δεν είναι κατάλληλα εμπλουτισμένες, δεν παρέχουν αντίστοιχες ποσότητες ασβεστίου, ιωδίου και βιταμινών με τα γαλακτοκομικά. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται για τους εφήβους και τις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, οι οποίοι εμφανίζουν ήδη χαμηλή πρόσληψη ορισμένων από αυτά τα θρεπτικά συστατικά.